หมู่เกาะรูปโค้ง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

หมู่เกาะรูปโค้ง (อังกฤษ: island arc) เป็นหมู่เกาะประเภทหนึ่งเกิดขึ้นจากเพลตเทคโทนิกด้วยแผ่นเปลือกโลกใต้มหาสมุทรมุดตัวลงใต้แผ่นเปลือกโลกอีกแผ่นหนึ่งทำให้เกิดหินหนืด (magma) หมู่เกาะรูปโค้งที่เกิดขึ้นตามขอบของแผ่นเปลือกทวีป (เช่น ส่วนใหญ่ของแอนดีส อเมริกากลาง แนวเทือกเขาแคนา) อาจเรียกว่า volcanic arc

การสูญเสียของสารระเหยของแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัวในเขตมุดตัวของเปลือกโลกทำให้สิ่งหลอมเหลวบางส่วนของเนื้อโลกด้านบนเกิดเป็นหินหนืดของแคลซ์-อัลคาไลน์ที่มีความหนาแน่นต่ำจึงเบาตัวดันแทรกซอนขึ้นมาผ่านแผ่นชั้นธรณีภาคที่อยู่ด้านบน ผลได้ทำให้เกิดเป็นแนวภูเขาไฟเรียงรายยาวขนานไปกับขอบเขตรอยต่อของแผ่นเปลือกโลก 2 แผ่นที่กำลังเคลื่อนที่ลู่เข้าหากันและโค้งออกด้านนอกเข้าหาแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัว ลักษณะนี้เป็นผลเนื่องมาจากหลักเรขาคณิตของการย่นตัวของแผ่นเปลือกโลกเป็นรูปทรงกลมไปตามแนวบนผิวทรงกลมหนึ่งๆ

ด้านที่กำลังมุดตัวของหมู่เกาะรูปโค้งจะเป็นร่องลึกก้นสมุทรที่แคบและลึกซึ่งเป็นร่องรอยบนพื้นผิวโลกที่แสดงถึงขอบเขตรอยต่อระหว่างแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัวกับแผ่นเปลือกโลกที่วางขี่ทับอยู่ด้านบน แนวร่องลึกนี้เกิดขึ้นจากการดึงโดยแรงโน้มถ่วงของแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัวซึ่งมีความหนาแน่นมากกว่าลากดึงลงไป มีการเกิดแผ่นดินไหวตามแนวขอบเขตการมุดตัวนี้โดยมีจุดไฮโปเซนเตอร์ของการไหวสะเทือนอยู่ที่ระดับที่ลึกลงไปใต้แนวหมู่เกาะรูปโค้งนี้ เรียกแนวการเกิดไหวสะเทือนนี้ว่าแนววาดาติ-เบนนิออฟ (Wadati-Benioff)

แอ่งมหาสมุทรที่กำลังลดขนาดลงด้วยการมุดตัวนี้เรียกว่า ‘มหาสมุทรส่วนที่เหลือ’ (remnant ocean) ด้วยมันกำลังหดตัวลงอย่างช้าๆและบดขยี้จากการชนกันของแผ่นเปลือกโลก กระบวนการนี้เกิดขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่าตลอดประวัติทางธรณีวิทยาของโลกใบนี้

ตัวอย่าง[แก้]

หมู่เกาะรูปโค้ง ประเทศ ร่องลึกก้นสมุทร แอ่ง หรือ ขอบทะเล แผ่นเปลือกโลก แผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัว
หมู่เกาะเอลิวเตียน สหรัฐอเมริกา ร่องลึกก้นสมุทรเอลิวเตียน ทะเลเบริง แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
หมู่เกาะกูริล รัสเซีย ร่องลึกก้นสมุทรกูริล-แกมชัตก้า ทะเล Okhotsk แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
หมู่เกาะญี่ปุ่น ญี่ปุ่น ร่องลึกก้นสมุทรญี่ปุ่นร่องรอยเลื่อนนานกาอิ ทะเลญี่ปุ่น แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ, แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก, แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์
หมู่เกาะริวกีอุ ญี่ปุ่น ร่องลึกก้นสมุทรริวกีอุ ทะเลจีนตะวันออก (ร่องรอยเลื่อนโอกินาวา) แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์
หมู่เกาะฟิลิปปินส์ ฟิลิปปินส์ ร่องรอยเลื่อนฟิลิปปินส์ ทะเลจีนใต้, ทะเลซีลีเบส แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์
หมู่เกาะซุนดา อินโดนีเซีย ร่องลึกก้นสมุทรชวา ทะเลชวา, ทะเลฟลอเรส แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
หมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ อินเดีย ร่องลึกก้นสมุทรชวาเหนือ ทะเลอันดามัน แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย แผ่นเปลือกโลกอินโด-ออสเตรเลีย
หมู่เกาะ Izu และ หมู่เกาะ Bonin (หมู่เกาะโอกาซาวารา) ญี่ปุ่น ร่องลึกก้นสมุทร Izu-Ogasawara แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์ แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
หมู่เกาะมาเรียนาส์ สหรัฐอเมริกา ร่องลึกก้นสมุทรมาเรียนาส์ แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์ แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
หมู่เกาะบิสมาร์ค ปาปัวนิวกีนี ร่องลึกก้นสมุทรนิวบริเตน แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
หมู่เกาะโซโลมอน หมู่เกาะโซโลมอน ร่องลึกก้นสมุทร San Cristobal แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
New Hebrides วานัวตุ ร่องลึกก้นสมุทร New Hebrides แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
หมู่เกาะตองก้า ตองก้า ร่องลึกก้นสมุทรตองก้า แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
แอนติลเลส ร่องลึกก้นสมุทรเปอร์โตริโก ทะเลแคริบเบียน แผ่นเปลือกโลกแคริบเบียน แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ
หมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช สหราชอาณาจักร ร่องลึกก้นสมุทรเซาท์แซนด์วิช ทะเลสคอเตีย แผ่นเปลือกโลกสคอเตีย แผ่นเปลือกโลกอเมริกาใต้


หมู่เกาะรูปโค้งโบราณ[แก้]