โยฮันเนส เฮเวลิอุส

โยฮันเนส เฮเวลิอุส
โยฮันเนส เฮเวลิอุส
	ภาพเหมือนบุคคลโดยดาเนียล ชูลต์ซ
เกิด	28 มกราคม ค.ศ. 1611; ดันท์ซิช (กดัญสก์) เครือจักรภพโปแลนด์–ลิทัวเนีย
เสียชีวิต	28 มกราคม ค.ศ. 1687 (76 ปี); ดันท์ซิช เครือจักรภพโปแลนด์–ลิทัวเนีย
ศิษย์เก่า	มหาวิทยาลัยไลเดิน
มีชื่อเสียงจาก	ภูมิลักษณ์ดวงจันทร์
	อาชีพทางวิทยาศาสตร์
สาขา	นิติศาสตร์, ดาราศาสตร์, การต้มเบียร์

โยฮันเนส เฮเวลิอุส (ละติน: Johannes Hevelius;^{[note 1]}^{[note 2]} ในภาษาเยอรมันรู้จักกันในนาม Hevel; โปแลนด์: Jan Heweliusz; (1611-01-28)28 มกราคม ค.ศ. 1611 – 28 มกราคม ค.ศ. 1687)^[1] เป็นสมาชิกสภา และประธานสภาเมืองเก่ากดัญสก์ (ในเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย)^[2] ในฐานะนักดาราศาสตร์ เขาได้รับยกย่องว่าเป็น "ผู้ค้นพบภูมิลักษณ์ดวงจันทร์"^[1] และระบุกลุ่มดาวใหม่ 10 ดวง ในจำนวนนี้มี 7 กลุ่มที่ยังคงได้รับการยอมรับจากนักดาราศาสตร์^[3]

ศัพทมูลวิทยา

ตามรายงานจาก Polish Academy of Sciences (1975) ต้นกำเนิดของชื่อสืบถึงนามสกุล Hawke รูปสะกดในอดีตอีกแบบของศัพท์ภาษาอังกฤษ hawk ซึ่งเปลี่ยนไปเป็น Hawelke หรือ Hawelecke^[4] ในภาษาโปแลนด์ เขารู้จักกันในชื่อ ยัน แฮแวลียุช^[5] ชื่อในรูปแบบอื่นได้แก่ Hewel,^[6] Hevel, Hevelke^[7] หรือ Hoefel,^[8] Höwelcke, Höfelcke.^[9] Feliks Bentkowski (1814) รายงานว่า ในช่วงต้น เขาก็ลงชื่อเป็น Hoefelius^[10] นอกจากชื่อที่แผลงเป็นภาษาละตินแล้ว Ludwig Günther-Fürstenwalde (1903) ก็รายงานลายเซ็นของเฮเวลิอุสเป็น Johannes Höffelius Dantiscanus ใน ค.ศ. 1631 และ Hans Höwelcke ใน ค.ศ. 1639^[11]

ชีวิตช่วงต้น

พ่อของเฮเวลิอุสมีชื่อว่า Abraham Hewelke (1576–1649) ส่วนแม่มีชื่อว่า Kordula Hecker (1576–1655) ทั้งคู่เป็นผู้นับถือศาสนาคริสต์นิกายลูเทอแรนที่พูดภาษาเยอรมัน^[12] พ่อค้า เบียร์ต้มผู้มั่งคั่งที่มีเชื้อสายโบฮีเมีย ตอนวัยเด็ก เฮเวลิอุสถูกส่งไป Gądecz (Gondecz) เพื่อเรียนภาษาโปแลนด์^[13]

เฮเวลิอุสต้มเบียร์โยเพินที่มีชื่อเสียง ซึ่งกลายเป็นที่มาของชื่อถนน "Jopengasse"/"Jopejska"^[14]^[15] หลัง ค.ศ. 1945 จึงมีการเปลี่ยนชื่อเป็นถนน Piwna (ถนนเบียร์)^[16] ถนนนี้เป็นที่ตั้งของโบสถ์นักบุญมารีย์

