ภาษาโวลาปุก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
โวลาปุก
Volapük
สร้างโดย โจฮานน์ มาร์ติน เชลเยอร์
การจัดตั้งและการใช้ นานาชาติ, ส่วนมากในยุโรป
จุดประสงค์
รหัสภาษา
ISO 639-1 vo
ISO 639-2 vol
ISO 639-3 vol

ภาษาโวลาปุก (Volapük) เป็นภาษาประดิษฐ์ คิดค้นโดย โจฮานน์ มาร์ติน เชลเยอร์ ในปี พ.ศ. 24222423 โดยนำคำศัพท์บางส่วนมาจากภาษาอังกฤษ ภาษาเยอรมัน และภาษาฝรั่งเศส โดยเชลเยอร์ได้ฝันไปว่าเทพเจ้าสั่งให้เขาสร้างภาษาประดิษฐ์สากล ถึงแม้ว่าในปี พ.ศ. 2432 จะมีคลับภาษาโวลาปุกมากถึง 283 คลับ มีตำราภาษาโวลาปุกมากถึง 316 เล่ม เขียนอยู่ใน 25 ภาษา และมีผู้เรียนนับล้านคน แต่สุดท้ายถูกแทนที่โดยภาษาเอสเปรันโตไปโดยมาก

อักขรวิธีและการอ่านออกเสียง[แก้]

ภาษาโวลาปุกใช้ตัวอักษรละติน ประกอบด้วยตัวอักษร 27 ตัว ซึ่งมีรูปทั้งตัวพิมพ์ใหญ่และตัวพิมพ์เล็ก โดย 24 ตัวเหมือนตัวอักษรในภาษาอังกฤษ โดยไม่มีรูป Q และ W และบนตัวอักษรบางตัวมีเครื่องหมายพิเศษ ตัวอักษรทั้งหมดมีดังนี้

ตัวอักษรพิมพ์ใหญ่ A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P R S T U Ü V X Y Z
ตัวอักษรพิมพ์เล็ก a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p r s t u ü v x y z
เสียงตามระบบสัทอักษรสากล a~ɑ ɛ~æ b ~ d e f g h i ʃ~ʒ k l m n o~ɔ ø p r s~z t u y v ks j ts~dz
อัลเฟรด เอ. ผู้ประพันธ์ Comprehensive Volapük Grammar ได้เพิ่มเติมพยัญชนะของเสียงที่ปรากฏไม่บ่อยนักโดยเชลเยอร์ ซึ่งมีดังที่ปรากฏในภาพ

เสียงของตัวอักษร ä , ö และ ü เป็นเสียงแบบเดียวกับในภาษาเยอรมัน , C ออกเสียงคล้ายกับตัว ช , J ออกเสียงคล้ายกับตัว จ ตัวอักษร s ออกเสียงเป็นตัวอักษร z เมื่อตามหลังพยัญชนะมีเสียง เช่น bs , ds , gs , ls เหมือนกับในภาษาอังกฤษ

หมายเหตุ:ตัวอักษร ä , ö และ ü ไม่มีรูปแทนที่แบบ ae , oe และ ue เหมือนกับในภาษาเยอรมัน แต่เชลเยอร์เสนอให้ใช้รูปแทนที่ดังตารางต่อไปนี้ โดยตัวอักษรเหล่านี้ถูกบรรจุในรหัสยูนิโคดเวอร์ชัน 7.0 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557

Ä ä Ö ö Ü ü

ตัวอักษร r[แก้]

โวลาปุกเวอร์ชันของเชลเยอร์หลีกเลี่ยงการใช้ตัวอักษร r เนื่องจากเกรงว่าจะเป็นเสียงที่อ่านยากสำหรับชาวจีน ดังนั้นรากคำที่มีตัวอักษร r จะถูกเปลี่ยนไปเป็นตัวอักษร l เช่นคำว่า rose ในภาษาอังกฤษถูกเปลี่ยนเป็น lose อย่างไรก็ตาม หน่วยเสียงที่อ่านออกเสียงยากอื่นๆ ยังคงมีอยู่ เช่น ö /ø/ และ ü /y/ อารี เดอ ยอง เพิ่มตัวอักษร r เข้ามาภายหลัง

วงศัพท์[แก้]

เชลเยอร์พัฒนาวงศัพท์โวลาปุกส่วนใหญ่มาจากภาษาอังกฤษ ผสมกับฝรั่งเศสและเยอรมันอีกเล็กน้อย

ไวยากรณ์[แก้]

ไวยากรณ์ภาษาโวลาปุกมีพื้นฐานมาจากภาษาในยุโรปทั่วๆ ไป

คำนาม[แก้]

คำนามเปลี่ยนแปลงตามจำนวนและตำแหน่ง แต่จะไม่เปลี่ยนตามเพศ

นี่คือคำนามรูปต่างๆ ของคำว่า vol ที่แปลว่าโลก

รูป เอกพจน์ พหูพจน์
ประธาน vol vols
คำขยาย vola volas
กรรมรอง vole voles
กรรมตรง voli volis

คำนามในภาษาโวลาปุกมีสี่รูปเหมือนกับในภาษาเยอรมัน

คำคุณศัพท์[แก้]

คำคุณศัพท์สร้างโดยการเติมวิภัตติ -ik โดยทั่วไปตามหลังคำนามที่ขยาย

คำสรรพนาม[แก้]

คำสรรพนามจะขึ้นต้นด้วย o-

การใช้เป็นคำนามทั่วไป[แก้]

คำว่าโวลาปุกยังสามารถแปลว่า ไร้สาระ หรือ เหลวไหล ในหลายๆ ภาษา เช่น สำนวน Det er det rene volapyk for mig (ฉันคิดว่ามันโวลาปุกสุดๆ เลย) ในภาษาดัตช์ คำว่า volapukaĵo ในภาษาเอสเปรันโตยังเป็นคำแสลงหมายถึงสิ่งไร้สาระได้ด้วย สำนวน Tio estas volapukaĵo al mi บางครั้งก็ใช้เหมือนสำนวนอังกฤษที่ว่า "it's Greek to me" (ฉันไม่เข้าใจมันเลย)

วิกิพีเดีย
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาโวลาปุก