ฝัน

ฝัน เป็นลำดับภาพ ความคิด อารมณ์ และการรับรู้ที่เกิดขึ้นนอกเหนืออำนาจจิตใจในจิตระหว่างช่วงที่แน่นอนของการหลับ[1]
ฝันเกิดขึ้นในการหลับระยะ REM เป็นหลัก เมื่อกิจกรรมของสมองเพิ่มสูงขึ้นเสมือนว่ากำลังตื่นอยู่ การหลับระยะ REM สามารถบอกได้จากการกลอกไปมาของลูกตาขณะหลับ ทั้งนี้ ฝันสามารถเกิดได้ในการหลับขั้นอื่น แต่ฝันเหล่านั้นมีแนวโน้มสมจริงหรือผู้ฝันจำได้น้อยกว่ามาก[2]
ฝันกินระยะเวลาตั้งแต่ไม่กี่วินาทีไปจนถึงยี่สิบนาที บุคคลมักจำฝันได้มากกว่าเมื่อตื่นขึ้นหากฝันในระยะ REM โดยเฉลี่ย บุคคลมีฝัน 3 ถึง 5 ฝันต่อคืน ฝันมีแนวโน้มนานขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป ระหว่างการหลับ 8 ชั่วโมง บุคคลจะใช้เวลากับการฝันสองชั่วโมง[3]
มีผู้มองว่า ฝันเชื่อมโยงกับจิตไร้สำนึก โดยมีตั้งแต่ปกติและสามัญไปจนถึงเหนือจริงหรือแปลกประหลาดเกิน ฝันสามารถมีได้หลายอารมณ์ เช่น กลัว ตื่นเต้น สนุกสนาน เศร้าโศก ผจญภัยหรือเกี่ยวกับเพศ เหตุการณ์ในฝันโดยทั่วไปอยู่นอกเหนือการควบคุมของผู้ฝัน ยกเว้น lucid dream ที่ผู้ฝันรู้สึกตัว ฝันบางครั้งได้สร้างความคิดริเริ่มแก่บุคคลหรือให้ความรู้สึกถึงแรงบันดาลใจ[4]
ฝันในสิ่งมีชีวิตอื่น
[แก้]จากการวิจัยพบว่าสัตว์ก็มีฝันเช่นเดียวกับมนุษย์ โดยเมื่อสัตว์หลับอยู่ในสถานะ REM สัตว์จะมีฝันเกิดขึ้น สัตว์ที่มีระยะของสถานะ REM นานที่สุดคือตัว อาร์มาดิลโล ที่มีลักษณะคล้ายตัวตุ่น สัตว์ที่มีฝันบ่อยที่สุดคือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมและสัตว์ประเภทนกจากการทดสอบฝันของแมวพบว่ามันมักจะฝันถึงการล่าเหยื่อโดยอ้างอิงจากลักษณะการเคลื่อนไหวของขาและร่างกาย ในขณะที่สุนัขได้มีการเคลื่อนไหวของช่วงขาในลักษณะของการวิ่งรวมถึงการเห่าในขณะหลับ
ฝันกับความเชื่อ
[แก้]ชาวกรีกและโรมันโบราณเชื่อกันว่า ฝันคือสารจากพระเจ้า ชาวอียิปต์โบราณ เชื่อว่าผู้ที่เข้าใจฝัน คือบุคคลพิเศษ ในประเทศจีน เชื่อกันว่าฝัน คือการผละวิญญาณจากร่างหนึ่ง ไปสู่อีกร่างในโลกแห่งฝัน ที่ซึ่งร่างนั้นเพิ่งตื่น ชนเผ่าพื้นเมืองอเมริกันบางชนเผ่า และชาวเม็กซิกันที่เจริญแล้ว เชื่อว่า ฝันคืออีกโลกหนึ่ง ที่เราไปเยือนในยามหลับ และในยุโรป ผู้คนเชื่อกันว่า ฝันคือสิ่งชั่วร้าย และอาจชักนำให้คนหันไปทำสิ่งเลวร้ายได้
พุทธศาสนา
[แก้]คัมภีร์สัทธัมมปัชโชติกา อรรถกถาตุวฏกสุตตนิทเทส ระบุว่าเหตุของความฝันมี 4 อย่าง ได้แก่
- ธาตุกำเริบ (ธาตุกฺโขภ) สุขภาพผิดปกติ
- เคยเสพมาก่อน (อนุภูตปุพฺพ) เคยเห็นจึงเก็บมาฝัน
- เทวดาดลใจ (เทวโตปสํหาร) เห็นด้วยอานุภาพของเทวดา
- ลางบอกเหตุ (ปุพฺพนิมิตฺต) ลางบอกล่วงหน้าถึงสิ่งที่เป็นประโยชน์ หรือสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ ตามอำนาจบุญและบาปที่ได้ทำไว้
ทั้งสี่อย่างนี้ ฝันโดยธาตุกำเริบและโดยที่เคยเห็นมาก่อนแล้ว ไม่เป็นจริง, ฝันโดยเทวดาดลใจ จริงบ้างไม่จริงบ้าง เพราะถ้าเทวดาโกรธ อยากทำให้เสียหาย ก็แสดงให้ผิดเพี้ยนได้, ส่วนฝันโดยบอกเหตุล่วงหน้า เป็นจริงแน่นอน[5]
อ้างอิง
[แก้]- ↑ "Dream". The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. 2000. สืบค้นเมื่อ 2009-05-07.
- ↑ Ann, Lee (2005-01-27). "HowStuffWorks "Dreams and REM Sleep"". science.howstuffworks.com. สืบค้นเมื่อ 2012-08-11.
- ↑ Ann, Lee (2005-01-27). "HowStuffWorks "Dreams: Stages of Sleep"". science.howstuffworks.com. สืบค้นเมื่อ 2012-08-11.
- ↑ "The Scientific Study of Dreams: Sample Chapter". dreams.ucsc.edu. สืบค้นเมื่อ 2012-08-11.
- ↑ "อรรถกถา ขุททกนิกาย มหานิทเทส อัฏฐกวัคคิกะ ๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส". 84000.org. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2020-09-28. สืบค้นเมื่อ 2026-05-18.