AGROVOC
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
AGROVOC เป็นอรรถาภิธานศัพท์พหุภาษาด้านการเกษตร และสาขาที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร ได้แก่ สาขาวนศาสตร์ ประมง อาหาร โภชนาการ และการพัฒนาการเกษตรแบบยั่งยืน ฯลฯ อรรถาภิธานดังกล่าว ประกอบด้วยคำ และถ้อยคำในภาษาต่าง ๆ ที่มีความสัมพันธ์กัน ในลักษณะความสัมพันธ์ที่กว้างกว่า แคบกว่า และความสัมพันธ์ที่เกี่ยวข้องกัน อรรถาภิธานมีประโยชน์ในการใช้เป็นคำศัพท์มาตรฐานเพื่อกำหนดคำดรรชนีให้ถูกต้องตรงกัน ซึ่งจะช่วยให้การสืบค้นสารสนเทศมีประสิทธิภาพขึ้น และยังช่วยขยายผลการสืบค้นสารสนเทศให้มีความครอบคลุมและกว้างขวางยิ่งขึ้น
อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC ได้รับการพัฒนาโดยองค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) และ Commission of the European Communities ในปี ค.ศ. 1980 ได้รับการปรับปรุงคำศัพท์ให้มีความทันสมัยทุก 3 เดือน โดยผู้ใช้สามารถติดตามข้อมุลการปรับปรุงคำศัพท์ได้ที่เว็บไซต์ AGROVOC
อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC ประกอบด้วยคำศัพท์ใน 5 ภาษาหลัก คือ ภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศส ภาษาสเปน ภาษาจีน ภาษาอาหรับ และภาษาอื่นๆ ได้แก่ ภาษาเชค ภาษาเยอรมัน ภาษาญี่ปุ่น ภาษาโปรตุเกส ภาษาสโลวัค และ ภาษาไทย สำหรับคำศัพท์ในภาษา ฮินดิ ฮังกาเรียน อิตาเลี่ยน เกาหลี และ เปอร์เซีย อยู่ในระหว่างดำเนินการ
เนื้อหา |
[แก้] โครงสร้างของ AGROVOC
อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC ประกอบด้วยคำศัพท์ซึ่งอาจมีคำเดียวหรือหลายคำ ที่มีความหมายหรือแนวคิดเดียวกัน การนำเสนอคำศัพท์อยู่ในรูปแบบที่เป็นและไม่เป็นลำดับชั้น โดยคำศัพท์แต่ละคำจะมีความสัมพันธ์ในลักษณะของ คำที่กว้างกว่า (BT : broader term), คำที่แคบกว่า (NT : narrower term); คำที่เกี่ยวข้อง (RT : related term) และ คำที่เป็นคำพ้อง (UF : use for)
มลพิษ
NT: การสะสมของกรด NT: มลพิษทางอากาศ NT: มลพิษไร้แหล่ง NT: มลพิษที่เกิดจากการตกตะกอน NT: มลพิษทางอากาศ RT: การเสื่อมสภาพของสิ่งแวดล้อม RT: สารมลพิษ RT: สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช
มลพิษทางอากาศ
BT: มลพิษ RT: บรรยากาศ RT: สภาพเรือนกระจก
ความสัมพันธ์ของคำศัพท์ดังกล่าว เป็นตัวกำหนดขอบเขตและโครงสร้างของ AGROVOC ตัวอย่างเช่น คำว่า “มลพิษทางอากาศ” มีคำที่กว้างกว่า ได้แก่คำว่า “มลพิษ” และมีคำที่มีความเกี่ยวข้องกัน ได้แก่ คำว่า “บรรยากาศ” และ “สภาพเรือนกระจก” นอกจากนี้ ยังมีการกำหนดคำขยายความ (scope note) เพื่ออธิบายความเพิ่มเติมสำหรับคำศัพท์บางคำที่มีความจำเป็นต้องขยายความ นอกจากนี้ยังมีคำศัพท์อนุกรมวิธานและคำศัพท์ภูมิศาสตร์ ซึ่งสามารถเรียกดูและเลือกดาวน์โหลดได้ตามความต้องการ
[แก้] รูปแบบ
อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC สามารถดาวน์โหลดเพื่อใช้งานในลักษณะที่ไม่แสวงหากำไร ฐานข้อมูลคำศัพท์มีให้เลือกในหลายรูปแบบ ได้แก่ MySQL, Microsoft Access, TagText, ISO2709, XML, SKOS และ OWL
[แก้] AGROVOC เว็บเซอร์วิส
