พระพรหมพิจิตร (พรหม พรหมพิจิตร)

พระพรหมพิจิตร
เกิด	27 กันยายน พ.ศ. 2433
เสียชีวิต	15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508 (74 ปี)
อาชีพ	ขุนนาง สถาปนิก อาจารย์
คู่สมรส	พวงเพ็ญ
บุตร	พันเอก สมฤทธิ์ พรหมพิจิตร พันเอก กัมพล พรหมพิจิตร

ศาสตราจารย์ พระพรหมพิจิตร (พรหม พรหมพิจิตร) (27 กันยายน พ.ศ. 2433 - 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508) ขุนนางและสถาปนิกชาวไทย ผู้ควบคุมการก่อสร้างพระเมรุมาศในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ออกแบบพระเมรุมาศทั้งในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และในสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ผู้ก่อตั้งและคณบดีคนแรกของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (เดิมชื่อคณะสถาปัตยกรรมไทย) และเป็นบุคคลท่านแรกที่นำคอนกรีตเสริมแรงมาประยุกต์ใช้กับงานสถาปัตยกรรมไทย

พระพรหมพิจิตร (พรหม พรหมพิจิตร) ได้รับยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นบูรพศิลปิน สาขาทัศนศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2558

ประวัติ

พระพรหมพิจิตรมีนามเดิมว่า อู๋ ลาภานนท์ เกิดเมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2433 เป็นบุตรของนายเฮง จบการศึกษาจากโรงเรียนมหาพฤฒาราม และเป็นนักเรียนช่างเขียนในกรมโยธาธิการ กระทรวงโยธาธิการ ใน พ.ศ. 2447

ได้รับพระราชทานนามสกุล ลาภานนท์ เมื่อ พ.ศ. 2460 ขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น รองเสวกตรี ขุนบรรจงเลขา ก่อนจะกราบถวายบังคมลาออกจากบรรดาศักดิ์เมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2485 ต่อมาท่านได้เปลี่ยนชื่อของท่านจาก อู๋ มาเป็น พรหม และได้ใช้ราชทินนามคือ พรหมพิจิตร เป็นนามสกุลแทนนามสกุลเดิมคือ ลาภานนท์ เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2485

ด้านชีวิตและครอบครัว สมรสกับนางพวง พรหมพิจิตร (ชื่อเดิมพวงเพ็ญ) เมื่อวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2460 มีบุตรด้วยกัน 2 คน คือ พันเอกสัมฤทธิ์ พรหมพิจิตร และพันเอกกำพล พรหมพิจิตร

บั้นปลายชีวิตพระพรหมพิจิตร ป่วยเป็นโรคหัวใจพิการ ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508 สิริอายุได้ 75 ปี

ลักษณะงาน

ฝีมือการออกแบบของพระพรหมพิจิตร งานออกแบบสถาปัตยกรรมไทยของพระพรหมพิจิตร ผสานความทันสมัยในเชิงวัสดุก่อสร้างเข้ากับหลักการออกแบบสถาปัตยกรรมไทยประเพณี แนวคิดการออกแบบสถาปัตยกรรมตั้งอยู่บนหลักการ พื้นที่ รูปทรง และเครื่องประกอบ ์รูปทรงรวมของอาคารออกเป็น 3 แบบ ได้แก่ อาคารทรงจั่ว อาคารเครื่องยอด และเจดีย์ และอนุสาวรีย์ จำแนกตามรูปแบบได้ 2 แบบได้แก่ รูปแบบสถาปัตยกรรมไทยประเพณี และรูปแบบสถาปัตยกรรมไทยแบบลดทอน วัสดุมีใช้ทั้งทรงไม้และทรงปูน

ยศและบรรดาศักดิ์

• 30 ธันวาคม พ.ศ. 2456 ขุนบรรจงเลขา ถือศักดินา ๔๐๐
• 31 มีนาคม พ.ศ. 2457 รองเสวกตรี
• 17 ธันวาคม พ.ศ. 2463 หลวงสมิทธิเลขา ถือศักดินา ๖๐๐
• 1 มกราคม พ.ศ. 2466 รองเสวกโท
• 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2471 พระพรหมพิจิตร ถือศักดินา ๘๐๐

ผลงาน

• พระเมรุมาศ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ในฐานะผู้ควบคุมการก่อสร้าง)
• พระเมรุมาศ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (ในฐานะผู้ออกแบบ)
• พระเมรุมาศ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (ในฐานะผู้ออกแบบ)
• เมรุ วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร
• ศาลาโรงธรรม วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร

ตำแหน่งพิเศษ

• 30 กันยายน พ.ศ. 2485 ราชบัณฑิต ในวิชาวิจิตรศิลป์

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

• พ.ศ. 2485 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.)
• พ.ศ. 2483 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์มงกุฎไทย (ต.ม.)
• พ.ศ. 2493 – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 ชั้นที่ 3 (อ.ป.ร.3)
• พ.ศ. 2462 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 5 เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย (บ.ม.)