เชิงอรรถ

↑
แหล่งข้อมูลบางแห่งอ้างถึงเฮเวลิอุสว่าเป็นชาวโปแลนด์:
- "Britannica". สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.
- Bakich, Michael (2000). The Cambridge planetary handbook. Cambridge University Press. p. 255. ISBN 9780521632805. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.
- Watson, Fred (2007). Stargazer: the life and times of the telescope. Allen & Unwin. ISBN 9781741763928. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.
- Kanas, Nick (2007). Star maps: history, artistry, and cartography. Springer. ISBN 9780387716688. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.
- Biagioli, Mario (2006). Star Galileo's instruments of credit: telescopes, images, secrecy. University of Chicago Press. ISBN 9780226045627. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.
- Scalzi, John (2003). Star The rough guide to the universe. Rough Guides. ISBN 9781858289397. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.
- Lankford, John (1997). History of astronomy: an encyclopedia. Taylor & Francis. p. 260. ISBN 9780815303220. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.
↑
แหล่งข้อมูลบางแห่งอ้างถึงเฮเวลิอุสว่าเป็นชาวเยอรมัน:
- Daintith, John; Mitchell, Sarah; Tootill, Elizabeth; Gjertsen, D. (1994). Biographical Encyclopedia of Scientists, Vol. 1. CRC Press. p. 414. ISBN 9780750302876. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.
- Bakich, Michael E. (1995). The Cambridge guide to the constellations. Cambridge University Press. p. 9. ISBN 9780521449212. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009. Hevelius german.
- Watson, Fred (2004). Stargazer: The life and times of the telescope. Allen & Unwin. p. 32. ISBN 1-86508-658-4. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.
- Ramamurthy, G. (2005). Biographical Dictionary of Great Astronomers. Sura Books. p. 103. ISBN 9788174786975. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.
- Clerke, Agnes Mary (1911). "Hevelius, Johann" . สารานุกรมบริแทนนิกา (ภาษาอังกฤษ). Vol. 13 (11th ed.). p. 416.
- Letters of the Royal Society
- "The Galileo Project". Rice University. สืบค้นเมื่อ 24 August 2011.

อ้างอิง

1 2 ประโยคหรือส่วนของบทความก่อนหน้านี้ ประกอบด้วยข้อความจากสิ่งพิมพ์ซึ่งปัจจุบันเป็นสาธารณสมบัติ: Clerke, Agnes Mary (1911). "Hevelius, Johann". ใน Chisholm, Hugh (บ.ก.). สารานุกรมบริแทนนิกา (ภาษาอังกฤษ). Vol. 13 (11th ed.). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์. pp. 416–417.
↑ Robert Bideleux, Ian Jeffries, A History of Eastern Europe: Crisis and Change, Routledge, 1998, p. 124, ISBN 0-415-16112-6 Google Books
↑ Ian Ridpath. "Star Tales". สืบค้นเมื่อ 24 January 2009.
↑ Historia astronomii w Polsce: vol. 1 1975. Jerzy Dobrzycki, Eugeniusz Rybka, Polska Akademia Nauk. (Pracownia Historii Nauk ścisłych), page 256. OCLC 2776864
↑ Older spellings include also Jan Hewelijusz and Jan Hefel, according to Samuel Orgelbrand. ed. 1884. Encyklopedyja powszechna S. Orgelbranda:nowe stereotypowe odbicie, vols 5-6 page 243. OCLC 17568522
↑ Ushakov, Igor (2007). Histories of Scientific Insights. Lulu.com. p. 46. ISBN 978-1-4303-2849-0.
↑ Vaquero, José M.; Vázquez, Manuel (2009). The sun recorded through history. Springer. p. 126. ISBN 9780387927909.
↑ Gomulicki, Wiktor Teofil (1978). Pieśń o Gdańsku (ภาษาโปแลนด์). Wydaw Morskie. p. 80.
↑ Lawaty, Andreas; Domańska, Anna (2000). Deutsch-polnische Beziehungen in Geschichte und Gegenwart (ภาษาเยอรมัน). Deutsches Polen-Institut. p. 998. ISBN 9783447042437.
↑ Bentkowski, 1814. Historya literatury polskiey: wystawiona w spisie dzieł drukiem ogłoszonych, page 321.
↑ Ludwig Günther-Fürstenwalde, "Johannes Hevelius: Ein Lebensbild aus dem XVII. Jahrhundert", Himmel und Erde: Illustrierte naturwissenschaftliche Monatsschrift, 15 (1903), 529–542.
↑ "The Galileo Project". Rice University. สืบค้นเมื่อ 24 August 2011.
↑ Libri Gedanenses, Tomy 23-24, Polska Akademia Naukowa Biblioteka Gdańska Państwowe Wydawnictwo Naukowe, page 127, 2005.
↑ Stanisław Kutrzeba, Gdańsk przeszlość i teraźniejszość, Wydawnictwo Zakladu Narodowego im. Osslińskich, page 366, 1928: "jedna strona zamyka ulicę Jopejską". OCLC 14021052
↑ Jan Kilarski, Gdańsk, Wydawnictwo Polskie, page 46, 1937. OCLC 26021672
↑ Friedrich, Jacek (2010). Neue Stadt in altem Glanz - Der Wiederaufbau Danzigs 1945-1960 (ภาษาเยอรมัน). Böhlau. p. 43. ISBN 978-3-412-20312-2.

