เฮฟีสเทียน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เฮฟีสเทียน
แฮไพส์ตีออน
356 ปีก่อนค.ศ. – 324 ปีก่อนค.ศ.
(32 ปี)
Hephaestion Cropped.jpg
รูปสลักของเฮฟีสเทียน
ชื่อเล่น แพโทรคลัส (ปาโตรโกลส)
ที่เกิด มาเกโดนีอา
ที่เสียชีวิต เอกแบทานา
สังกัด มาเกโดนีอา
ชั้นยศ แม่ทัพ
บัญชาลำดับสอง รองจากอเล็กซานเดอร์
บังคับบัญชา กองทหารม้าเฮไตรอย

เฮฟีสเทียน (อังกฤษ: Hephaestion) หรือ แฮไพส์ตีออน (กรีกโบราณ: Ἡφαιστίων, Hēphaistíōn) เป็นแม่ทัพชาวมาเกโดนีอา ของกองทัพอเล็กซานเดอร์มหาราช เขาเป็นเพื่อนสนิทกับอเล็กซานเดอร์มาตั้งแต่เยาว์วัย จนในที่สุด ความสัมพันธ์ของทั้งสองก็ได้พัฒนาเหนือกว่ามิตรภาพระหว่างเพื่อน จนอาจกล่าวได้ว่า เขาคือวิญญาณครึ่งหนึ่งของอเล็กซานเดอร์ และเป็นบุคคลที่อเล็กซานเดอร์ไว้ใจมากที่สุด อย่างไรก็ตาม ด้วยการเสื่อมลงของวัฒนธรรมกรีกและการมีอิทธิพลขึ้นมาของศาสนาคริสต์ซึ่งต่อต้านการรักร่วมเพศ ทำให้ประวัติศาสตร์ได้บันทึกเรื่องราวของทั้งสองว่าเป็น "เพื่อนที่ดีที่สุด" แทนเพื่อให้ได้รับการยอมรับ

วันเกิดที่ชัดเจนของเฮฟีสเทียนนั้นไม่เป็นที่แน่ชัด แทบไม่มีข้อมูลเรื่องประวัติที่มาของเขา แต่นักวิชาการจำนวนมากเชื่อว่า เฮฟีสเทียนซึ่งเป็นเพื่อนตั้งแต่วัยเด็กกับอเล็กซานเดอร์ มีอายุเท่ากับอเล็กซานเดอร์ ทำให้คาดเดาได้ว่า เขาน่าจะเกิดเมื่อ 356 ปีก่อนคริสตกาล และมีเกร็ดเล็กน้อย จากตำนาน Alexander romance ซึ่งได้บันทึกว่า "...วันหนึ่ง เมื่ออเล็กซานเดอร์อายุได้ 15 ชันษา [...] ได้แล่นเรือไปกับสหายแฮไพส์ตีออนจนไปถึงปิซา แล้วจึงลงไปเดินเล่นกับแฮไพส์ตีออน"[1] ซึ่งอายุของอเล็กซานเดอร์ในบันทึกนี้เอง เป็นเบาะแสที่สำคัญต่อการศึกษาที่มาของเฮฟีสเทียน เพราะขณะอเล็กซานเดอร์อายุ 15 ชันษา เขาต้องกำลังศึกษาอยู่ที่มีเอซา ภายใต้การประสาทวิชาโดยอริสโตเติล และด้วยมิตรภาพของทั้งสองที่แน่นแฟ้น ทำให้รู้ได้ว่า เฮฟีสเทียนเป็นหนึ่งในนักเรียนที่นี่เช่นกัน

ความสัมพันธ์กับอเล็กซานเดอร์[แก้]

พระพันปีแห่งเปอร์เซียเข้าพระทัยผิด อ้อนขอชีวิตราชวงศ์เปอร์เซียต่อเฮฟีสเทียนที่มีอเล็กซานเดอร์ประทับอยู่ด้านหลัง

