พระคาถาพาหุง

ส่วนหนึ่งของ ศาสนาพุทธ สถานีย่อย ประวัติศาสนาพุทธ

ศาสดา

พระโคตมพุทธเจ้า (พระพุทธเจ้า)

จุดมุ่งหมาย

นิพพาน

ไตรรัตน์

พระพุทธ · พระธรรม · พระสงฆ์

ความเชื่อและการปฏิบัติ

ศีล (ศีลห้า) · ธรรม (เบญจธรรม) สมถะ · วิปัสสนา บทสวดมนต์และพระคาถา

คัมภีร์และหนังสือ

พระไตรปิฎก พระวินัยปิฎก · พระสุตตันตปิฎก · พระอภิธรรมปิฎก

หลักธรรมที่น่าสนใจ

ไตรลักษณ์ อริยสัจ ๔ · มรรค ๘ · อิทัปปัจจยตา

นิกาย

เถรวาท · อาจริยวาท (มหายาน) · วัชรยาน · เซน

สังคมศาสนาพุทธ

ปฏิทิน · บุคคล · วันสำคัญ · ศาสนสถาน · วัตถุมงคล

การจาริกแสวงบุญ

พุทธสังเวชนียสถาน · การแสวงบุญในพุทธภูมิ

ดูเพิ่มเติม

อภิธานศัพท์ศาสนาพุทธ หมวดหมู่ศาสนาพุทธ

พระคาถาพาหุง เรียกอีกอย่างว่า ชัยมงคลคาถา หรือ บทสวดถวายพรพระ เป็นพระคาถาแปดบท ใช้สวดสรรเสริญชัยชนะแปดประการองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีต่อมนุษย์และอมนุษย์ ที่ได้มาด้วยพระพุทธธรรม มิได้มาด้วยอิทธิปาฏิหาริย์แต่อย่างใด โดยพระมักสวดต่อท้ายทำวัตรเช้า – เย็น เริ่มด้วย บทพาหุง ตามด้วยบทมหาการุณิโก รวมเรียกว่า พาหุงมหาการุณิโก หรือ พาหุงมหากา

ตำนาน

จากคำสอนของหลวงพ่อจรัญ วัดอัมพวัน จังหวัดสิงห์บุรี ท่านเล่าว่าได้พบกับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดป่าแก้ว แห่งกรุงศรีอยุธยาในนิมิต และได้ทราบว่าคาถาพาหุงมหากานี้ เป็นบทสวดที่สมเด็จพระพนรัตน์ ได้จารึกถวายต่อสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ไว้สวดเป็นประจำระหว่างอยู่ในพระบรมหาราชวัง หรือระหว่างออกศึกสงคราม เพื่อให้มีชัยต่อพระมหาอุปราชแห่งพม่า และกอบกู้กรุงศรีอยุธยาจากกรุงหงสาวดีได้สำเร็จ

บทสวดพร้อมคำแปล

ดูบทความหลักที่ พระคาถาพาหุง ใน วิกิซอร์ซ

บทสวดทำนองสรภัญญะ

ธงชัยเฉลิมพลกองทหารอาสาในสงครามโลกครั้งที่ 1 ด้านหน้า

ธงชัยเฉลิมพลกองทหารอาสาในสงครามโลกครั้งที่ 1 ด้านหลัง

พระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เพื่อให้กองทัพไทยสวดก่อนออกรบร่วมกับฝ่ายสัมพันธมิตร ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 โดยทรงนำพระคาถาพาหุงบทแรก มาดัดแปลงตอนท้ายจากเดิม 'ตันเตชะสา ภะวะตุ เต ชะยะมังคะลานิ' เป็น 'ตันเตชะสา ภะวะตุ เต ชะยะสิทธิ นิจจัง' นอกจากนี้ยังได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จารึกพระคาถาบทนี้ลงในธงชัยเฉลิมพลสำหรับกองทหารอาสาในสงครามครั้งนี้ทั้งด้านหน้าและด้านหลังอีกด้วย

ปางเมื่อพระองค์ปะระมะพุท-	ธะวิสุทธะศาสดา
ตรัสรู้อนุตตะระสะมา-	ธิ ณ โพธิบัลลังก์
ขุนมารสหัสสะพหุพา-	หุวิชาวิชิตขลัง
ขี่คีริเมขละประทัง	คชะเหี้ยมกระเหิมหาญ
แสร้งเสกสราวุธะประดิษฐ์	กละคิดจะรอนราน
รุมพลพหลพยุหะปาน	พระสมุททะนองมา
หวังเพื่อผจญวระมุนิน-	ทะสุชิน(ะ)ราชา
พระปราบพหลพยุหะมา-	ระเมลืองมลายสูญ
ด้วยเดชะองค์พระทศพล	สุวิมล(ะ)ไพบูลย์
ทานาทิธัมมะวิธิกูล	ชนะน้อมมโนตาม
ด้วยเดชะสัจจะวจนา	และนะมามิองค์สาม
ขอจงนิกรพละสยาม	ชยะสิทธิทุกวาร
ถึงแม้จะมีอริวิเศษ	พละเดช(ะ)เทียมมาร
ขอไทยผจญพิชิตผลาญ	อริแม้นมุนินทรฯ

นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ยังได้ทรงพระราชนิพนธ์ “ บทนนฺโท ” เพื่อให้นักรบฝ่ายกองทัพเรือไว้ใช้สวดก่อนนอน โดยเป็นการแปลคาถาพาหุงคาถาที่เจ็ด ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงชนะ นันโทปนันทนาคราช

ปางเมื่อพระองค์ปะระมะพุท-	ธะวรุตตะมาจารย์
ประศาสน์พระศาสะนะประสาน	มนะเพื่อผดุงคน
นันโทปนันทะภุชะคา	ติฉลาดและแสนกล
เรืองอิทธิฤทธิจะประจน	จิระเหี้ยมอหังการ์
พระโลกะนาถะพระประทาน	อุปะเทศะฤทธา
แด่องค์พระเถระวรสา-	วะกะเพื่อผจญงู
วันอัคคะสาวะกะวิสิฎ-	ฐะวิชิต ณ ศัตรู
ปราบนาคะราชะชยชู	ชะนะแม้นมะโนจง
ด้วยเดชะสัจจะวะจะนา	และนะมามิสามองค์
ขมพลสมุททะยุธะยง	ชยสิทธิทุกครา
ถึงแม้คณาอริจะนำ	พหุยุทธะนาวา
มาแน่น ณ แดนอุทกะสา-	ครก้องคะนองหาญ
ขอเดชะองค์พระทศพล	พิระเกื้อกำลังราญ
เรืองไทยวิชัยวิชิตผลาญ	อริแม้นมุนินทรฯ

แหล่งข้อมูลอื่น

• คำแปลคาถาพาหุง พร้อมอรรถาธิบายประกอบอย่างละเอียด