พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต)

พระธรรมโกศาจารย์
(ประยูร ธมฺมจิตฺโต)
เกิด	17 กันยายน พ.ศ. 2498
อุปสมบท	พ.ศ. 2519
พรรษา	35
อายุ	56
วัด	วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร
จังหวัด	กรุงเทพมหานคร
สังกัด	มหานิกาย
วุฒิการศึกษา	น.ธ.เอก, ป.ธ. ๙ (นาคหลวง), พธ.บ. (เกียรตินิยมอันดับ 1), M.A., Ph.D
ตำแหน่งทางคณะสงฆ์	อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, เจ้าคณะภาค 2, คณะเลขานุการคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช, เจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร

พระธรรมโกศาจารย์ (ศ.ดร.ประยูร ธมฺมจิตฺโต) เจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร, อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยคนปัจจุบัน, เจ้าคณะภาค 2 และคณะเลขานุการของคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระธรรมโกศาจารย์ เกิดเมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2498 ที่จังหวัดสุพรรณบุรี บรรพชาเป็นสามเณรเมื่ออายุ 12 ปี ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ท่านสอบไล่ได้ เปรียญธรรม 9 ประโยค อันเป็นลำดับชั้นสูงสุดของการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย ขณะยังเป็นสามเณร ทำให้ท่านได้เป็นนาคหลวงในพระบรมราชูปถัมภ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยได้รับการอุปสมบทที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาท่านได้ศึกษาต่อจนจบการศึกษาปริญญาพุทธศาสตรบัณฑิต สาขาปรัชญา (เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง) จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และจบการศึกษาในระดับปริญญาโทและปริญญาเอก สาขาปรัชญา จากมหาวิทยาลัยเดลี ประเทศอินเดีย (นอกจากนี้ ท่านยังศึกษาจนได้รับประกาศนียบัตรภาษาฝรั่งเศส จากมหาวิทยาลัยเดลีอีกด้วย)

พระธรรมโกศาจารย์ เป็นพระภิกษุผู้ทรงคุณวุฒิด้านวิชาการของประเทศไทยรูปหนึ่ง ที่มีผลงานคำบรรยายธรรมและหนังสือออกมาเป็นจำนวนมากในปัจจุบัน และด้วยการที่ท่านเป็นพระนักปกครองและพระนักพัฒนาด้านการศึกษา ทำให้ท่านได้รับรางวัลและดุษฏีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จากหลายสถาบันทั้งในและนอกประเทศ

ปัจจุบันพระธรรมโกศาจารย์ดำรงตำแหน่งเป็นอธิการบดีและศาสตราจารย์ประจำมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และจำพรรษาอยู่ที่วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร กรุงเทพมหานคร

ประวัติ

พระธรรมโกศาจารย์ เดิมชื่อ ประยูร มีฤกษ์ เกิดเมื่อวันที่ 17 เดือนกันยายน พ.ศ. 2498 จังหวัดสุพรรณบุรี และบรรพชาเป็นสามเณรเมื่ออายุ 12 ปี ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ท่านสำเร็จการศึกษาขั้นสูงสุดในด้านบาลีศึกษาของประเทศไทย คือสอบได้เปรียญธรรมประโยค 9 ประโยค ขณะเป็นสามเณรและได้รับการอุปสมบทที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมราชูปถัมภ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในฐานะ นาคหลวง

สองปีต่อมา ท่านได้รับปริญญาตรีพุทธศาสตรบัณฑิต สาขาปรัชญา เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย หลังจากนั้น ท่านได้เข้าศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยเดลี ประเทศอินเดีย ได้รับประกาศนียบัตรภาษาฝรั่งเศส ปริญญาโทและปริญญาเอก สาขาปรัชญา วิทยานิพนธ์ในระดับปริญญาเอกของท่านซึ่งเขียนเป็นภาษาอังกฤษและได้รับการตีพิมพ์ในชื่อเรื่องว่า “อนัตตาในปรัชญาอัตถิภาวนิยมของซาตร์และในพุทธศาสนาดั้งเดิม” มีการพิมพ์ซ้ำหลายครั้ง

