ข้อมูลเมทา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก เมทาเดตา)
Jump to navigation Jump to search

ข้อมูลเมทา(อังกฤษ: metadata)[1] หมายถึง ข้อมูลหรือสารสนเทศที่ถูกจัดทำขึ้นอย่างมีโครงสร้างเพื่อใช้ในการบรรยายทรัพยากรสารสนเทศ ในด้านลักษณะเนื้อหา และบริบทที่เกี่ยวข้องซึ่งได้แก่ลักษณะทางกายภาพและการผลิตทรัพยากรสารสนเทศ ตลอดจนความสัมพันธ์ (Relation) ระหว่างองค์ประกอบที่ใช้ในการบรรยายทรัพยากรสารสนเทศ  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อตอบสนองการทำงาน คือ การสืบค้น และการบริหารจัดการ ซึ่งประกอบไปด้วยการกำหนดสิทธิในการใช้ การกำหนดความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา การสงวนรักษา[2]

หน้าที่[แก้]

หน้าที่สำคัญของข้อมูลเมทา ซึ่งมีมาตั้งแต่ยุคแรกเริ่มในรูปของบัตรรายการ ก็คือการช่วยให้ผู้ใช้สามารถค้นหาสารสนเทศหรือความรู้ที่ตรงกับความต้องการของตนเองได้  จนกระทั่งปัจจุบันที่ทรัพยากรสารสนเทศมีหลายรูปแบบและซับซ้อนมากขึ้น ทำให้ข้อมูลเมทาต้องทำหน้าที่มากกว่าการเป็นบัตรรายการที่ช่วยให้ผู้ใช้เลือกหนังสือจากชั้นเท่านั้น หากยังต้องช่วยในการบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศอีกด้วย จัดกลุ่มตามวัตถุประสงค์ใหญ่ๆ ได้ 3 หน้าที่หลัก[3] ดังนี้

การอธิบายและการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศ (Resource description and information retrieval)

การบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศ (Administration and management of resources)

การทำงานร่วมกันระหว่างระบบ (Interoperability)

ประเภท[แก้]

โดยส่วนใหญ่แล้วนักวิชาการมักจะแบ่งประเภทของข้อมูลเมทาออกเป็น 3 ประเภทใหญ่[4] ตามหน้าที่หลักของข้อมูลเมทา คือ

ข้อมูลเมทาเพื่อการบรรยายทรัพยากรสารสนเทศ (Descriptive metadata)   

ข้อมูลเมทาเพื่อการบริหารทรัพยากรสารสนเทศ  (Administrative metadata)

ข้อมูลเมทาเพื่อการแสดงโครงสร้างของทรัพยากรสารสนเทศ (Structural metadata)

อ้างอิง[แก้]

  1. https://groups.niso.org/apps/group_public/download.php/17446/Understanding%20Metadata.pdf
  2. วิศปัตย์ ชัยช่วย, ลำปาง แม่นมาตย์, วิลาศ วูวงศ์, นิศาชล จำนงศรี (2560). การวิเคราะห์คุณลักษณะทางสารสนเทศเพื่อกำหนดองค์ประกอบเมทาดาตาของจารึก. วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 28,1 DOI: http://dx.doi.org/10.14456/asj-psu.2017.4
  3. Metadata scheme development for a digitized inscriptions management https://tise2015.kku.ac.th/drupal/?q=node/70
  4. http://icadl2014.cmu.ac.th/download-info-Metadata_Dev.pdf/