วงศ์ข้าวเย็นเหนือ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก Smilacaceae)
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
วงศ์ข้าวเย็นเหนือ
ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: 55Ma
Early Paleogene - Recent
Smilax aristolochiifolia - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-130.jpg
from Koehler (1887)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Plantae
ไม่ถูกจัดอันดับ: Angiosperms
ไม่ถูกจัดอันดับ: Monocots
อันดับ: Liliales
วงศ์: Smilacaceae
Vent.[1]
สกุล

Smilax
Heterosmilax

วงศ์ข้าวเย็นเหนือ หรือ Smilacaceae เป็นวงศ์ของพืชมีดอก รวมอยู่ในวงศ์ Liliaceae แต่เคยแยกเป็นสปีชีส์ต่างหาก ลักษณะที่ต่างจากพืชชนิดอื่นในวงศ์ Liliaceae คือมีเซลล์เวสเซลที่แท้จริงในเนื้อเยื่อลำเลียง และมีเส้นใบเรียงแบบร่างแห [2] ระบบ APG II ยังบันทึกให้วงศ์นี้จัดอยู่ในอันดับ Liliales ในกลุ่มพืชใบเลี้ยงเดี่ยว โดยมีสองสกุลคือ Heterosmilax และ Smilax

อนุกรมวิธาน[แก้]

ระบบ APG II ในปี ค.ศ. 2003 (ไม่เปลี่ยนแปลงจากระบบ APG ในปี 1998) กำหนดให้วงศ์นี้อยู่ในอันดับ Liliales ในเคลดโมโนคอต (พืชใบเลี้ยงเดี่ยว) ก่อนหน้านี้เป็นวงศ์ที่มีสองสกุลคือ Heterosmilax และ Smilax แต่จากการศึกษาดีเอ็นเอแสดงให้เห็นว่า Heterosmilax เกิดขึ้นจาก Smilax และทั้งสองสกุลนี้ได้ถูกรวมเข้าด้วยกันแล้ว ส่งผลให้ Smilax เป็นสกุลเดียวในวงศ์ Smilacaceae ที่มีชนิดที่รู้จักประมาณ 210 สปีชีส์[3][4] พืชในวงศ์มีกำเนิดทั่วทั้งเขตร้อนและเขตอบอุ่นของโลก สมาชิกของวงศ์นี้มักจะมีรากที่มีเนื้อไม้และลำต้นแบบเถาวัลย์หรือไม้เถา โดยบางชนิดที่เป็นไม้เถาเนื้อแข็งนั้นมักจะมีหนาม ในขณะที่ชนิดอื่น ๆ เป็นไม้ล้มลุกคลุมพื้นดินและไม่มีหนาม

ลักษณะเฉพาะ[แก้]

สมาชิกของวงศ์นี้มีตั้งแต่ไม้ล้มลุกจนกระทั่งไม้เถาเนื้อแข็ง เติบโตจากเหง้าและมักมีหนามบนลำต้นและ/หรือบนใบ ใบไม้เป็นแบบเรียงสลับอย่างง่าย มีลักษณะขอบใบจักหนาม (spinose-serrate) สมาชิกบางพันธุ์ในวงศ์นี้มีใบคล้ายแผ่นหนัง (coriaceous) ลักษณะเส้นใบมีตั้งแต่เส้นใบรูปฝ่ามือจนถึงแบบร่างแห มือเกาะไม้เลื้อยคู่หนึ่งมักปรากฏขึ้นใกล้ฐานของก้านใบ ประเภทของช่อดอกสำหรับพืชในวงศ์นี้เป็นช่อซี่ร่ม ดอกเห็นไม่เด่นชัด สมมาตรตามรัศมี และไม่สมบูรณ์เพศ ประกอบด้วย กลีบรวม 6 กลีบ, เกสรตัวผู้ 6 อัน และเกสรตัวเมีย 3 อัน ผลของสมาชิกทั้งหมดในวงศ์ Smilacaceae เป็นผลมีเนื้อหลายเมล็ด (เบอร์รี) มีจำนวน 1-3 เมล็ดต่อผล ต่อมน้ำต้อยตั้งอยู่ที่ฐานของกลีบรวม

สกุล[แก้]

สกุลทั้งสองในวงศ์มีดอกแยกเพศอยู่ต่างต้นและเกือบจะจำแนกไม่ออก แต่ดอกมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ดอกของสกุล Heterosmilax มีลักษณะเชื่อมติดกันเป็นรูปหลอดทรงขวดลึกที่มีต่อมน้ำต้อยที่ยื่นออกมา และเกสรตัวผู้เชื่อมต่อกันที่ฐาน ในขณะที่ดอกของสกุล Smilax มักจะมีขนาดเล็ก ที่มีส่วนดอกที่ไม่ได้เชื่อมติดกัน Smilax เป็นสกุลที่ใหญ่กว่าและกระจายอย่างกว้างขวางกว่า Heterosmilax โดย Heterosmilax มีเพียงสิบสองสายพันธุ์ซึ่งอยู่เฉพาะในบริเวณประเทศจีน, ญี่ปุ่น, เขตร้อนของเอเชีย, สิงคโปร์, มาเลเซีย และหมู่เกาะใกล้เคียง

อ้างอิง[แก้]

  1. Stevens, P. F. (2001). "Smilacaceae". Angiosperm Phylogeny Website. missouribotanicalgarden.org. สืบค้นเมื่อ 9 July 2013.
  2. "Smilacaceae". Flora of North America. สืบค้นเมื่อ 2008-01-14.
  3. Qi, Zhechen; Cameron, Kenneth M.; Li, Pan; Zhao, Yunpeng; Chen, Shichao; Chen, Guangcun; Fu, Chengxin (December 2013). "Phylogenetics, character evolution, and distribution patterns of the greenbriers, Smilacaceae (Liliales), a near-cosmopolitan family of monocots". Botanical Journal of the Linnean Society. 173 (4): 535–548. doi:10.1111/boj.12096.
  4. Christenhusz, M. J. M. & Byng, J. W. (2016). "The number of known plants species in the world and its annual increase". Phytotaxa. Magnolia Press. 261 (3): 201–217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]