ภาษาครีโอลกาบูเวร์ดี
ภาษาครีโอลกาบูเวร์ดี (ครีโอลกาบูเวร์ดี: kabuverdianu; โปรตุเกส: Crioulo cabo-verdiano; อังกฤษ: Cape Verdean Creole) เป็นภาษาครีโอลที่ได้รับอิทธิพลส่วนใหญ่จากภาษาโปรตุเกส โดยภาษานี้เป็นภาษาแม่ของชาวกาบูเวร์ดีเกือบทุกคน และเป็นภาษาที่สองของชาวกาบูเวร์ดีผลัดถิ่น[1]
| ครีโอลกาบูเวร์ดี | |
|---|---|
| kabuverdianu,[2][3] kriolu, kriol | |
| ประเทศที่มีการพูด | กาบูเวร์ดี |
ผู้พูด | 871,000 (2017)[4] |
กลุ่มภาษาครีโอลโปรตุเกส
| |
| ละติน (ALUPEC) | |
| รหัสภาษา | |
| ISO 639-3 | kea |
| Glottolog | kabu1256 |
| Linguasphere | 51-AAC-aa |
ภาษาครีโอลกาบูเวร์ดีเป็นภาษาที่มีความสำคัญในการศึกษาด้านภาษาครีโอล เนื่องจากเป็นภาษากลุ่มครีโอลที่เก่าที่สุดที่ยังมีคนใช้อยู่[5] และเป็นภาษาในกลุ่มครีโอลโปรตุเกสที่มีการใช้อย่างแพร่หลายมากที่สุด
ชื่ออย่างเป็นทางการของภาษานี้คือ ภาษาครีโอลกาบูเวร์ดี (kabuverdianu) แต่ในชีวิตประจำวันผู้ใช้ภาษาจะเรียกภาษานี้ว่า "ครีโอล" (kriolu/kriol)
ความเป็นมา
[แก้]ความเป็นมาของภาษานี้ค่อนข้างจะหาได้ยาก เนื่องจากมีเอกสารที่บันทึกไว้น้อย และการเนรเทศในช่วงกาบูเวร์ดีของโปรตุเกส
ในปัจจุบันนี้มีสามทฤษฎีที่บ่งบอกถึงความเป็นความเป็นมาของภาษาครีโอลกาบูเวร์ดี[6] โดยทฤษฎีแรกเชื่อว่าเป็นชาวโปรตุเกสที่ทำให้ภาษานี้เรียบง่ายมากขึ้นเพื่อให้สะดวกต่อการใช้ของทาสชาวแอฟริกันที่ถูกปลดปล่อย แต่มีการโต้แย้งว่าทาสชาวแอฟริกันที่ถูกปลดปล่อยนั้นได้สร้างภาษานี้ขึ้นโดยใช้หลักไวยากรณ์ของภาษาในแอฟริกาตะวันตก แต่ใช้คำศัพท์ภาษาโปรตุเกสแทนภาษาดั้งเดิม ส่วนอีกทฤษฎีหนึ่งเชื่อว่าภาษานี้เกิดขึ้นจากธรรมชาติ ไม่ใช่ทาสที่ถูกปลดปล่อยแต่เป็นชาวเกาะที่สร้างขึ้นมาโดยใช้หลักไวยากรณ์พื้นฐานในภาษามนุษย์
จากข้อมูลที่โยงเรื่องการตั้งถิ่นฐานบนหมู่เกาะเข้ากับหลักการทางภาษาศาสตร์ จึงทำให้พอคาดเดาการเผยแพร่ของภาษาครีโอลกาบูเวร์ดีได้ เป็นสามระยะได้ดังนี้[7]
- ระยะแรกเกาะซานติอาโกถูกครอบครอง (ช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 15) ตามด้วยเกาะโฟกู (ปลายศตวรรษที่ 16)
- ระยะที่สองเกาะเซานิโกเลาถูกครอบครอง (ส่วนมากในครึ่งหลังของศตวรรษที่ 17) ตามด้วยเกาะซันโตอันเตา (ส่วนมากในครึ่งหลังของศตวรรษที่ 17)
- ระยะที่สามเกาะที่เหลือถูกยึดโดยชาวเกาะก่อนหน้า เกาะบราวาถูกควบคุมโดยชาวเกาะโฟกู (ส่วนมากในต้นศตวรรษที่ 18) ตามด้วยเกาะบัววิชตาโดยชาวเกาะเซานิโกเลากับซานติอาโก (ส่วนมากในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 18), เกาะเซาวิเซงชีโดยชาวเกาะซันโตอันเตากับเซานิโกเลา (ส่วนมากในศตวรรษที่ 19) และเกาะซัลโดยชาวเกาะเซานิโกเลากับบัววิชตา (ส่วนมากในศตวรรษที่ 19)