หลังจากที่จบปริญญาเอก ท่านได้เป็นอาจารย์ประจำที่มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยระยะหนึ่ง ในปี 2529 ท่านได้รับอนุมัติจากมหาเถรสมาคมให้ไปเป็นพระธรรมทูต ประจำวัดธัมมาราม ชิคาโก สหรัฐอเมริกา และกลับมารับตำแหน่งผู้อำนวยการกองวิชาการ และเป็นคณบดีบัณฑิตวิทยาลัยท่านแรก และได้รับแต่งตั้งเป็นอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยจากสมเด็จพระสังฆราช เมื่อปี พ.ศ. 2540 และในปีถัดมาก็ได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าคณะภาค 2 รับผิดชอบเขตปกครองคณะสงฆ์จังหวัดอยุธยา จังหวัดสระบุรี จังหวัดอ่างทอง

นอกจากงานปกครองคณะสงฆ์แล้ว ท่านยังเป็นพระภิกษุผู้ทรงคุณวุฒิด้านวิชาการของประเทศไทยรูปหนึ่ง ได้นิพนธ์หนังสือเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาและปรัชญากว่า 60 เล่ม งานพิมพ์ต่าง ๆ ของท่านทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ รวมทั้งหนังสืออื่น ๆ เช่น ประวัติศาสตร์ปรัชญากรีก พุทธวิธีสร้างสันติภาพ จริยธรรมชาวพุทธ โลกทัศน์ของชาวพุทธ และ วันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลสหประชาชาติ

ท่านได้รับเชิญให้กล่าวบรรยายธรรมทั้งทางวิทยุและโทรทัศน์ และได้รับเชิญให้บรรยายธรรมเป็นประจำทุกปีทั่วประเทศและทั่วโลกตั้งแต่ 20 ปีที่แล้วมา ซึ่งรวมทั้งการบรรยายธรรมเป็นชุดต่อเนื่องในสหรัฐอเมริกา ในปี พ.ศ. 2537 เป็นผู้แทนของประเทศไทยเสนอบทความทางวิชาการ ในที่ประชุมใหญ่ขององค์การพุทธศาสนิกสัมพันธ์แห่งโลก ที่กรุงเทพมหานคร และในที่ประชุมสัมมนาผู้นำทางศาสนาที่จัดเนื่องในการประชุมใหญ่ขององค์การสหประชาชาติ ณ กรุงไคโร ประเทศอียิปต์

ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2543 ท่านได้รับเชิญไปบรรยายเรื่อง “พุทธทัศนะสลายความขัดแย้ง” ในการประชุมสุดยอดผู้นำทางศาสนาและจิตวิญญาณเพื่อสันติภาพโลก ณ องค์การสหประชาชาติ นิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา สามเดือนต่อมาท่านได้บรรยายพิเศษเรื่อง “การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเพื่อสันติภาพของโลก” ในการประชุมสุดยอดผู้นำชาวพุทธเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาแห่งโลกครั้งที่สอง ณ พุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม ประเทศไทย

ในรอบ 10 ปีที่ผ่านมาท่านได้รับอาราธนาไปบรรยายธรรม และแสดงปาฐกถาเป็นภาษาอังกฤษจำนวนหลายครั้งในที่ประชุมนานาชาติในหลายประเทศทั่วโลก ซึ่งรวมทั้งสำนักงานใหญ่องค์การสหประชาชาติ

ด้วยการเป็นที่ยอมรับในงานบทความด้านวิชาการและการสละอุทิศตน เพื่อสังคมในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ของท่าน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของประเทศไทยจึงพระราชทานตำแหน่งศาสตราจารย์สาขาปรัชญาแก่ท่าน ที่มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2546

