จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ศาสตราจารย์ พระยาอนุมานราชธน (14 ธันวาคม พ.ศ. 2431 - 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2512) นักปราชญ์และนักการศึกษาคนสำคัญของไทย ผู้มีผลงานดีเด่นทางด้านวัฒนธรรมและเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของโลกชาวไทย ประจำปี พ.ศ. 2531 ขององค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ(ยูเนสโก) เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2431 ที่เรือนไม้หลังหนึ่ง ติดคูด้านใต้วัดพระยาไกร แถวโรงเลื่อยบริษัทบอร์เนียว ซึ่งตั้งอยู่ที่ ต.พระยาไกร อ.ยานนาวา จังหวัดพระนคร เป็นบุตรของนายหลีกับนางเฮียะ มีชื่อเดิมภาษาจีนว่า หลีกวงหยง ต่อมา ได้เปลี่ยนเป็น ยง และได้รับพระราชทานนามสกุลจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า เสฐียรโกเศศ
[แก้] การศึกษา
เมื่ออายุราวห้าหกขวบได้เริ่มเรียนหนังสือกับบิดา โดยต้องตื่นตั้งแต่ตีห้ามาอ่านหนังสือ ครั้นอายุได้สักสิบขวบมารดาก็พาไปฝากเข้าโรงเรียบ้านพระยานานา อยู่แถวใต้ปากคลองวัดทองเพลง เป็นนิวาสถานเดิมของพระยานานาพิพิธ บุตรชายคนหนึ่งของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ โรงเรียนนี้สอนทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เด็กชายยงเรียนได้เร็วมากกว่าคนอื่นเพราะได้เรียนหนังสือมาแล้วกับบิดา ต่อมาจึงเข้าเรียนโรงเรียนอัสสัมชัญ พ.ศ. 2443 สมัยนั้นเรียนเป็นภาษาอังกฤษ มีสอนภาษาไทยบ้างสัปดาห์ละสองชั่วโมงเท่านั้น ได้เล่าเรียนจบชั้นมัธยม 4 พอขึ้นชั้นมัธยม 5 ก็ต้องออกจากโรงเรียน เพราะครอบครัวมีฐานะไม่ดี รวมทั้งมีพี่น้องหลายคนและพระยาอนุมานราชธนเป็นบุตรคนโต กระนั้นท่านกลับศึกษานอกระบบโรงเรียนและศึกษาตลอดชีวิต ด้วยมีนิสัยรักความรู้ กระทั่งได้ชื่อว่าเป็นนักปราชญ์คนสำคัญของไทย
[แก้] การทำงาน
หลังออกจากโรงเรียนท่านได้เริ่มชีวิตการทำงานด้วยการไปฝึกหัดผสมยาที่โอสถศาลาของรัฐบาล และได้เรียนภาษาอังกฤษเพิ่มเติมในตอนกลางคืน แต่เมื่อมิได้รับเบี้ยเลี้ยง จึงลาออกไปทำงานโรงแรมโอเรียนเต็ล ได้เงินเดือนๆ ละ 60 บาท ทำได้ไม่ถึงปีจึงลาออกไปทำงานที่กรมศุลกากรในตำแหน่งเสมียน เงินเดือนๆ ละ 50 บาท ทั้งนี้เพื่อมีเวลาพักผ่อนมากกว่าและรับยกเว้นเกณฑ์เข้าเป็นทหารด้วย ที่กรมศุลกากร พระยาอนุมานราชธนได้พบนายนอร์แมน แมกสแวล ผู้เป็นทั้งหัวหน้าและเป็นผู้สอนภาษาอังกฤษให้พระยาอนุมานราชธนจนแตกฉาน การรับราชการได้ก้าวหน้ามาโดยตลอด จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยาเมื่ออายุได้ 36 ปี ในปี พ.ศ. 2467
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง มีเหตุต้องออกจากราชการในปี พ.ศ. 2476 ซึ่งขณะนั้นท่านดำรงตำแหน่งผู้ช่วยอธิบดี แต่สองปีถัดมา หลวงวิจิตรวาทการซึ่งเป็นอธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้น ได้ชวนให้กลับมารับราชการที่กรมศิลปากร และด้วยความรู้ความสามารถของท่านจึงได้เลื่อนตำแหน่งขึ้นตามลำดับ ตำแหน่งสุดท้ายได้เป็นอธิบดีกรมศิลปากร ซึ่งภายหลังการเกษียณอายุราชการและการต่ออายุราชการหลายครั้ง จึงออกจากราชการมารับบำนาญ
