โชเล่ย์

โชเล่ย์
โปสเตอร์ภาพยนตร์
กำกับ	ระเมศ สิปปี
เขียนบท	สะลีม-จาเวด
อำนวยการสร้าง	จี. พี. สิปปี
นักแสดงนำ	ธรรเมนทระ สัญชีพ กุมาร เหมา มาลินี อมิตาภ พัจจัน ชยา พัจจัน อัมจัด ข่าน
กำกับภาพ	ทวารกา ทิเวจา
ตัดต่อ	มาธัพ เอส ศินเท
ดนตรีประกอบ	อาร์. ดี. บะร์มัน
บริษัทผู้สร้าง	ยูไนเต็ด โปรดิวเซอร์ส์ สิปปี ฟิล์มส์
ผู้จัดจำหน่าย	สิปปี ฟิล์มส์
วันฉาย	15 สิงหาคม ค.ศ. 1975 (1975-08-15)
ความยาว	204 นาที (ต้นฉบับ) 198 นาที (ฉบับฉาย)
ประเทศ	อินเดีย
ภาษา	ฮินดี
ทุนสร้าง	₹35 ล้าน
ทำเงิน	est. ₹580 ล้าน (อินเดีย) ตั๋ว 250 ล้านใบ (ทั่วโลก)

โชเล่ย์ (อังกฤษ: Sholay; ฮินดี: शोले; อูรดู: شعلے; ฮินดูสตานี: [ˈɕoːleː] , แปลว่า 'ถ่าน') เป็นภาพยนตร์แอ็คชั่นผจญภัยสัญชาติอินเดียปี ค.ศ. 1975 กำกับโดย ระเมศ สิปปี อำนวยการสร้างโดย จี. พี. สิปปี ผู้เป็นบิดา และเขียนบทโดย สะลีม-จาเวด ภาพยนตร์เรื่องนี้เล่าเรื่องราวของอาชญากรสองคน คือ วีรู (ธรรเมนทระ) และ ชัย (อมิตาภ พัจจัน) ที่ได้รับการว่าจ้างจากอดีตตำรวจ (สัญชีพ กุมาร) ให้จับกุมโจรโหดเหี้ยม กับบาร์ สิงห์ (อัมจัด ข่าน) เหมา มาลินี และ ชยา พัจจัน ร่วมแสดงในบท บะสันตี และ ราธา คนรักของวีรูและชัย ตามลำดับ เพลงประกอบภาพยนตร์ประพันธ์โดย อาร์. ดี. บะร์มัน

การถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง โชเล่ย์ เกิดขึ้นในภูมิประเทศที่เป็นเขาหินของเมืองรามนคร ในรัฐกรณาฏกะทางตอนใต้ของอินเดีย เป็นเวลากว่าสองปีครึ่ง เริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม ปี ค.ศ. 1973 หลังจากที่คณะกรรมการกลางรับรองภาพยนตร์สั่งให้ตัดฉากที่รุนแรงหลายฉากออก ภาพยนตร์เรื่อง โชเล่ย์ จึงออกฉายในโรงภาพยนตร์ด้วยความยาว 198 นาที เวอร์ชั่นตัดต่อของผู้กำกับ (ความยาว 204 นาที) ออกวางจำหน่ายในรูปแบบโฮมมีเดียในปี ค.ศ. 1990 และในปี ค.ศ. 2025 เวอร์ชั่นตัดต่อของผู้กำกับที่ได้รับการบูรณะอย่างสมบูรณ์ได้ออกฉายทั่วโลกในชื่อ โชเล่ย์: เดอะไฟนอลคัต (Sholay: The Final Cut)

โชเล่ย์ เป็นภาพยนตร์แนวคาวบอยตะวันตก (บางครั้งเรียกว่า "แกงกะหรี่แบบตะวันตก") ที่ผสมผสานรูปแบบของภาพยนตร์คาวบอยอินเดียเข้ากับภาพยนตร์คาวบอยสปาเก็ตตี และองค์ประกอบของภาพยนตร์ซามูไร นอกจากนี้ยังเป็นตัวอย่างที่สำคัญของภาพยนตร์มาซาลา ซึ่งผสมผสานหลายแนวภาพยนตร์เข้าไว้ด้วยกัน นักวิชาการได้ตั้งข้อสังเกตถึงประเด็นสำคัญหลายประการในภาพยนตร์เรื่องนี้ เช่น การเชิดชูความรุนแรง การยึดมั่นในระบบศักดินาของอินเดีย การถกเถียงระหว่างระเบียบทางสังคมและผู้แย่งชิงอำนาจ การรวมกลุ่มของกลุ่มชายรักชาย และบทบาทของภาพยนตร์ในฐานะสัญลักษณ์ของชาติ