ท่านได้เป็นประธานคณะกรรมการจัดงานในการประชุมสุดยอดผู้นำชาวพุทธเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาแห่งโลก ครั้งที่สอง จัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 9 – 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543

นอกจากนี้ ท่านยังเป็นประธานคณะกรรมการจัดประชุมสภาผู้นำศาสนาแห่งโลก ณ พุทธมณฑล และศูนย์การประชุมสหประชาชาติ ระหว่างวันที่ 12 -14 มิถุนายน พ.ศ. 2545

สองปีต่อมา ท่านได้ทำหน้าที่เป็นประธานคณะกรรมการจัดงานการประชุมสภาผู้นำศาสนาแห่งโลก พร้อมกับการจัดการประชุมสุดยอดผู้นำเยาวนเพื่อสันติภาพแห่งโลก ณ พุทธมณฑล ระหว่างวันที่ 24-29 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547 และเป็นประธานคณะกรรมการจัดงาน การประชุมการทำงานร่วมกันชาวพุทธนานาชาติ ครั้งที่หนึ่ง หัวข้อ “เอกภาพและความร่วมมือของชาวพุทธ” ณ พุทธมณฑล และศูนย์การประชุมสหประชาชาติ กรุงเทพมหานคร ระหว่างวันที่ 16-20 กรกฎาคม พ.ศ. 2547 และจากนั้นเป็นต้นมาก็เป็นแกนหลัก และประธานการจัดงานเฉลิมฉลองวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของโลกที่ประเทศไทย และเป็นประธานคณะกรรมการการจัดงานประชุมนานาชาติ วันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของโลก ครั้งที่สอง และครั้งที่สาม อย่างต่อเนื่องในปี พ.ศ. 2548และ พ.ศ. 2549 ตามลำดับ

หลังจากการจัดประชุมวิสาขบูชาวันสำคัญสากลของโลกครั้งที่ 2 พ.ศ. 2548 ประมุขสงฆ์และผู้นำชาวพุทธทั่วโลกได้ลงนามในแถลงการณ์ร่วมรับรองให้พุทธมณฑลเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของโลก

ท่านเป็นประธานคณะกรรมการการจัดงานการประชุมนานาชาติ ครั้งที่สี่ วันวิสาขบูชาวันสำคัญสากลของโลก ที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 26 -29 พฤษภาคม พ.ศ. 2550 ภายหลังการประชุมท่านได้รับเลือกเป็นนายกสมาคมมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนานานาชาติ

เดิมท่านเป็นที่รู้จักกันในนามของพระมหาประยูร มีฤกษ์ พระเมธีธรรมาภรณ์ พระราชวรมุนี พระเทพโสภณ ด้วยการที่ท่านเป็นที่ยอมรับในเรื่องการสนับสนุนส่งเสริมต่าง ๆ แก่คณะสงฆ์และสังคมอย่างกว้างขวาง เมื่อวันที่ 5 เดือนธันวาคม พ.ศ. 2548 ท่านได้รับพระบรมราชโองการ เลื่อนสมณศักดิ์ เป็น พระธรรมโกศาจารย์ สุนทรญาณดิลก สาธกธรรมวิจิตร ตรีปิฎกบัณฑิต มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี.