หลังเกษียณอายุแล้ว ท่านก็ยังคงเขียนหนังสือและตำราออกมาอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะงานเขียนร่วมกับพระสารประเสริฐ (ตรี นาคะประทีป) ซึ่งมักทำงานด้วยกันโดยใช้นามปากกาว่า เสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป เรียบเรียงหนังสือ ตำรา และวรรณกรรมอันทรงคุณค่าออกมาเป็นจำนวนมาก
พระยาอนุมานราชธนถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2512
[แก้] ผลงานสำคัญ
ผลงานสำคัญของพระยาอนุมานราชธนในช่วงเวลา 80 ปีเศษแห่งชีวิตของท่านมีมากนับเป็นหนังสือได้มากกว่า 200 รายการ ดังปรากฏในเว็บไซต์ของคลังปัญญาชนสยาม[1]ซึ่งเป็นเว็บไซต์ืเกี่ยวกับงานวรรณกรรมของประเทศไทย เรียงตามลำดับปีที่ตีพิม์เท่าที่ทราบดังนี้
[แก้] ผลงานที่ทราบปีที่ตีพิมพ์
ปีที่ตีพิมพ์ที่ปรากฏเป็นปีตีพิมพ์ที่ทราบ มีหลายรายการที่มีการตีพิมพ์มาก่อนแล้ว เช่น หิโตปเทศ ที่ตีพิมพ์โดย "โรงพิมพ์ไท" มาตั้งแต่ครั้งแรกร่วมงานกับพระสารประเสริฐ หรือ "นาคะประทีป"
- เรื่องคนมีประโยชน์ 2465
- อุปกรณ์รามเกียรติ์ 2475
- คำสอนของพระพุทธเจ้า งานแปล 2475
- เรื่องไทย-จีน 2478
- ตำนานศุลกากร 2482
- วิจารณ์เรื่องประเพณีทำศพ 2482
- เรื่องของชาติไทย 2483
- ประติมากรรมไทย โดยศิลป พีระศรี งานแปล 2490
- นิรุกติศาสตร์ 2493
- พระราชลัญจกรและตราประจำตัวประจำตำแหน่ง 2493
- อธิบายนาฏศิลป์ไทย พร้อมด้วยคำนำเรื่องคีตศิลป์ 2494
- เรื่องผีสางเทวดา 2495
- เรื่องวัฒนธรรม 2496
- ลัทธิของเพื่อน 2496
- เรื่องแหลมอินโดจีนสมัยโบราณ 2497
- ประเพณีและความรู้ทั่วไป 2498
- เชื้อชาติ ภาษา และวัฒนธรรม 2498
- กถาสริตสาคร (สาครเป็นที่รวมกระแสนิยาย) กถาบิฐและกถามุข แปลจากกาพย์ภาษาสันสกฤต 2499
- เลิกทาสในรัชกาลที่ ๕ 2499
- ศิลปสงเคราะห์ โดยศิลป์ พีระศรี งานแปล 2500
- เทศกาลลอยกระทง เล่นสาดน้ำวันสงกรานต์ ประเพณีทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ 2500
- ประเพณีไทยเกี่ยวกับเทศกาลเข้าพรรษา สารท ออกพรรษา 2500
- ประเพณีเก่าของไทย ว่าด้วยการเกิด การปลูกบ้านสร้างเรือน ว่าด้วยการตาย 2500
- ประเพณีการทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ 2500
- วัฒนธรรมเบื้องต้น 2501
- ประเพณีเรื่องแต่งงานบ่าวสาวของไทย 2501
- ประเพณีเก่าของไทย ๕ ประเพณีเนื่องในการตาย 2501
- กินโต๊ะจีน 2501
- บันทึกความรู้ 2502
- ประเพณีไทยเกี่ยวกับเทศกาล 2502
- ค่าของวรรณคดี 2503
- กามนิต โดย คาร์ล อดอล์ฟ เจเลอรูป แปลเป็นภาษาอังกฤษโดย จอห์น อี โลกี แปลร่วมกับ นาคะประทีป 2503
- เรื่องเจดีย์ 2503
- รสวรรณคดี 2504
- เรื่องอัศจรรย์ของโลก 2504
- โลกนิติ ไตรพากย์ 2504
- กวนอิม 2505
- ประเพณีเนื่องในเทศกาล 2506
- หิโตปเทศ การผูกมิตร การแตกมิตร สงคราม ความสงบ 2507
- วิวัฒนาการแห่งวัฒนธรรม 2507
|
- ประเพณีเนื่องในการแต่งงานและประเพณีในการปลูกเรือน 2507
- การศึกษาวรรณคดีแง่วรรณศิลป์ 2507
- วรรณคดีที่น่ารู้ 2508
- อาหรับราตรี 2509
- รู้ไว้ 2509
- ประเพณีเนื่องในการเกิดกับประเพณีเนื่องในการตาย 2510
- ประเพณีเบ็ดเตล็ด 2510
