วาทกรรม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

วาทกรรม คือรูปแบบของความคิด หรือกรอบความคิด เกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ที่มีลักษณะเป็นสถาบันและมีการสืบทอด "ซึ่งแสดงออกผ่านทางการพูดและเขียนอย่างจริงจัง/ประโยคหรือนิยามที่ใช้บ่อยๆ" เพื่อที่จะคงไว้ซึ่งลักษณะของวาทกรรม และการปรับเปลี่ยนลักษณะของวาทกรรมนั้น ๆ

วาทกรรมแต่ละเรื่องมีระบบความคิด และเหตุผลของตน ในการอธิบายหรือมอง "ความจริง" ซึ่งวาทกรรมเรื่องเดียวกัน แต่ต่างระบบความคิดและเหตุผลก็จะมีความแตกต่างกันออกไป ในการให้อรรถาธิบายต่อเรื่องนั้น ๆ ดังนั้นในเรื่องเดียวกันจึงมีวาทกรรมหลายชุดที่เกี่ยวข้องและวาทกรรมแต่ละชุดก็มีความขัดแย้ง หรือปฏิเสธ "ความจริง" ของวาทกรรมอีกชุดหนึ่งได้

นอกจากนี้แล้วการเกิดขึ้นของวาทกรรมแต่ละชุดในแต่ละเรื่องย่อมมีจุดประสงค์ ตัวอย่างเช่นวาทกรรมของกลุ่มที่ต่อต้านเกย์ ก็มีจุดประสงค์เพื่อที่จะต่อต้านชายที่มีพฤติกรรมรักร่วมเพศ และพยายามที่จะแสดงให้เห็นว่าพฤติกรรมรักร่วมเพศเป็นพฤติกรรมที่ขัดต่อศีลธรรมอันดีของสังคม และยังเป็นการละเมิดบรรทัดฐานของสังคม ตลอดจนถือว่าพฤติกรรมเช่นนี้เป็นสิ่งผิดปกติและสมควรที่จะได้รับการแก้ไขให้ถูกต้อง เป็นต้น

ตัวอย่างวาทกรรมในเรื่องอื่นๆ[แก้]

  • "จินตนาการสำคัญกว่าความรู้" (อ้างว่ามาจากคำพูดของ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์)
  • "ฆ่าคอมมิวนิสต์ไม่บาป" (เริ่มโดยพระ กิตติวุฑโฒ ภิกขุ ในช่วงเหตุการณ์ 6 ตุลา พ.ศ. 2519)
  • "ชาวไทยทุกคนรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์"
  • "ผู้หญิงมีค่าที่ความสวย"
  • "เอ็นจีโอรับเงินต่างชาติ" ฯลฯ
  • "ด่าศาสนาพุทธ รับรอง บาปหนัก ตกนรกแน่ๆ"
  • "ไม่มีทางรอดอื่นใดนอกคริสตจักรของพระเยซู"
  • "มีวันนี้เพราะพี่ให้"
  • "ทหารตายในสนามรบ ดิฉันขอตายในสนามประชาธิปไตย"

วาทกรรมแต่ละชุดในเรื่องเดียวกันจึงมีปฏิสัมพันธ์กันในเชิงขัดแย้ง อยู่เสมอ แต่ละวาทกรรมต่างก็มีฐานทางความคิดที่สร้างขึ้นมาเพื่อสร้างความถูกต้อง ให้กับวาทกรรมของกลุ่มตน

การเข้ามาของมโนทัศน์[แก้]

คำว่า วาทกรรม เข้ามาในวงการสังคมศาสตร์ไทยเป็นครั้งแรกในเชิงอรรถของบทความเกี่ยวกับ ฌอง โบดริยาร์ด ของ สุทธิพันธ์ จิราธิวัฒน์ และ จีรติ ติงศภัทย์ ในวารสาร จดหมายข่าวสังคมศาสตร์ Vol.10 No.4 พ.ค.- ก.ค. ค.ศ. 1988 (พ.ศ. 2531) อย่างไรก็ดีผู้ที่เป็นคนใช้คำว่า วาทกรรม ในฐานะคำแปลของคำว่า discourse นั้นก็คือ สมเกียรติ์ วันทะนะ บรรณาธิการการของจดหมายข่าวสังคมศาสตร์ ซึ่งข้อมูลตรงนี้มีระบุไว้ที่เชิงอรรถของบทความดังกล่าว

อย่างไรก็ดีคำว่าวาทกรรมนั้นก็ได้ปรากฏตัวอย่างเต็มรูปแบบในบทความ "ฟุ้งวาทกรรมว่าด้วยอูฐวิทยา" ในจดหมายข่าวสังคมศาสตร์ Vol.11 No.1 1998[1] ซึ่งหลังจากนั้นคำว่าวาทกรรมก็ได้มีการใช้ในวงวิชาการอย่างกว้างขวางขึ้นเรื่อย ๆ และขยายมานอกวงวิชาการในเวลาต่อมา

อ้างอิง[แก้]

  1. Thanes Wongyannava, "Postmodernization as the Anglo-Americanization of Contemporary French Thought and the Re-Modernization of Postmodern Thai Studies: A Historical Trajectory of Thai Intellectuals", Paper presented at International Conference on Postmodern and Thai Stuides, December 13-14, 2003, Surasammanakan Convention Center, Suranaree University of Technology, Nakhon Ratchasima, Thailand