เป็นที่รู้กันว่า ความสัมพันธ์ของเฮฟีสเทียนและอเล็กซานเดอร์นั้นมีมากเกินกว่ามิตรภาพระหว่างเพื่อน ดังที่ อริสโตเติล ครูของทั้งสอง ได้อธิบายความสัมพันธ์ของทั้งคู่ว่าเปรียบดั่ง "...หนึ่งวิญญาณที่ดำรงอยู่ในสองร่าง" ครั้งที่อเล็กซานเดอร์ รบชนะเปอร์เซีย เฮฟีสเทียนได้เดินนำอเล็กซานเดอร์ไปยังกระโจมที่คุมตัวสมาชิกราชวงศ์เปอร์เซียไว้ เมื่อพระพันปีแกมบิสทอดพระเนตรเห็นก็รีบเข้าไปคุกเข่าอ้อนวอนขอชีวิตสมาชิกราชวงศ์เปอร์เซียต่อเฮฟีสเทียนด้วยความเข้าใจผิดคิดว่าเฮฟีสเทียนคืออเล็กซานเดอร์ เนื่องจากเฮฟีสเทียนนั้นตัวสูงกว่าอเล็กซานเดอร์ ประกอบกับทั้งคู่ยังหนุ่มและสวมชุดที่เหมือนกัน ซึ่งเมื่อพระพันปีแกมบิสทรงทราบก็เกิดความอับอาย แต่อเล็กซานเดอร์ก็รับสั่งแก่พระพันปีแกมบิสว่า "ท่านไม่ได้เข้าใจผิดไปหรอกท่านแม่ เขาคนนี้ก็คืออเล็กซานเดอร์เช่นกัน"[2]

เสียชีวิต[แก้]

ในฤดูใบไม้ผลิ 324 ปีก่อนค.ศ. เฮฟีสเทียนพร้อมอเล็กซานเดอร์ได้เคลื่อนพลไปยังเอกแบทานา และไปถึงในฤดูใบไม้ร่วง วันหนึ่งเฮฟีสเทียนเดินทางไปยังโรงละคร และทานไก่ต้มและไวน์เย็น แล้วจึงเกิดอาการไข้ เขาป่วยอยู่เจ็ดวัน วันที่เจ็ดนั้นมีอาการหนักมาก จนอเล็กซานเดอร์ต้องรีบละทิ้งการชมการแข่งขันและมาหาเฮฟีสเทียนในทันที แต่ก็มาไม่ทัน เมื่ออเล็กซานเดอร์มาถึง เฮฟีสเทียนได้เสียชีวิตแล้ว พลูทาร์กบันทึกไว้ว่า เนื่องจากเฮฟีสเทียนคิดว่ายังอายุน้อยและแข็งแรงจึงปฏิเสธยาและคำแนะนำจากหมอมาโดยตลอด ภายหลังการเสียชีวิตของเฮฟีสเทียน อเล็กซานเดอร์ทรงเศร้าโศกเกินกว่าผู้ใดจะเยียวยาได้ อเล็กซานเดอร์นอนกอดศพของเฮฟีสเทียนอยู่ตลอดทั้งวันทั้งคืนและร่ำไห้[3] เสมือนว่าวิญญาณครึ่งหนึ่งได้ดับสูญไปแล้ว อเล็กซานเดอร์อยู่กับศพของเฮฟีสเทียนเป็นเวลาสองวันเต็มโดยที่ไม่ได้เสวยสิ่งใดเลย[4] และไม่สามารถตอบสนองต่อสิ่งรอบข้าง[5] นายทหารจำนวนมากหมดความเคารพต่ออเล็กซานเดอร์ ที่ตอนนี้เสมือนร่างไร้จิตวิญญาณ

อเล็กซานเดอร์บัญชาให้ส่งสารไปยังโหรหลวงเพื่อตรัสถาม ว่าจะสามารถสักการะเฮฟีสเทียนเยี่ยงเทพเจ้าได้หรือไม่ โหรหลวงตอบกลับมาว่ามิอาจสักการะเยี่ยงเทพได้ แต่สามารถกระทำเยี่ยงวีรบุรุษจากสวรรค์ได้[6] อเล็กซานเดอร์เคลื่อนพลสู่บาบิโลนเพื่อสร้างสุสานเฮฟีสเทียนอย่างยิ่งใหญ่ในฐานะวีรบุรุษจากสวรรค์ อย่างไรก็ตาม ที่บาบิโลนพระองค์ได้เปลี่ยนไปเป็นคนละคนแล้ว ทรงโศกเศร้า ไม่พึงพระราชกิจ เสวยสุรา หมดความพึงใจต่อโลก แม่ทัพนายกองหมดความเคารพจนเกิดกบฏขึ้นสองครั้ง พระพลานามัยและพระทัยย่ำแย่จนทรงประชวรและสวรรคตภายหลังเฮฟีสเทียนเสียชีวิตได้ไม่กี่เดือน

อ้างอิง[แก้]

  1. Chugg 2006 p.67
  2. Curtius 3.12.17
  3. Arrian 7.15.1
  4. Arrian 7.15.1
  5. Arrian 7.15.3
  6. Arrian 7.23.8