- ฟื้นความหลัง 2510
- ชีวิตชาวไทยสมัยก่อน 2510
- ความสัมพันธ์ระหว่างศาสนาพราหมณ์ พุทธ และชิน ในแง่ประวัติศาสตร์ 2511
- อัตชีวประวัติของพระยาอนุมานราชธน 2512
- อารยธรรมยุคดึกดำบรรพ์ 2512
- ท้าววิศวามิตร 2512
- ประเพณีปลูกเรือน-แต่งงาน 2512
- พันหนึ่งทิวา 2512
- โปแลนด์ราชย์ 2512
- นานานีติ 2513
- ชาติ-ศาสนา-วัฒนธรรม 2513
- จดหมายโต้ตอบระหว่างเสฐียรโกเศศ กับ ส. ศิวรักษ์ พร้อมด้วยประวัติและข้อเกี่ยวกับพระยาอนุมานราชธน 2514
- การศึกษาเรื่องประเพณีไทย 2514
- เผชิญหน้ากับพระเจ้านโปเลียน 2514
- ประวัตินานาประเทศ 2515
- เมืองสวรรค์และผีสาง เทวดา 2515
- วรรณกรรมของเสฐียรโกเศศ 2515
- ศาสนาเปรียบเทียบ 2515
- ขุมทรัพย์ของเด็กเรื่องคนมีประโยชน์ 2515
- การศึกษาเรื่องประเพณีไทยและชีวิตไทยสมัยก่อน 2515
- นิยายเบงคลี 2515
- ประเพณีต่าง ๆ บางเรื่อง 2516
- ประชุมเรื่องพระรามและแง่คิดจากวรรณคดี 2516
- คำแก้ว 2516
- สารานุกรมของเสฐียรโกเศศ 2516
- ลัทธิ-ศาสนา 2516
- การศึกษาศิลปและประเพณี 2517
- เทศกาลสงกรานต์ 2525
- ประเพณีต่าง ๆ ของไทย 2529
- การเกิด 2531
- แต่งงาน 2531
- ความรู้เกี่ยวกับวรรณคดีและเทพนิยายสงเคราะห์ 2531
- กำเนิดคน 2532
- ชีวิตพระสารประเสิรฐที่ข้าพเจ้ารู้จัก 2532
- วรรณกรรมเลือกสรรสำหรับเด็ก 2532
|
[แก้] ผลงานที่ไม่ทราบหรือไม่แน่ใจปีที่ตีพิมพ์
- เรื่องสั้นเกี่ยวกับประเพณีต่าง ๆ เทศกาลลอยกระทง ประเพณีทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระประเพณีเนื่องในการตาย
- ประเพณีไทยเกี่ยวกับเทศกาลลอยกระทง
- ประเพณีไทยเก่ยวกับเทศกาลสงกรานต์
- ประเพณีเนื่องในการเกิด
- ประเพณีในการสร้างบ้านปลูกเรือนวัตนธรรมและประเพณีต่าง ๆ ของไทย
- โลกยุคดึกดำบรรพ์
- เล่าเรื่องในไตรภูมิ
- ลัทธิธรรมเนียมและประเพณีของไทย
- ประเพณีเกี่ยวกับชีวิตของชาวไทยเทศกาลสงกรานต์
- ประเพณีเกี่ยวกับชีวิตแต่งงาน
- อำนาจแห่งความพยายาม
- นิยายเอกของปาชา
- อสูรและยักษ์ต่างกันอย่างไร เทพนิยายสงเคราะห์ ภาค ๒
- ประวัติศาสตร์โลกสมัยโบราณ
- ปลูกเรือน
- ปลูกเรือน-แต่งงาน
- วัฒนธรรม
|
- ฟอลคอน
- สดุดีเด็ก ๆ
- สมญาภิธานรามเกียรติ์
- พงศาวดารธรรมชาติของสัตว์
- พระคเณศเทพนิยายสงเคราะห์ ภาค ๔
- ทศมนตรี
- ไทย-จีน
- ชีวิตของชาวนา
- โซไรดา นางพญาแห่งทะเลทราย
- การตาย
- เรื่องพระโพธิสัตว์
- เรื่องพระโมหมัด นะปีของอิสามิกชน
- เรื่องพระราชลัญจกรและตราประจำตัวประจำตำแหน่ง
- เรื่องเล่นสาดน้ำวันสงกรานต์ เทศกาลลอยกระทง และประเพณีทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ
- ขวัญและประเพณีการทำขวัญ
- จดหมายจากพ่อถึงลูก
- เครื่องราชูปโภคและเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศของพระมหากษัตริย์ 25??
|
[แก้] ดูเพิ่ม
[แก้] อ้างอิง
 |
พระยาอนุมานราชธน เป็นบทความเกี่ยวกับ ชีวประวัติ ที่ยังไม่สมบูรณ์ ต้องการตรวจสอบ เพิ่มเนื้อหา หรือเพิ่มแหล่งอ้างอิง คุณสามารถช่วยเพิ่มเติมหรือแก้ไข เพื่อให้สมบูรณ์มากขึ้น
ข้อมูลเกี่ยวกับ พระยาอนุมานราชธน ในภาษาอื่น อาจสามารถหาอ่านได้จากเมนู ภาษาอื่น ด้านซ้ายมือ |