แหล่งข้อมูลอื่น

โครงการกาลิเลโอ เกี่ยวกับเฮเวลิอุส
Project to publish the correspondence of Hevelius at the International Academy of the History of Science
ภาพสแกนหนังสือในคอลเลคชั่นหายาก ที่สถาบันดาราศาสตร์เวียนนา
(ในภาษาโปแลนด์) Jan Heweliusz - Gdańszczanin Tysiąclecia เก็บถาวร 3 พฤษภาคม 2015 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Prodromus astronomiae - ในรูปแบบแฟกซ์ดิจิทัล:
- Digital Collection of the National Library of Poland : Prodromus Astronomiæ
- Prodromus astronomiae, 1690, ภาพสแกนหนังสือที่หอสมุดลินดาฮอลล์
Johann Hevelius - ผู้คิดค้นนาฬิกาเพนดูลัมที่ถูกลืม^[usurped]
Uranographia, Danzica 1690 da www.atlascoelestis.com
Hevelius's new constellations
Johannes Hevelius letter to Johann Philipp von Wurtzelbau, MSS 494 at L. Tom Perry Special Collections, Brigham Young University
Johannes Hevelius's correspondence on the Paris Observatory digital library
Works by Johannes Hevelius in digital library Polona
Tautschnig, Irina (2022). "Constructing Authority in the Paratext: The Poems to Johannes Hevelius' Selenographia". Perspectives on Science. 30 (6): 1005–1041. doi:10.1162/posc_a_00569. S2CID 250537021. แม่แบบ:Project MUSE.

บทความชีวประวัตินี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล

[1] แหล่งข้อมูลบางแห่งอ้างถึงเฮเวลิอุสว่าเป็นชาวโปแลนด์:
"Britannica". สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

Bakich, Michael (2000). The Cambridge planetary handbook. Cambridge University Press. p. 255. ISBN 9780521632805. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

Watson, Fred (2007). Stargazer: the life and times of the telescope. Allen & Unwin. ISBN 9781741763928. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

Kanas, Nick (2007). Star maps: history, artistry, and cartography. Springer. ISBN 9780387716688. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

Biagioli, Mario (2006). Star Galileo's instruments of credit: telescopes, images, secrecy. University of Chicago Press. ISBN 9780226045627. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

Scalzi, John (2003). Star The rough guide to the universe. Rough Guides. ISBN 9781858289397. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

Lankford, John (1997). History of astronomy: an encyclopedia. Taylor & Francis. p. 260. ISBN 9780815303220. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[mwew] "Britannica". สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[mwgg] Bakich, Michael (2000). The Cambridge planetary handbook. Cambridge University Press. p. 255. ISBN 9780521632805. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[mwjg] Watson, Fred (2007). Stargazer: the life and times of the telescope. Allen & Unwin. ISBN 9781741763928. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[mwmQ] Kanas, Nick (2007). Star maps: history, artistry, and cartography. Springer. ISBN 9780387716688. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[mwpA] Biagioli, Mario (2006). Star Galileo's instruments of credit: telescopes, images, secrecy. University of Chicago Press. ISBN 9780226045627. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[mwrw] Scalzi, John (2003). Star The rough guide to the universe. Rough Guides. ISBN 9781858289397. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[mwug] Lankford, John (1997). History of astronomy: an encyclopedia. Taylor & Francis. p. 260. ISBN 9780815303220. สืบค้นเมื่อ 17 November 2009.

[2] แหล่งข้อมูลบางแห่งอ้างถึงเฮเวลิอุสว่าเป็นชาวเยอรมัน:
Daintith, John; Mitchell, Sarah; Tootill, Elizabeth; Gjertsen, D. (1994). Biographical Encyclopedia of Scientists, Vol. 1. CRC Press. p. 414. ISBN 9780750302876. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.

Bakich, Michael E. (1995). The Cambridge guide to the constellations. Cambridge University Press. p. 9. ISBN 9780521449212. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009. Hevelius german.

Watson, Fred (2004). Stargazer: The life and times of the telescope. Allen & Unwin. p. 32. ISBN 1-86508-658-4. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.

Ramamurthy, G. (2005). Biographical Dictionary of Great Astronomers. Sura Books. p. 103. ISBN 9788174786975. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.

Clerke, Agnes Mary (1911). "Hevelius, Johann" . สารานุกรมบริแทนนิกา (ภาษาอังกฤษ). Vol. 13 (11th ed.). p. 416.

Letters of the Royal Society

"The Galileo Project". Rice University. สืบค้นเมื่อ 24 August 2011.

[mwzA] Daintith, John; Mitchell, Sarah; Tootill, Elizabeth; Gjertsen, D. (1994). Biographical Encyclopedia of Scientists, Vol. 1. CRC Press. p. 414. ISBN 9780750302876. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.