เกียรติคุณที่ได้รับ

• พ.ศ. 2537 ได้รับรางวัลคนดีศรีสังคม จากสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย
• พ.ศ. 2539 ได้รับรางวัลเสาเสมาธรรมจักร ด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนา
• พ.ศ. 2540 ได้รับรางวัลมหิดลวรานุสรณ์
• พ.ศ. 2541 ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาปรัชญาการศึกษา จากมหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ
• พ.ศ. 2544 ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาปรัชญาและศาสนา จากมหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์
• พ.ศ. 2547 ได้รับปริญญาศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาพระพุทธศาสนา จากมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
• พ.ศ. 2548 ได้รับปริญญาศิลปศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาการบริหารองค์การจากมหาวิทยาลัยศรีปทุม
• พ.ศ. 2548 ได้รับรางวัลกิตติคุณเสมาคุณูปการ จากกระทรวงศึกษาธิการ
• พ.ศ. 2548 ได้รับเข็มกิตติคุณสถาบันพระปกเกล้า
• พ.ศ. 2548 ได้รับพระราชทานรางวัลศาสตรเมธี สาขาศึกษาศาสตร์ ด้านการบริหารการศึกษา จากมูลนิธิศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมาร
• พ.ศ. 2550 ได้รับเกียรติบัตรศิษย์เก่าดีเด่นเกียรติคุณของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยที่ได้บำเพ็ญประโยชน์แก่สังคม ประเทศชาติ พระพุทธศาสนา
• พ.ศ. 2551 สภาสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ถวายปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (ภาษาอังกฤษ)
• พ.ศ. 2551 สภามหาวิทยาลัยวงษ์เชาวลิตกุล ถวายปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
• พ.ศ. 2552 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง "พระธรรมโกศาจารย์" อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ประเภทวิชาปรัชญา สาขาวิชาอัคฆวิทยา เมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2552

ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นหนังสือ

• พ.ศ. 2526 (1) เปรียบเทียบแนวคิดพุทธทาสกับซาตร์
• พ.ศ. 2530 (2) พระพุทธประวัติ
• พ.ศ. 2531 (3) Sarte's Existentialism and Early Buddhism
• พ.ศ. 2532 (4) A Buddhist Approach to Peace (5) ไตรลักษณ์ในชีวิตประจำวัน
• พ.ศ. 2533 (6) พุทธศาสนากับปรัชญา (7) ระเบียบการปกครองคณะสงฆ์ไทย (8) ปรัชญากรีก
• พ.ศ. 2534 (9) พัฒนาชีวิตด้วยแนวคิดเชิงคุณธรรม (10) พรใดก็ไร้ค่าถ้าไม่ทำ
• พ.ศ. 2535 (11) ด้วยความหวังและกำลังใจ (12) กรรม การเวียนว่ายตายเกิด (13) ธรรมานุสรณ์วีรชนประชาธิปไตย
• พ.ศ. 2536 (14) คุณธรรมสำหรับนักบริหาร (15) ทางแห่งความสำเร็จ (16) ปรัชญาแก้เซ็งและสร้างสุข (17) ทำความดีมีความสุข (18) ธรรมเพื่อชีวิตใหม่ (19) มองสังคมไทย
• พ.ศ. 2537 (20) ปรัชญากรีก บ่อเกิดภูมิปัญญาตะวันตก (21) ความรักในหน้าที่ (22) อภิธรรมาวตาร (ประธานคณะผู้ปริวรรต) (23) อยู่อย่างไรให้เป็นสุข (24) Buddhist Morality
• พ.ศ. 2538 (25) สุขภาพใจ (26) สติในชีวิตประจำวัน (27) วิมุตติมรรค (ประธานคณะผู้แปล) (28) สร้างฝันให้เป็นจริง (29) ธรรมะและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

(30) จรรยาบรรณของข้าราชการ (31) การควบคุมสัญชาตญาณ

• พ.ศ. 2539 (32) มธุรตฺถปกาสินี นาม มิลินฺทปญฺหฏีกา (ประธานปริวรรต) (33) การบำเพ็ญและสร้างสมบารมี (34) พระพุทธศาสนาในยุคโลกาภิวัตน์ (35) ธรรมมงคลแห่งชีวิต

