พระคาถาพาหุง

ส่วนหนึ่งของ ศาสนาพุทธ สถานีย่อย ประวัติศาสนาพุทธ

ศาสดา

พระโคตมพุทธเจ้า (พระพุทธเจ้า)

จุดมุ่งหมาย

นิพพาน

ไตรรัตน์

พระพุทธ · พระธรรม · พระสงฆ์

ความเชื่อและการปฏิบัติ

ศีล (ศีลห้า) · ธรรม (เบญจธรรม) สมถะ · วิปัสสนา บทสวดมนต์และพระคาถา

คัมภีร์และหนังสือ

พระไตรปิฎก พระวินัยปิฎก · พระสุตตันตปิฎก · พระอภิธรรมปิฎก

หลักธรรมที่น่าสนใจ

ไตรลักษณ์ อริยสัจ ๔ · มรรค ๘ · อิทัปปัจจยตา

นิกาย

เถรวาท · อาจริยวาท (มหายาน) · วัชรยาน · เซน

สังคมศาสนาพุทธ

ปฏิทิน · บุคคล · วันสำคัญ · ศาสนสถาน · วัตถุมงคล

การจาริกแสวงบุญ

พุทธสังเวชนียสถาน · การแสวงบุญในพุทธภูมิ

ดูเพิ่มเติม

อภิธานศัพท์ศาสนาพุทธ หมวดหมู่ศาสนาพุทธ

พระพุทธชัยมงคลคาถา หรือมักเรียกว่า พระคาถาพาหุง ตามวรรคแรกของพระคาถา หรือในภาษาบาลีเรียก พาหุงมหาการุณิโก หรือ พาหุงมหากา ( ฟังสวด ) เป็นชื่อพระคาถาในพระพุทธศาสนา มีความยาวแปดบท ใช้สวดสรรเสริญชัยชนะแปดประการที่พระสมณโคดมทรงมีเหนือมนุษย์และอมนุษย์ด้วยธรรมานุภาพ มิใช่ด้วยอิทธิปาฏิหาริย์ พระคาถานี้ปัจจุบันมักใช้สวดต่อจากคาถาทำวัตรเช้าหรือเย็น

ตำนาน

พระธรรมสิงหบุราจารย์ (จรัญ ฐิตธมฺโม) วัดอัมพวัน จังหวัดสิงห์บุรี อ้างว่า ฝันถึงสมเด็จพระวันรัต วัดป่าแก้ว แห่งกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระวันรัตบอกกล่าวว่า รูปเป็นผู้แต่งคาถาพาหุงนี้ถวายสมเด็จพระนเรศวรมหาราชเอง ให้พระองค์ไว้สวดเป็นประจำในพระบรมมหาราชวังและระหว่างออกศึกสงคราม จึงมีชัยชนะต่อพระมหาอุปราชแห่งพม่า และกอบกู้กรุงศรีอยุธยาจากกรุงหงสาวดีได้สำเร็จ

บทสวดพร้อมคำแปล

• วิกิซอร์ซ มีเนื้อหาเกี่ยวกับ: พระคาถาพาหุง

บทสวดทำนองสรภัญญะ

ธงชัยเฉลิมพลกองทหารอาสาในสงครามโลกครั้งที่ 1 ด้านหน้า

ธงชัยเฉลิมพลกองทหารอาสาในสงครามโลกครั้งที่ 1 ด้านหลัง

พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแปลพระคาถาพาหุง บทที่ 1 เป็นภาษาไทยในรูปแบบฉันท์ ไว้ให้กองทัพไทยสวดก่อนร่วมรบกับฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ในการนี้ ได้ทรงดัดแปลงท้ายพระคาถาจากที่ว่า 'ตันเตชะสา ภะวะตุ เต ชะยะมังคะลานิ' เป็น 'ตันเตชะสา ภะวะตุ เต ชะยะสิทธิ นิจจัง' ทั้งยังได้โปรดให้จารึกพระคาถาที่ทรงดัดแปลงนี้ลงหน้าและหลังธงชัยเฉลิมพลของกองทหารอาสาในสงครามครั้งนี้ด้วย

ปางเมื่อพระองค์ปะระมะพุท-	ธะวิสุทธะศาสดา
ตรัสรู้อนุตตะระสะมา-	ธิ ณ โพธิบัลลังก์
ขุนมารสหัสสะพหุพา-	หุวิชาวิชิตขลัง
ขี่คีริเมขละประทัง	คชะเหี้ยมกระเหิมหาญ
แสร้งเสกสราวุธะประดิษฐ์	กละคิดจะรอนราน
รุมพลพหลพยุหะปาน	พระสมุททะนองมา
หวังเพื่อผจญวระมุนิน-	ทะสุชินะราชา
พระปราบพหลพยุหะมา-	ระเมลืองมลายสูญ
ด้วยเดชะองค์พระทศพล	สุวิมละไพบูลย์
ทานาทิธัมมะวิธิกูล	ชนะน้อมมโนตาม
ด้วยเดชะสัจจะวจนา	และนะมามิองค์สาม
ขอจงนิกรพละสยาม	ชยะสิทธิทุกวาร
ถึงแม้จะมีอริวิเศษ	พละเดชะเทียมมาร
ขอไทยผจญพิชิตะผลาญ	อริแม้นมุนินทรฯ

นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวยังได้ทรงแปลพระคาถาพาหุง บทที่ 7 เรียก "บทนนฺโท" ว่าด้วยชัยชนะของพระสมณโคดมต่อนันโทปนันทนาคราช ให้นักรบฝ่ายกองทัพเรือไว้ใช้สวดก่อนนอน

ปางเมื่อพระองค์ปะระมะพุท-	ธะวรุตตะมาจารย์
ประศาสน์พระศาสะนะประสาน	มนะเพื่อผดุงคน
นันโทปนันทะภุชะคา	ติฉลาดและแสนกล
เรืองอิทธิฤทธิจะประจน	จิระเหี้ยมอหังการ์
พระโลกะนาถะพระประทาน	อุปะเทศะฤทธา
แด่องค์พระเถระวรสา-	วะกะเพื่อผจญงู
วันอัคคะสาวะกะวิสิฎ-	ฐะวิชิต ณ ศัตรู
ปราบนาคะราชะชยชู	ชะนะแม้นมะโนจง
ด้วยเดชะสัจจะวะจะนา	และนะมามิสามองค์
ขมพลสมุททะยุธะยง	ชยสิทธิทุกครา
ถึงแม้คณาอริจะนำ	พหุยุทธะนาวา
มาแน่น ณ แดนอุทกะสา-	ครก้องคะนองหาญ
ขอเดชะองค์พระทศพล	พิระเกื้อกำลังราญ
เรืองไทยวิชัยวิชิตผลาญ	อริแม้นมุนินทรฯ

แหล่งข้อมูลอื่น

• คำแปลคาถาพาหุง พร้อมอรรถาธิบายประกอบอย่างละเอียด