ข้ามไปเนื้อหา

สนธิสัญญาฮะซัน–มุอาวิยะฮ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สนธิสัญญาฮะซัน–มุอาวิยะฮ์
ประเภทสนธิสัญญาสันติภาพ
บริบทฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่ง
วันลงนามค.ศ. 661 (ฮ.ศ. 41)
ที่ลงนามกูฟะฮ์
เงื่อนไขมุอาวิยะฮ์จะปกครองตามหลักอัลกุรอานและซุนนะฮ์ และจะไม่แต่งตั้งผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากเขา
ภาคีฮะซัน อิบน์ อะลี
มุอาวิยะฮ์ที่ 1

สนธิสัญญาฮะซัน–มุอาวิยะฮ์ เป็นสนธิสัญญาสันติภาพทางการเมืองที่ลงนามใน ค.ศ. 661 ระหว่างฮะซัน อิบน์ อะลีกับมุอาวิยะฮ์ที่ 1 (ค. 661–680) เพื่อหยุดเหตุการณ์ฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่ง (ค.ศ. 656–661) สนธิสัญญาระบุว่า ฮะซันยกรัฐเคาะลีฟะฮ์แก่มุอาวิยะฮ์ด้วยเงื่อนไขที่ว่า ฝ่ายหลังจะปกครองสอดคล้องกับอัลกุรอานและซุนนะฮ์ สภาจะแต่งตั้งผู้สืบทอด และผู้สนับสนุนของฮะซันจะได้รับการนิรโทษกรรม[1][2] เมื่อขึ้นครองราชย์ มุอาวิยะฮ์ละทิ้งคำสัญญาก่อนหน้าของพระองค์ต่อสาธารณะ[1][3] ส่วนฮะซันเกษียณจากวงการการเมืองในมะดีนะฮ์[4][5][6][7] ตลอดรัชสมัยของมุอาวิยะฮ์ พระองค์ยังดำเนินคดีกับพลพรรคคนสำคัญของฮะซันและอะลี บิดาของท่านอีกด้วย[8][9][10]

ภูมิหลัง

[แก้]

หลังการลอบสังหารอะลีใน ค.ศ. 661[11] ฮะซัน บุตรชายคนโตของเขา ได้รับการยอมรับให้เป็นเคาะลีฟะฮ์ในกูฟะฮ์[12][13] เนื่องจากเคยทำสงครามกับอะลี มุอาวิยะฮ์ ผู้ว่าราชการซีเรีย (ค. 661–680) จึงไม่ยอมรับตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ของฮะซัน[1] และนำกองทัพเข้าเมืองกูฟะฮ์[14][15] พร้อมทั้งกดดันให้ฮะซันสละราชสมบัติในจดหมายของเขา[13][1] เพื่อตอบโต้ ฮะซันจึงส่งกองหน้าภายใต้การนำของอุบัยดุลลอฮ์ อิบน์ อัลอับบาส ไปยังเมือง Maskin เพื่อสกัดกั้นการรุกคืบของมุอาวิยะฮ์จนกว่าเขาจะมาถึงพร้อมกับกองทัพหลัก[16][17][13][18] ในขณะเดียวกัน ฮะซันก็เผชิญกับการก่อกบฏในค่ายของเขา[19][20] ซึ่งน่าจะถูกจุดชนวนโดยสายลับของมุอาวิยะฮ์[21][22] และได้รับบาดเจ็บสาหัสจากการพยายามลอบสังหารที่ไม่สำเร็จโดยพวกเคาะวาริจญ์ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ต่อต้านทั้งอะลีและมุอาวิยะฮ์[13][20][23] การโจมตีครั้งนี้ทำให้กองทัพของฮะซันเสียขวัญและนำไปสู่การหนีทัพอย่างกว้างขวาง[24][13][25] อุบัยดุลลอฮ์และทหารส่วนใหญ่ของเขาก็แปรพักตร์หลังจากที่มุอาวิยะฮ์ติดสินบนเขา[26][27][28] เมื่อฮะซันทราบเรื่องนี้ เขาตำหนิบรรดาขุนนางอิรักที่ใจโลเล[29]

สนธิสัญญาสันติภาพ

[แก้]