(36) อนุทินธรรมะ : ธรรมะสำหรับ 365 วัน

• พ.ศ. 2540 (37) มณีแห่งปัญญา (38) ขอบฟ้าแห่งความรู้
• พ.ศ. 2541 (39) ปลุกปลอบใจในยามวิกฤต (40) วิทยาศาสตร์ในทรรศนะของพระพุทธศาสนา
• พ.ศ. 2542 (41) พระธรรมเทศนากัณฑ์พิเศษ (42) เพื่อน (43) การคณะสงฆ์กับ พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติ
• พ.ศ. 2543 (44) จักรพรรดิธรรม (45) กระบวนการเรียนรู้ในพระพุทธศาสนา (46) A Buddhist Worldview (โลกทัศน์ของชาวพุทธ)
• พ.ศ. 2545 (47) กรอบความคิดในการจัดทำสาระการเรียนรู้พระพุทธศาสนาในหลักสูตรใหม่
• พ.ศ. 2546 (48) พุทธธรรมเพื่อการพัฒนา (49) ทิศทางการศึกษาไทย (50) Buddhism in Contemporary Thailand (พระพุทธศาสนาในประเทศไทยสมัยปัจจุบัน)

(51) วัดประยุรวงศาวาสกับราชนิกุลบุนนาค

• พ.ศ. 2547 (52) International Recognition of the Day of Vesak (วิสาขบูชา วันสำคัญสากล ของสหประชาชาติ) (53) มหาราชนักปฏิรูป

(54) พระพุทธศาสนา : การวิจัย

• พ.ศ. 2548 (55) ธรรมรักษาใจสู้ภัยสึนามิ (56) อานุภาพพระปริตร (57) พุทธวิธีบริหาร (58) การเผยแผ่เชิงรุก
• พ.ศ. 2549 (59) พุทธทาส บุคคลสำคัญของโลก (60) พระพุทธศาสนากับความสมานฉันท์แห่งชาติ (61) Dharma for Love and Marriage (ธรรมกับความรักและการแต่งงาน)
• พ.ศ. 2550 (62) เยือนสยามนิกายในศรีลังกา
• พ.ศ. 2550 (63) พระบรมสารีริกธาตุที่วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร
• พ.ศ. 2551 (64) สาระนโยบายพระสอนศีลธรรมในโรงเรียน (65) สืบสานตำนานสาริกาป้อนเหยื่อ (66) ทำอย่างไรจึงเรียนเก่ง (67) สืบสานตำนานสาริกาป้อนเหยื่อ (68) หลักการและวิธีการเทศนา

แสดงพระธรรมเทศนา

• พระธรรมเทศนา ว่าด้วยการกำจัดมลทิน
• พระธรรมเทศนา จิตนิคหกถา ว่าด้วยการข่มจิต
• พระธรรมเทศนา อเวรกถา ว่าด้วยการไม่จองเวร

บรรยาย-ปาฐกถา

• ความขัดแย้งในสังคมไทย
• ปาฐกถาธรรม เรื่อง "ธรรมาธิปไตย"
• ปาฐกถาธรรมหัวข้อเรื่อง "ดวงตาเห็นธรรม"

บันทึกวีดิทัศน์

• "ทิศทางการสอนศีลธรรมในยุคปัจจุบัน"
• พระธรรมโกศาจารย์ เยือนสหภาพพม่า ถวายสมณศักดิ์ที่ อัคคมหาสัทธัมมโชติกะธชะ แก่พระธรรมโกศาจารย์
• พระธรรมโกศาจารย์ เยือนประเทศอียิปต์ พบผู้นำศาสนาอิสลามอย่างเป็นทางการ นับเป็นประวัติศาสตร์ครั้งแรกของคณะสงฆ์ไทย

บทความจากสื่อสารมวลชน

• อธิการบดีมจร."จี้พระนักเผยแผ่อย่ามัวแต่จำวัด"
• วิสาขบูชาโลก ดึงคนเข้าใกล้ธรรม
• ปาฐกถาพระธรรมโกศาจารย์ ชี้ "งานวิจัยคุณธรรม" ใช้ประโยชน์ได้จริง

อ้างอิง

สมัยก่อนหน้า		พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต)		สมัยถัดไป
พระธรรมโกศาจารย์ (ปั่น ปัญญานันโท)		พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต) (พ.ศ. 2550 - ปัจจุบัน)		ยังดำรงตำแหน่งอยู่

สมัยก่อนหน้า		พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต)		สมัยถัดไป
-		อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย		ยังดำรงตำแหน่งอยู่