ตุ๊กตาแม่ลูกดก
 ชุดตุ๊กตาแม่ลูกดกวางเรียงกันเป็นแถว | |
| ชื่ออื่น | มาตริออชกา ตุ๊กตารัสเซีย |
|---|---|
| ผู้ประดิษฐ์ | วาซิลี ซเวซดอชกิน (ผู้ผลิต) เซอร์เก มาลูติน (ผู้ออกแบบ) |
| ประเทศ | รัสเซีย |
| ช่วงเวลา | ค.ศ. 1890–ปัจจุบัน |
ตุ๊กตาแม่ลูกดก (อังกฤษ: matryoshka doll หรือ มาตริออชกา[a]; /ˌmætriˈɒʃkə/; รัสเซีย: матрёшка, พหู. matryoshki) หรือที่รู้จักในชื่อ ตุ๊กตาซ้อนรัสเซีย หรือเรียกง่าย ๆ ว่า ตุ๊กตารัสเซีย[2] เป็นชุดของตุ๊กตาไม้ที่มีขนาดลดหลั่นกันลงไปซึ่งวางซ้อนอยู่ภายในกันและกัน คำว่า มาตริออชกา เป็นรูปคำลดรูปของชื่อ มาตริออชา (Матрёชา) ซึ่งเป็นชื่อเล่นของชื่อจริงสตรีชาวรัสเซียว่า มาตริโอนา (Матрёนา)[3]
ชุดของตุ๊กตาแม่ลูกดกประกอบด้วยหุ่นไม้ที่แยกออกได้ตรงส่วนกลาง แบ่งเป็นส่วนบนและส่วนล่าง เพื่อเผยให้เห็นหุ่นที่เล็กกว่าในลักษณะเดียวกันที่อยู่ภายใน ซึ่งหุ่นตัวนั้นก็จะมีหุ่นอีกตัวอยู่ข้างในซ้อนกันไปเรื่อย ๆ
ชุดตุ๊กตาซ้อนรัสเซียชุดแรกถูกสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1890 โดยช่างฝีมือเครื่องกลึงไม้และช่างแกะสลักไม้ วาซิลี ซเวซดอชกิน (Vasily Zvyozdochkin) จากการออกแบบของ เซอร์เก มาลูติน (Sergey Malyutin) ผู้ซึ่งเป็นจิตรกรงานฝีมือพื้นบ้านที่ อาบรัมเซโว (Abramtsevo) ตุ๊กตาเหล่านี้ยังคงได้รับการผลิตจำนวนมากมาจนถึงปัจจุบัน[1] ตามธรรมเนียมแล้ว ชั้นนอกสุดจะเป็นสตรีที่แต่งกายด้วยชุดซาราฟันของรัสเซีย ส่วนหุ่นที่อยู่ภายในอาจเป็นเพศใดก็ได้ โดยตุ๊กตาตัวที่เล็กที่สุดและอยู่ชั้นในสุดมักจะเป็นทารกที่กลึงขึ้นจากไม้ชิ้นเดียว งานศิลปะส่วนใหญ่จะอยู่ที่การวาดลวดลายลงบนตุ๊กตาแต่ละตัว ซึ่งอาจมีความประณีตอย่างมาก ตุ๊กตามักจะถูกวาดตามหัวข้อต่าง ๆ ซึ่งมีตั้งแต่รูปแบบดั้งเดิม เช่น ความงามของหญิงชาวนาชาวรัสเซียในอุดมคติ ไปจนถึงตัวละครจากเทพนิยาย ตลอดจนบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์หรือการเมือง[1] ในบางประเทศ ตุ๊กตาแม่ลูกดกมักถูกเรียกว่า ตุ๊กตาบาบูชกา (babushka dolls) แม้ว่าในภาษารัสเซียจะไม่เรียกด้วยชื่อนี้ก็ตาม โดยคำว่า บาบูชกา (бабушка) มีความหมายว่า 'ย่าหรือยาย; หญิงชรา'[4]
ประวัติ
[แก้]
ชุดตุ๊กตาซ้อนรัสเซียชุดแรกถูกแกะสลักขึ้นใน ค.ศ. 1890 ที่เวิร์กชอปการศึกษาเด็กโดย วาซิลี ซเวซดอชกิน (Vasily Zvyozdochkin) และออกแบบโดย เซอร์เก มาลูติน (Sergey Malyutin) ซึ่งเป็นจิตรกรงานฝีมือพื้นบ้านในคฤหาสน์อาบรัมเซโวของ ซาววา มามอนตอฟ (Savva Mamontov) นักอุตสาหกรรมและผู้อุปถัมภ์ศิลปะชาวรัสเซีย[5][6] อานาโตลี อีวาโนวิช มามอนตอฟ (Anatoly Ivanovich Mamontov, ค.ศ. 1839–1905) พี่ชายของซาววา มามอนตอฟ ได้สร้างเวิร์กชอปการศึกษาเด็กเพื่อผลิตและขายของเล่นเด็ก โดยชุดตุ๊กตานี้วาดลวดลายโดยเซอร์เก มาลูติน ซึ่งประกอบด้วยตุ๊กตาแปดตัว ตัวนอกสุดเป็นแม่ในชุดพื้นเมืองถือไก่ตัวผู้หงอนแดง ตุ๊กตาชั้นในคือลูก ๆ ของเธอซึ่งมีทั้งเด็กหญิงและเด็กชาย และตัวในสุดคือทารก เวิร์กชอปการศึกษาเด็กถูกปิดลงในช่วงปลายทศวรรษ 1890 แต่ธรรมเนียมของมาโตรชก้าได้ย้ายไปอยู่ที่ เซร์กีเยฟ โปซาด (Sergiyev Posad) เมืองของรัสเซียที่รู้จักกันในฐานะศูนย์กลางการผลิตของเล่นมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 14[7][5]
แรงบันดาลใจสำหรับตุ๊กตาแม่ลูกดกนั้นยังไม่ชัดเจน มีข้อสันนิษฐานว่าตุ๊กตามาโตรชก้าอาจได้รับแรงบันดาลใจจากตุ๊กตาซ้อนที่นำเข้าจากประเทศญี่ปุ่น อย่างไรก็ตามยังมีข้อสงสัยที่สำคัญอยู่[8][6][9] เวิร์กชอปการศึกษาเด็กที่วาซิลี ซเวซดอชกิน ทำงานเป็นช่างกลึงได้รับตุ๊กตาซ้อนทรงกระบอกห้าตัวที่เป็นรูปฟูกูรูมะ (ฟูกูโรกูจู) ในช่วงปลายทศวรรษ 1890[10] ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของคอลเลกชันที่พิพิธภัณฑ์ของเล่นเซร์กีเยฟ โปซาด[10] ตุ๊กตาเอเชียตะวันออกอื่น ๆ ก็มีความคล้ายคลึงกับตุ๊กตาแม่ลูกดก เช่น ตุ๊กตาโคเคชิ[5][11] ซึ่งมีต้นกำเนิดในทางตอนเหนือของเกาะฮอนชู ประเทศญี่ปุ่น แม้ว่าพวกมันจะไม่สามารถวางซ้อนกันได้ และตุ๊กตาดารูมะทรงกลมกลวงที่แสดงภาพพระสงฆ์ในพุทธศาสนา[11][12] แหล่งแรงบันดาลใจที่เป็นไปได้อีกประการหนึ่งคือไข่อีสเตอร์แบบซ้อนที่ผลิตโดยช่างไม้ชาวรัสเซียในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19[4][13]
