ทะไลลามะ
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
องค์ทะไลลามะ (ทิเบต: ཏཱ་ལའི་བླ་མ་, taa la’i bla ma, จีนตัวเต็ม: 達賴喇嘛; จีนตัวย่อ: 达赖喇嘛; พินอิน: Dálài Lǎmā) เป็นตำแหน่งประมุขหัวหน้าคณะสงฆ์ในพุทธศาสนานิกายมหายานแบบทิเบตเกลุก (นิกายหมวกเหลือง) เป็นผู้นำทางด้านจิตวิญญาณสูงสุดของชาวทิเบต ทะไลลามะ มาจากภาษามองโกเลีย dalai แปลว่า มหาสมุทร และภาษาทิเบต བླ་མ ་bla-ma แปลว่า พระชั้นสูง
ตามประวัติศาสตร์ของทิเบต เชื่อว่าองค์ทะไลลามะเป็นอวตารในร่างมนุษย์ของพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ และเมื่อองค์ทะไลลามะองค์หนึ่งสิ้นพระชนม์ไป จะกลับชาติมาประสูติใหม่เป็นองค์ทะไลลามะองค์ต่อไป โดยเรทิงรินโปเช ซึ่งเป็นพระสงฆ์ระดับรองลงมาจะเป็นผู้ใช้นิมิตสรรหาเด็กคนที่เชื่อว่าเป็นทะไลลามะกลับชาติมาเกิด
องค์ทะไลลามะ [แก้]
ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน มีองค์ทะไลลามะทั้งหมด 14 องค์แล้วดังนี้
| ภาพ | พระนาม | ช่วงอายุ | ช่วงดำรงฐานะ | ทิเบต/ไวลี | ภาษาทิเบตแกะตามจีนกลาง | สะกดแบบอื่น | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่หนึ่ง เกนดุน ดรัป (Gendun Drup) |
พ.ศ. 1934 – 2017 | ? [1] | དྒེ་འདུན་འགྲུབ་ dge ‘dun ‘grub |
Gêdün Chub | Gedun Drub Gedün Drup Gendun Drup |
| 2. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สอง เกนดุน เกียตโซ (Gendun Gyatso) |
พ.ศ. 2018 – 2084 | ? [1] | དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ dge ‘dun rgya mtsho |
Gêdün Gyaco | Gedün Gyatso Gendün Gyatso |
| 3. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สาม โซนัม เกียตโซ (Sonam Gyatso) |
พ.ศ. 2086 – 2131 | พ.ศ. 2121 – 2131 | བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ bsod nams rgya mtsho |
Soinam Gyaco | Sönam Gyatso |
| 4. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สี่ ยอนเทน เกียตโซ (Yonten Gyatso) |
พ.ศ. 2132 – 2159 | ? | ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ yon tan rgya mtsho |
Yoindain Gyaco | Yontan Gyatso |
| 5. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่ห้า ลอบซัง เกียตโซ (Lobsang Gyatso) |
พ.ศ. 2160 – 2225 | พ.ศ. 2185 – 2225 | བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ blo bzang rgya mtsho |
Lobsang Gyaco | Lobzang Gyatso Lopsang Gyatso |
| 6. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่หก ซังยาง เกียตโซ (Tsangyang Gyatso) |
พ.ศ. 2226 – 2249 | ? – พ.ศ. 2249 | ཚང་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ tshang dbyangs rgya mtsho |
Cangyang Gyaco | |
| 7. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่เจ็ด เคลซัง เกียตโซ (Kelzang Gyatso) |
พ.ศ. 2251 – 2300 | 2294 – 2300 | བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ bskal bzang rgya mtsho |
Gaisang Gyaco | Kelsang Gyatso Kalsang Gyatso |
| 8. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่แปด จัมเปล เกียตโซ (Jamphel Gyatso) |
พ.ศ. 2301 – 2347 | พ.ศ. 2329 – 2347 | བྱམས་སྤེལ་རྒྱ་མཚོ་ byams spel rgya mtsho |
Qambê Gyaco | Jampel Gyatso Jampal Gyatso |
| 9. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่เก้า ลังต็อก เกียตโซ (Lungtok Gyatso) |
พ.ศ. 2349 – 2358 | พ.ศ. 2351 – 2358 [1] | ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་ lung rtogs rgya mtsho |
Lungdog Gyaco | Lungtog Gyatso |
| 10. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สิบ ซุลทริม เกียตโซ (Tsultrim Gyatso) |
พ.ศ. 2359 – 2380 | ? | ཚུལ་ཁྲིམ་རྒྱ་མཚོ་ tshul khrim rgya mtsho |
Cüchim Gyaco | Tshültrim Gyatso |
| 11. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สิบเอ็ด เคดรัป เกียตโซ (Khedrup Gyatso) |
พ.ศ. 2381 – 2399 | พ.ศ. 2387 – 2399 | མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ mkhas grub rgya mtsho |
Kaichub Gyaco | Kedrub Gyatso |
| 12. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สิบสอง ทรินเลย์ เกียตโซ (Trinley Gyatso) |
2400 – 2418 | ? | འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ ‘phrin las rgya mtsho |
Chinlai Gyaco | Trinle Gyatso |
| 13. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สิบสาม ทับเทน เกียตโซ (Thubten Gyatso) |
พ.ศ. 2419 – 2476 | พ.ศ. 2422 – 2476 | ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ thub bstan rgya mtsho |
Tubdain Gyaco | Thubtan Gyatso Thupten Gyatso |
| 14. |  |
ทะไลลามะ องค์ที่สิบสี่ เทนซิน เกียตโซ (Tenzin Gyatso) |
พ.ศ. 2478 – ปัจจุบัน | พ.ศ. 2493 – ปัจจุบัน (อยู่นอกทิเบต) |
བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ bstan ‘dzin rgya mtsho |
Dainzin Gyaco |
อ้างอิง [แก้]
แหล่งข้อมูลอื่น [แก้]