โชเล่ย์ ได้รับคำวิจารณ์ในแง่ลบและไม่ประสบความสำเร็จทางด้านรายได้มากนักในช่วงที่ออกฉายครั้งแรก อย่างไรก็ตาม การบอกต่อแบบปากต่อปากในเชิงบวกช่วยให้ภาพยนตร์เรื่องนี้ประสบความสำเร็จในด้านรายได้ จากนั้นก็ทำลายสถิติการฉายต่อเนื่องในโรงภาพยนตร์หลายแห่งทั่วอินเดีย และฉายต่อเนื่องนานกว่าห้าปีที่โรงภาพยนตร์มินะวรห์ (Minerva) ในมุมไบ ยอดขายรวมของเพลงประกอบภาพยนตร์ต้นฉบับที่ประพันธ์โดย อาร์. ดี. บะร์มัน และบทสนทนา (ที่วางจำหน่ายแยกต่างหาก) ทำลายสถิติใหม่ในขณะนั้น นอกจากนี้ บทสนทนาและตัวละครบางตัวในภาพยนตร์ยังได้รับความนิยมอย่างมาก ก่อให้เกิดมีมทางวัฒนธรรมมากมายและกลายเป็นส่วนหนึ่งของภาษาพูดในชีวิตประจำวันของชาวอินเดีย ปัจจุบัน โชเล่ย์ ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในภาพยนตร์อินเดียที่ยิ่งใหญ่และมีอิทธิพลมากที่สุดตลอดกาล ได้รับการจัดอันดับเป็นอันดับหนึ่งในการสำรวจความคิดเห็น "10 ภาพยนตร์อินเดียยอดเยี่ยม" ตลอดกาลของสถาบันภาพยนตร์อังกฤษในปี ค.ศ. 2002 ในปี ค.ศ. 2005 คณะกรรมการตัดสินรางวัลฟิล์มแฟร์ครั้งที่ 50 ได้ยกให้เป็นภาพยนตร์ยอดเยี่ยมแห่งรอบ 50 ปี นอกจากนี้ยังประสบความสำเร็จในต่างประเทศ เช่น สหภาพโซเวียต โชเล่ย์ เคยเป็นภาพยนตร์อินเดียที่ทำรายได้สูงสุดตลอดกาลในขณะนั้น และเป็นภาพยนตร์ที่ทำรายได้สูงสุดในอินเดียจนกระทั่งภาพยนตร์เรื่อง หัม อาปเก ไฮน์ เกาน์..! (ค.ศ. 1994) เข้าฉาย

ภาพยนตร์เรื่องนี้ฉายครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) ที่โรงภาพยนตร์คาเธ่ย์ ต้อนรับปีใหม่ พ.ศ. 2520 (ค.ศ. 1977)

