วงศ์งูพิษเขี้ยวหน้า

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
วงศ์งูพิษเขี้ยวหน้า
งูจงอาง (Ophiophagus hannah) เป็นงูที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้ และเป็นเพียงชนิดเดียวที่อยู่ในสกุล Ophiophagus ในวงศ์ย่อย Elapinae
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Animalia
ไฟลัม: Chordata
ชั้น: Reptilia
อันดับ: Squamata
อันดับย่อย: Serpentes
อันดับฐาน: Alethinophidia
วงศ์: Elapidae
F. Boie, 1827
วงศ์ย่อย
ชื่อพ้อง
  • Hydrophidae Boie, 1827
  • Hydrophiidae Smith, 1926

วงศ์งูพิษเขี้ยวหน้า (ชื่อวิทยาศาสตร์: Elapidae; อังกฤษ: Cobra, Sea snake, King cobra, Taipan, Mamba) เป็นวงศ์ของงูวงศ์หนึ่ง ที่มีพิษร้ายแรง สามารถทำให้มนุษย์หรือสัตว์ขนาดใหญ่ต่าง ๆ ตายได้เมื่อถูกพิษเข้าสู่กระแสเลือด

ซึ่งคำว่า Elapidae ที่ใช้เป็นชื่อทางวิทยาศาสตร์นั้นมาจากภาษากรีกคำว่า "éllops" หมายถึง งูทะเล[1]

มีลักษณะโดยทั่วไป คือ กระดูกพรีแมคซิลลาไม่มีฟัน กระดูกแมคซิลลาเรียงตัวตามยาวและมีฟันเขี้ยวขนาดใหญ่เห็นได้ชัดเจนอยู่ทางด้านหน้า ช่องเปิดของตาอยู่ตรงรอยต่อระหว่างกระดูกฟรอนทัล-กระดูกพาไรทัล-กระดูกพาราสฟีนอยด์ ขากรรไกรล่างไม่มีกระดูกโคโรนอยด์และกระดูกเดนทารีมีฟัน ไม่มีกระดูกเชิงกราน ไม่มีปอดข้างซ้ายหรือมีแต่ก็เล็กมาก มีท่อนำไข่ทั้งสองข้างและเจริญเท่ากัน

เป็นวงศ์ที่มีจำนวนสมาชิกมาก กระจายไปอยู่ทั่วโลก ยกเว้นทวีปแอนตาร์กติกา จึงแบ่งออกเป็นวงศ์ย่อย ๆ ได้อีก 3 วงศ์ และแบ่งเป็นสกุลทั้งหมด 61 สกุล และแบ่งเป็นชนิดประมาณ 325 ชนิด[2]

เป็นวงศ์ของงูที่มีพิษร้ายแรง สมาชิกในวงศ์นี้ที่เป็นที่รู้จักกันดี คือ งูเห่า (Naja kaouthia), งูจงอาง (Ophiophagus hannah) ซึ่งเป็นงูที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้ โดยความยาวเต็มที่อาจยาวได้ถึง 5.5 เมตร รวมถึงงูทะเลด้วย ซึ่งถูกจัดให้อยู่ในวงศ์ย่อย Hydrophiinae ซึ่งเป็นหนึ่งในวงศ์ย่อยของวงศ์นี้เลยทีเดียว

โดยลักษณะแต่ละอย่างของวงศ์ย่อยต่าง ๆ แบ่งออกได้เป็นดังนี้

  • วงศ์ย่อย Elapinae

เป็นวงศ์ย่อยที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุดของวงศ์นี้ กระดูกพาลาทีนมีก้านกระดูกโคเอนัล ยกเว้นสกุล Dendroaspis ที่ไม่มี มักอาศัยอยู่ในโพรง ส่วนมากมีความยาวน้อยกว่า 50 เซนติเมตร ยกเว้นงูจงอาจที่ยาวได้มากกว่านั้น ส่วนใหญ่ออกลูกเป็นไข่ แต่สกุล Hemachatus ตกลูกเป็นตัว

  • วงศ์ย่อย Hydrophiinae

หรือ งูทะเล กระดูกพาลาทีนไม่มีก้านกระดูกโคเอนัล หัวมีขนาดเล็ก ส่วนหางแผ่แบนคล้ายครีบของปลาใช้สำหรับว่ายน้ำ งูทะเลในวงศ์ย่อยนี้เป็นงูทะเลวงศ์ใหญ่ส่วนมาก เกล็ดท้องลดรูปไปจำนวนมาก ทำให้ไม่อาจเลื้อยหรือคลานบกได้ ตกลูกเป็นตัวทั้งหมด

  • วงศ์ย่อย Laticaudidae

เป็นวงศ์ย่อยของงูทะเลเพียง 2 ชนิดเท่านั้นที่พบได้ในประเทศไทย คือ งูสมิงทะเลปากเหลือง (Laticauda colubrina) และงูสมิงทะเลปากดำ (L. aticaudata) ซึ่งเป็นงูทะเลที่มีขนาดใหญ่ที่สุดที่พบได้ในน่านน้ำไทย มีรูปร่างคล้ายกับงูทะเลในวงศ์ย่อย Hydrophiinae แต่ที่ส่วนท้องยังมีเกล็ดบางส่วนเหลืออยู่ จึงทำให้เลื้อยคลานบนบกได้ วางไข่บนบกหรือในโพรงถ้ำใกล้ทะเล

สำหรับในประเทศไทยพบงูในวงศ์นี้ได้หลายชนิด นอกจากชนิดที่ได้กล่าวถึงข้างต้นแล้ว ยังมีอีก เช่น งูเห่าพ่นพิษสยาม (Naja siamensis), งูเห่าพ่นพิษสีทอง (N. sumartra), งูสามเหลี่ยม (Bungarus fasciatus), งูทับสมิงคลา (B. cadidus) เป็นต้น[3]

อ้างอิง[แก้]

  1. [1]. Retrieved 2009-07-13
  2. จาก ITIS.gov (อังกฤษ)
  3. วีรยุทธ์ เลาหะจินดา, วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก หน้า 412-413 (พ.ศ. 2552) ISBN 978-616-556-016-0

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]