นันโทปนันทะ

นันโทปนันทะ เป็นพญานาคตนหนึ่งซึ่งอาศัยอยู่บนสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา มีพลพรรคมากเป็นหนึ่งในสัตว์ในตำนานอ้างอิงของพระพุทธศาสนาตนหนึ่งซึ่งมีมิจฉาทิฐิ แต่ภายหลังถูกพระมหาโมคคัลลานะปราบ จึงละมิจฉาทิฐิ และนับถือพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ

พระมหาโมคคัลลานะปราบพญานาค

นันโทปนันทะ เป็นพญานาคผู้มีมิจฉาทิฐิ และมีฤทธิ์มาก ครั้งหนึ่งพระผู้มีพระภาคพร้อมพระสาวกเหาะไปในอากาศด้วยกำลังอภิญญาผ่านเศียรของนันโทปนันทนาคราช ด้วยความโกรธพญานาคตนนี้จึงแสดงฤทธิ์ พระพุทธองค์จึงมีพุทธบัญชาให้พระมหาโมคคัลลานะไปปราบ พระมหาโมคคัลลานะจึงแปลงเป็นนาคราช อันมีอัตภาพใหญ่โตกว่านันโทปนันทนาคราชถึงสองเท่า ทั้งสองได้แสดงฤทธิ์สู้กัน แต่นันโทปนันทนาคราชสู้ไม่ได้ในที่สุดจึงยอมแพ้ นันโทปนันทนาคราชทราบว่าพญานาคแปลงนี้ คือพระอรหันต์สาวกของพระบรมศาสดา จึงมีอานุภาพมากเกินที่ตนจะต้านทานได้

นันโทปนันทนาคราชเข้าสู่พระพุทธศาสนา

เมื่อนันโทปนันทนาคราชสำนึกผิด พระเถระจึงคลายฤทธิ์เนรมิตกลับกลายเป็นร่างเดิม นันโทปนันทนาคราชได้แปลงกายเป็นมาณพหนุ่มยืนถวายอัญชลีด้วยความเคารพ พระมหาโมคคัลลานะจึงนำพญานาคผู้คลายมิจฉาทิฐิไปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า นันโทปนันทนาคราชได้นับถือพระรัตนตรัยและตั้งอยู่ในธรรม งดการกระทำปาณาติบาต ล่วงซึ่งชีวิตของสัตว์อื่น และพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ท่านจงเป็นสุขเถิด นาคราช