บรรณานุกรม

• Banerjea, Koushik (2005). "'Fight Club': Aesthetics, Hybridisation and the Construction of Rogue Masculinities in Sholay and Deewar". ใน Kaur, Raminder; Sinha, Ajay J (บ.ก.). Bollyworld: Popular Indian Cinema Through A Transnational Lens. SAGE. ISBN 978-0-7619-3321-2.
• Banerjee, Shampa; Srivastava, Anil (1988). One Hundred Indian Feature Films: An Annotated Filmography. Taylor & Francis. ISBN 978-0-8240-9483-6.
• Chopra, Anupama (2000). Sholay: The Making of a Classic. Penguin Books, India. ISBN 0-14-029970-X.
• Dissanayake, Wimal (1993). "The concepts of evil and social order in Indian melodrama: an evolving dialectic". ใน Dissanayake, Wimal (บ.ก.). Melodrama and Asian Cinema. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-41465-4.
• Dissanayake, Wimal; Sahai, Malti (1992). Sholay, a cultural reading. Wiley Eastern. ISBN 978-81-224-0394-7.
• Dudrah, Rajinder Kumar; Desai, Jigna (2008). The Bollywood Reader. McGraw-Hill. ISBN 978-0-335-22212-4.
• Dwyer, Rachel (2005). One Hundred Bollywood Films. BFI. ISBN 978-1-84457-098-0. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 January 2014. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Elliott, Emory; Payne, Jasmine; Ploesch, Patricia (2007). Global migration, social change, and cultural transformation. Macmillan. ISBN 978-0-230-60054-6. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 January 2014. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Gallagher, Michael (1976). "Indian and Western Cinema: Film Report". Studies: An Irish Quarterly Review. Irish Province of the Society of Jesus. 65 (260): 344–348. JSTOR 30090035.
• Ganti, Tejaswini (2004). Bollywood: a guidebook to popular Hindi cinema. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-28854-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 20 March 2017. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Hayward, S (2006). Cinema Studies: The Key Concepts. Routledge. ISBN 0-415-36782-4.
• Heide, William Van der (2002). Malaysian cinema, Asian film: border crossings and national cultures. Amsterdam University Press. ISBN 978-90-5356-580-3. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 June 2016. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Hogan, Patrick Colm (2008). Understanding Indian Movies: Culture, Cognition, and Cinematic Imagination. University of TEXAS Press. ISBN 978-0-292-77955-6.
• Holtzman, Dina (2011). "Between Yaars: The Queering of Dosti in Contemporary Bollywood Films". ใน Bhattacharya Mehta, Rini; Pandharipande, Rajeshwari (บ.ก.). Bollywood and Globalization: Indian Popular Cinema, Nation, and Diaspora. Anthem Press. ISBN 978-0-85728-782-3. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Jain, Manju (2009). Narratives Of Indian Cinema. Primus Books. ISBN 978-81-908918-4-4.
• Jess-Cooke, Carolyn (2009). Film Sequels: Theory and Practice from Hollywood to Bollywood. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-2603-8.
• Khan, Mohammad Zahir (1981). Dacoity in Chambal Valley. National.
• Mishra, Vijay (2002). Bollywood Cinema: Temples of Desire. Routledge. ISBN 978-0-415-93015-4. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 June 2016. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Morcom, Anna (2007). Hindi film songs and the cinema. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 978-0-7546-5198-7. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 May 2016. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Prasad, M. Madhava (1998). Ideology of the Hindi Film: A Historical Construction. Oxford University Press, Incorporated. ISBN 978-0-19-564218-6. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 June 2014. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Rao, Maithili (2003). "1976–1989: Rebels without a Cause". ใน Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterjee, Saibal (บ.ก.). Encyclopaedia of Hindi Cinema. Encyclopædia Britannica, Popular Prakashan. ISBN 978-81-7991-066-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 April 2019. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Roy, Sharmishta (2003). "Art Direction: Sets, Reality, and Grandeur". ใน Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterjee, Saibal (บ.ก.). Encyclopaedia of Hindi Cinema. Encyclopædia Britannica, Popular Prakashan. ISBN 978-81-7991-066-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 April 2019. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Sardar, Ziauddin (1998). "Dilip Kumar Made Me Do It". ใน Nandy, Ashis (บ.ก.). The Secret Politics of Our Desires: Innocence, Culpability and Indian Popular Cinema. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-85649-516-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 January 2012. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.
• Sparks, Karen Jacobs (2008). Encyclopædia Britannica 2008. Encyclopædia Britannica. ISBN 978-1-59339-425-7.
• Statistical Abstract of the United States: 1977 (PDF). US Bureau of the Census. 1977. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 4 March 2016. สืบค้นเมื่อ 13 April 2013.
• Varma, Pavan K. (2010). "Creativity and Distortion". Becoming Indian. Penguin Books India. ISBN 978-0-670-08346-6.
• Zankar, Anil (2003). "Heroes and Villains: Good versus Evil". ใน Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterjee, Saibal (บ.ก.). Encyclopaedia of Hindi Cinema. Encyclopædia Britannica, Popular Prakashan. ISBN 978-81-7991-066-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 April 2019. สืบค้นเมื่อ 15 July 2016.

แหล่งข้อมูลอื่น

• โชเล่ย์: เดอะไฟนอลคัต (ค.ศ. 2025) ที่ IMDb
• โชเล่ย์: เดอะไฟนอลคัต (ค.ศ. 2025) ที่ มูลนิธิมรดกภาพยนตร์
• โชเล่ย์ ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส (1975)
• โชเล่ย์ (ค.ศ. 1975) ที่ สถาบันภาพยนตร์อังกฤษ