ภรรยาของ ซาววา มามอนตอฟ ได้นำชุดตุ๊กตาแม่ลูกดกไปจัดแสดงที่ งานนิทรรศการโลก ณ กรุงปารีส ใน ค.ศ. 1900 และของเล่นชิ้นนี้ได้รับรางวัลเหรียญทองแดง หลังจากนั้นไม่นาน ตุ๊กตาแม่ลูกดกก็ถูกผลิตขึ้นในหลายแห่งในรัสเซียและถูกส่งออกไปทั่วโลก
หมายเหตุ
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- 1 2 3 Harkness 2007, p. 214.
- ↑ Russian doll. (n.d.). Collins English Dictionary Complete & Unabridged 10th Edition. Retrieved April 14, 2016.
- ↑ Oxford English Dictionary Online. Accessed 2011-03-25.
- 1 2 "Matryoshka: Russian Wooden Nesting Dolls". Russian Legacy. สืบค้นเมื่อ September 22, 2019.
- 1 2 3 "Matryoshka – Soul of Russia". Russian Life. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-08-17. สืบค้นเมื่อ 2011-10-23.
- 1 2 Billington 2004, pp. 148, 208.
- ↑ Holmes, Gillian. "Matryoshka Doll". How Products Are Made. Advameg, Inc. สืบค้นเมื่อ 31 March 2019.
- ↑ Подлинная история матрешки [The True History of Matryoshka], in 8 parts : Матрёшка, миф о японском происхождении. Подлинная история Матрёшки. Часть первая, January 27, 2023
- ↑ "Eastern roots of the most famous Russian toy". Russian Geographical Society. 2011-03-24. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 1, 2014.
- 1 2 Ertl 2003, p. 8.
- 1 2 Kostomárova, Elena (2015-08-08). "More than just a pretty face: The secrets of the Russian matryoshka" (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). สืบค้นเมื่อ 2018-08-31.
- ↑ "Три матрешки" (Three matryoshkas), Vokrug sveta, July 1980.
- ↑ Ertl 2003, p. 6.
แหล่งที่มา
[แก้]- Baljeu, Janet (2012). Downloading Spirit: Babushka. Xlibris. ISBN 978-1-4691-5764-1. OCLC 934717840.
- Billington, James H. (2004). Russia in search of itself. Woodrow Wilson Center Press. ISBN 978-0-8018-7976-0. สืบค้นเมื่อ 2016-04-30.
- Ertl, Rett (2003). The Art of the Russian Matryoshka. Boulder, CO, USA: Vernissage Press, LLC. ISBN 0-9725027-1-8.
- Harkness, Kristen M. (2007). "Folk art". ใน Smorodinskaya, Tatiana; Evans-Romaine, Karen; Goscilo, Helena (บ.ก.). Encyclopedia of Contemporary Russian Culture (ภาษาอังกฤษ). Routledge. pp. 213–214. ISBN 978-0-415-32094-8.
- Holland, John (2007). Power of the Soul: Inside Wisdom for an Outside World (1st ed.). Carlsbad, CA: Hay House. p. 3. ISBN 978-1-4019-1085-3. OCLC 70836680.
- Hubbs, Joanna (1993) [1988]. Mother Russia: The Feminine Myth in Russian Culture (1st Midland Book ed.). Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-20842-2. OCLC 29539185.
- Shapiro, Rami (2012). Writing – The Sacred Art: Beyond the Page to Spiritual Practice. Shapiro, Aaron (Quality paperback ed.). Woodstock, VT: SkyLight Paths Pub. ISBN 978-1-59473-372-7. OCLC 767566167.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
- Karkachev, Roman (March 11, 2014). "How Nesting Dolls Are Made - Full Version" (Video). สืบค้นเมื่อ May 15, 2019 – โดยทาง YouTube.
- matreshka.site, a website dedicated to matryoshka