[mw2A] Bakich, Michael E. (1995). The Cambridge guide to the constellations. Cambridge University Press. p. 9. ISBN 9780521449212. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009. Hevelius german.

[mw5w] Watson, Fred (2004). Stargazer: The life and times of the telescope. Allen & Unwin. p. 32. ISBN 1-86508-658-4. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.

[mw8w] Ramamurthy, G. (2005). Biographical Dictionary of Great Astronomers. Sura Books. p. 103. ISBN 9788174786975. สืบค้นเมื่อ 16 November 2009.

[mw_w] Clerke, Agnes Mary (1911). "Hevelius, Johann" . สารานุกรมบริแทนนิกา (ภาษาอังกฤษ). Vol. 13 (11th ed.). p. 416.

[mwAQ0] Letters of the Royal Society

[mwARA] "The Galileo Project". Rice University. สืบค้นเมื่อ 24 August 2011.

[Clerke_1911-3] 1 2 ประโยคหรือส่วนของบทความก่อนหน้านี้ ประกอบด้วยข้อความจากสิ่งพิมพ์ซึ่งปัจจุบันเป็นสาธารณสมบัติ: Clerke, Agnes Mary (1911). "Hevelius, Johann". ใน Chisholm, Hugh (บ.ก.). สารานุกรมบริแทนนิกา (ภาษาอังกฤษ). Vol. 13 (11th ed.). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์. pp. 416–417.

[4] Robert Bideleux, Ian Jeffries, A History of Eastern Europe: Crisis and Change, Routledge, 1998, p. 124, ISBN 0-415-16112-6 Google Books

[5] Ian Ridpath. "Star Tales". สืบค้นเมื่อ 24 January 2009.

[6] Historia astronomii w Polsce: vol. 1 1975. Jerzy Dobrzycki, Eugeniusz Rybka, Polska Akademia Nauk. (Pracownia Historii Nauk ścisłych), page 256. OCLC 2776864

[7] Older spellings include also Jan Hewelijusz and Jan Hefel, according to Samuel Orgelbrand. ed. 1884. Encyklopedyja powszechna S. Orgelbranda:nowe stereotypowe odbicie, vols 5-6 page 243. OCLC 17568522

[8] Ushakov, Igor (2007). Histories of Scientific Insights. Lulu.com. p. 46. ISBN 978-1-4303-2849-0.

[Vaquero-9] Vaquero, José M.; Vázquez, Manuel (2009). The sun recorded through history. Springer. p. 126. ISBN 9780387927909.

[10] Gomulicki, Wiktor Teofil (1978). Pieśń o Gdańsku (ภาษาโปแลนด์). Wydaw Morskie. p. 80.

[11] Lawaty, Andreas; Domańska, Anna (2000). Deutsch-polnische Beziehungen in Geschichte und Gegenwart (ภาษาเยอรมัน). Deutsches Polen-Institut. p. 998. ISBN 9783447042437.

[12] Bentkowski, 1814. Historya literatury polskiey: wystawiona w spisie dzieł drukiem ogłoszonych, page 321.

[13] Ludwig Günther-Fürstenwalde, "Johannes Hevelius: Ein Lebensbild aus dem XVII. Jahrhundert", Himmel und Erde: Illustrierte naturwissenschaftliche Monatsschrift, 15 (1903), 529–542.

[14] "The Galileo Project". Rice University. สืบค้นเมื่อ 24 August 2011.

[15] Libri Gedanenses, Tomy 23-24, Polska Akademia Naukowa Biblioteka Gdańska Państwowe Wydawnictwo Naukowe, page 127, 2005.

[16] Stanisław Kutrzeba, Gdańsk przeszlość i teraźniejszość, Wydawnictwo Zakladu Narodowego im. Osslińskich, page 366, 1928: "jedna strona zamyka ulicę Jopejską". OCLC 14021052

[17] Jan Kilarski, Gdańsk, Wydawnictwo Polskie, page 46, 1937. OCLC 26021672

[18] Friedrich, Jacek (2010). Neue Stadt in altem Glanz - Der Wiederaufbau Danzigs 1945-1960 (ภาษาเยอรมัน). Böhlau. p. 43. ISBN 978-3-412-20312-2.

[note 1]

[note 2]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน
นานาชาติ	ISNI VIAF 2 GND FAST เวิลด์แคต
ประจำชาติ	สหรัฐ ฝรั่งเศส BnF data อิตาลี เช็กเกีย สเปน เนเธอร์แลนด์ นอร์เวย์ โครเอเชีย สวีเดน โปแลนด์ นครรัฐวาติกัน อิสราเอล กาตาลุญญา เบลเยียม
วิชาการ	CiNii zbMATH
ศิลปิน	ULAN RKD Artists FID
ประชาชน	Trove Deutsche Biographie DDB
อื่น ๆ	IdRef Open Library SNAC Yale LUX