AGROVOC เว็บเซอร์วิสเป็นบริการใหม่ที่เพิ่งจะออนไลน์ ซึ่งเป็นการริเริ่มในการสนับสนุนให้ผู้พัฒนาระบบสารสนเทศด้านการเกษตรนำ AGROVOC ไปผนวกไว้ในโปรแกรมการทำงาน โดยผ่านเว็บเซอร์วิส แทนการใช้ฐานข้อมูลคำศัพท์ AGROVOC ที่ทำสำเนาไว้ เนื่องจากการใช้เทคโนโลยีเว็บเซอร์วิส จะได้ข้อมูลที่ทันสมัยกว่า และลดภาระในการที่จะต้องทำการดาวน์โหลดข้อมูลใหม่ทุกครั้ง เพื่อให้ข้อมูลทันสมัย เนื่องจากมีการปรับปรุงฐานข้อมูลคำศัพท์ในฐานข้อมูลต้นแหล่งอยู่ตลอดเวลา
AGROVOC เว็บเซอร์วิส ที่เปิดให้บริการแบบออนไลน์ในขณะนี้ มีอยู่ 7 รูปแบบ ดังนี้
- ค้นหาหมายเลขของคำศัพท์ โดยการระบุคำศัพท์ที่ต้องการ
- ค้นหาคำศัพท์เฉพาะภาษาใดภาษาหนึ่ง โดยการระบุหมายเลข (term code) และภาษาที่ต้องการให้แสดงผล
- ค้นหาคำศัพท์ทุกภาษา โดยการระบุหมายเลข (term code)
- ค้นหาคำศัพท์ทุกคำ ที่มีส่วนของคำศัพท์ที่ระบุ
- ค้นหาคำศัพท์ทุกภาษา รวมทั้งคำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง พร้อมหมายเลข (term code) โดยการระบุคำศัพท์ที่ต้องการ
- ค้นหาคำศัพท์และคำอธิบายเพิ่มเติม (scope note) โดยการระบุหมายเลข (term code) และระบุภาษาที่ต้องการให้แสดงผล
- ค้นหาคำศัพท์ที่เป็นคำพ้อง โดยการระบุคำศัพท์และภาษาที่ต้องการให้แสดงผล
AGROVOC เว็บเซอร์วิส ใช้เทคโนโลยีแบบเปิดเผยรหัส ได้แก่ SOAP and WSDL
[แก้] จาก อรรถาภิธาน สู่ ออนโทโลยี
อรรถาภิธานศัพท์เกษตร AGROVOC เป็นรากฐานของการพัฒนา โครงการบริการออนโทโลยีด้านการเกษตร (Agricultural Ontology Service (AOS) project ) โดยการใช้ฐานความรู้ของพจนานุกรมและอรรถาภิธาน AGROVOC ระบบบริการออนโทโลยีด้านการเกษตรจะช่วยให้เกิดการพัฒนาคลังคำศัพท์เฉพาะสาขา ที่มีความเจาะจงและเป็นประโยชน์ต่อการบริหารจัดการสารสนเทศบนเว็บ และที่สำคัญที่สุดคือ การเพิ่มจำนวนคำศัพท์ในอรรถาภิธานให้มีความหมาย มีความสัมพันธ์และมีความหลากหลายในแต่ละภาษามากยิ่งขึ้น
ตัวอย่างเช่น คำว่า “มลพิษ” มีความเกี่ยวข้องกับคำว่า “สารมลพิษ” ซึ่งปัจจุบันนี้ การระบุความสัมพันธ์ระหว่างคำศัพท์ โดยการใช้ RT: related term เป็นตัวแทนความสัมพันธ์ สามารถระบุความสัมพันธ์ได้เพียงว่า มีความเกี่ยวข้องกันเท่านั้น ไม่สามารถอธิบายความสัมพันธ์ของคำศัพท์แต่ละคำว่ามีความสัมพันธ์ในลักษณะใด ซึ่งในความเป็นจริง ควรจะมีการระบุความสัมพันธ์ระหว่างคำศัพท์ให้ชัดเจน ตัวอย่างเช่น "pollutants" cause "pollution" คำว่า "สารมลพิษ (pollutants)" เป็นสาเหตุของ (cause of) "มลพิษ (pollution)" ซึ่งออนโทโลยีจะช่วยให้สามารถกำหนดความหมายของความสัมพันธ์ระหว่างคำศัพท์ได้ชัดเจนและเฉพาะเจาะจงมากยิ่งขึ้น
Pollution caused by: Pollutants
การกำหนดความหมายของความสัมพันธ์ดังกล่าว จะช่วยให้ผู้ที่ต้องการสืบค้นสารสนเทศเรื่อง มลพิษ จำกัดหรือกำหนดคำค้นจากความสัมพันธ์ได้ ตัวอย่างเช่น ระบบสามารถสืบค้นเรื่องที่เป็นสาเหตุของการเกิดมลพิษได้ทั้งหมด โดยใช้ความสัมพันธ์ "cause of" ซึ่งการสืบค้นโดยใช้ความสัมพันธ์ดังกล่าว จะช่วยให้ได้รับผลการสืบค้นที่เกี่ยวข้องเพิ่มขึ้นอีกเป็นจำนวนมาก
ความสัมพันธ์ที่ได้รับการกำหนดเพิ่มเติมขึ้น สามารถช่วยให้การกำหนดคำดรรชนีมีความเฉพาะเจาะจงและถูกต้องมากยิ่งขึ้น ช่วยให้การสืบค้นและการแสดงผลสารสนเทศมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดย AOS ซึ่งเป็นระบบบริการออนโทโลยีด้านการเกษตร มีเป้าหมายที่จะเพิ่มประสิทธิภาพการการสืบค้นสารสนเทศในแนวทางนี้
