มอม (สัตว์)

ตัวมอมด้านหน้าวิหารหลังเล็ก วัดบุพพาราม จังหวัดเชียงใหม่

ตัวมอมที่หน้าวิหาร ด้านหลังองค์พระธาตุ วัดพระธาตุดอยสุเทพ จังหวัดเชียงใหม่

มอม เป็นสัตว์ในจินตนาการอย่างหนึ่ง สัตว์หิมพานต์ชนิดหนึ่ง รูปร่างคล้ายราชสีห์ มักปั้นเพื่อใช้ประดับสถานที่ มักปรากฏอยู่ในลักษณะของงานประติมากรรมประดับตามวัดทางภาคเหนือตอนบนเท่านั้น โดยเฉพาะวัดในจังหวัดเชียงใหม่

ลักษณะ

รูปร่างคล้ายราชสีห์ ในทางศิลปะล้านนานั้นช่างปั้นบางครั้งก็ปั้นให้ดูคล้ายตุ๊กแก กิ้งก่า หรือค่าง ลักษณะของศิลปะนั้นได้รับอิทธิพลจากจีน ส่วนในศิลปะลาวและอีสานนั้น เชื่อว่า มอมเป็นสิงห์จำพวกหนึ่ง ช่างนิยมปั้นให้มีลักษณะคล้ายสิงห์ลำตัวยาวประดับราวบันได หรือปั้นคล้ายสุนัขขนาดใหญ่มีแผงคอและแผงหลัง และชาวอีสานถือว่ามอมเป็นสัตว์มงคลที่ปรากฏอยู่ในลายสักร่างกายของคนสมัยโบราณด้วย

ความเชื่อ

มอมเป็นสัตว์ที่มีฤทธิ์และอาคมเหนือมนุษย์แต่ไม่สามารถอยู่ในบรรลุได้ ทำให้ถูกสร้างเป็นประติมากรรมเฝ้าศาสนสถานเหมือนประติมากรรมอื่น ๆ เพื่อสื่อให้เห็นความยึดติดที่ทำให้เพียงแต่อยู่ตามเทวสถาน ไม่สามารถบรรลุได้