สถานะ
[แก้]ถึงแม้ภาษาคริโอลกาบูเวร์ดีจะเป็นภาษาแม่ของชาวกาบูเวร์ดีแทบทุกคน ภาษาโปรตุเกสก็ยังเป็นภาษาราชการของประเทศ และก็ยังได้ใช้ภาษาโปรตุเกสในชีวิตประจำวัน เช่น (การใช้ในราชการ โรงเรียน การต่างประเทศ ฯลฯ) จึงทำให้ภาษาคริโอลกาบูเวร์ดีอยู่ในสถานะทวิภาษณ์
ระบบการเขียน
[แก้]
ระบบการเขียนระบบเดียวที่ได้รับการรับรองจากทางการ เรียกว่า แบบรวมอักษรการเขียนภาษาครีโอลกาบูเวร์ดี (โปรตุเกส: Alfabeto Unificado para a Escrita da Língua Cabo-verdiana) หรือ ALUPEC[8]
คำศัพท์
[แก้]คำศัพท์ในภาษาคริโอลกาบูเวร์ดีประกอบไปด้วยคำภาษาโปรตุเกสประมาณร้อยละ 90–95 ส่วนคำที่เหลือมาจากภาษาอื่นเช่นภาษาในแอฟริกาตะวันตก ภาษาอังกฤษ, ภาษาฝรั่งเศส และภาษาละติน
ตัวอย่างวลีในภาษาคริโอลกาบูเวร์ดี[9]
Olá, Oi สวัสดี (ทักทายทั่วไป)
Modi bu sta? คุณสบายดีไหม
Moki bu tchoma? คุณชื่ออะไร
Nha nomi e ... ฉันชื่อว่า...
อ้างอิง
[แก้]- ↑ "Cape Verdean Creole". Center for Language Technology (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). Indiana University.
- ↑ "Kabuverdianu | Ethnologue Free". Ethnologue (Free All) (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2023-05-19.
- ↑ Veiga, Manuel (1982). Diskrison strutural di lingua Kabuverdianu. Praia: Institutu Kabuverdianu di Livru. OCLC 253093723.
- ↑ ครีโอลกาบูเวร์ดี ที่ Ethnologue (19th ed., 2016)
- ↑ Steve and Trina Graham (10 สิงหาคม 2004). "West Africa Lusolexed Creoles Word List File Documentation". SIL International. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2012.
- ↑ Santos, Carlos. "Cultura e comunicação: um estudo no âmbito da sociolinguística" (PDF) (ภาษาโปรตุเกส). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 4 มิถุนายน 2020.
- ↑ Pereira, D. (2006). "Contributos da História Geral de Cabo Verde para o estudo da formação e da difusão do crioulo caboverdiano". ใน Lang, Jürgen; Holm, John; Rougé, Jean-Louis; Soares, Maria Joao (บ.ก.). Cabo Verde . Origens da Sua Sociedade e do Seu Crioulo. Tübingen: Narr Francke Attempto Verlag. น. 161–178. ISBN 978-3-8233-6236-4.
- ↑ "ALUPEC - Decreto-Lei n.º 67/98". alupec.kauberdi.org. สืบค้นเมื่อ 4 เมษายน 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ลิงก์) - ↑ "Useful phrases in Cape Verdean Creole". www.omniglot.com.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ภาษาครีโอลกาบูเวร์ดี