ครั้งนี้มุอาวิยะฮ์จึงส่งทูตไปเสนอให้ฮะซันสละราชสมบัติแก่ตน เพื่อถนอมเลือดเนื้อของชาวมุสลิม ในทางกลับกัน มุอาวิยะฮ์พร้อมที่จะแต่งตั้งฮะซันเป็นผู้สืบทอดตำแหน่ง ให้ความปลอดภัย และมอบเงินชดเชยจำนวนมากให้[30][21] ฮะซันยอมรับข้อเสนอโดยหลักการและส่งตัวแทนไปหามุอาวิยะฮ์ที่เมือง Maskin ซึ่งมุอาวิยะฮ์ได้ส่งตัวแทนกลับไปหาฮะซันโดยให้อิสระเต็มที่ เชิญชวนให้เขากำหนดอะไรก็ได้ตามที่ต้องการ ฮะซันเขียนว่าเขาจะยอมมอบการปกครองของชาวมุสลิมให้แก่มุอาวิยะฮ์ หากมุอาวิยะฮ์ปฏิบัติตามอัลกุรอานและซุนนะฮ์ ผู้สืบทอดตำแหน่งของเขาจะได้รับการแต่งตั้งโดยสภา (ชูรอ) ประชาชนจะปลอดภัย และผู้สนับสนุนของฮะซันจะได้รับการนิรโทษกรรม[1][2] จดหมายของเขามีพยานสองคนที่นำไปให้มุอาวิยะฮ์[31] ด้วยเหตุนี้ ฮะซันจึงสละราชสมบัติในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 661 หลังครองราชย์ได้เจ็ดเดือน[1][32][33] บางคนวิพากษ์วิจารณ์ฮะซันที่สละราชสมบัติ ขณะที่อีกส่วนยืนยันว่าการสละราชสมบัติของเขานั้นเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เนื่องจากการสนับสนุนที่อ่อนแอของชาวกูฟะฮ์และความเหนือกว่าทางทหารของมุอาวิยะฮ์ พวกเขาเสนอว่าฮะซันมีแรงจูงใจจากความปรารถนาในความเป็นเอกภาพและสันติภาพในหมู่ชาวมุสลิม[34][21][35][36] และเขาไม่ชอบการนองเลือดและการเมืองที่ก้าวร้าว[13][37]

เงื่อนไขของสนธิสัญญา

[แก้]

เนื้อหา

[แก้]

ต่อไปนี้เป็นการรวบรวมรายงานทางประวัติศาสตร์ยุคแรก ๆ เกี่ยวกับเนื้อหาสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างฮะซันกับมุอาวิยะฮ์:

  1. มุอาวิยะฮ์ควรดำเนินตามคัมภีร์ของอัลลอฮ์ ซุนนะฮ์ของนบีมุฮัมมัด[38] และพฤติกรรมของเคาะลีฟะฮ์ผู้ทรงธรรม[39][40]
  2. หลังจากมุอาวิยะฮ์แล้ว อำนาจควรกลับเป็นของฮะซัน[41][42][43][44][45] และหากมีอุบัติภัยใดเกิดขึ้น อำนาจนั้นจะตกเป็นของฮุซัยน์[46] มุอาวิยะฮ์ไม่มีสิทธิที่จะมอบอำนาจให้แก่ใครทั้งสิ้น[40][47][48]
  3. มุอาวิยะฮ์ควรหยุดการสาปแช่งอะลี ซึ่งรวมถึงการอ่านกุนูตตอนละหมาดเพื่อต่อต้านเขา[49] มุอาวิยะฮ์ไม่ควรกล่าวชื่ออะลี เว้นแต่จะพูดด้วยเจตนาที่ดี[50][51]
  4. มุอาวิยะฮ์ควรแยกสิ่งที่อยู่ในหอพระคลังแห่งกูฟะฮ์ นั่นคือห้าล้าน (ดิรฮัม) ดังนั้น การส่งมอบอำนาจจึงไม่รวมถึงเงินจำนวนนี้ (ผลรวมของเงิน) มุอาวิยะฮ์ควรส่งเงินให้ฮุซัยน์หนึ่งล้านดิรฮัมทุกปี ในการให้ของขวัญแก่บะนูอับด์ชัมส์ เขาควรให้ความสำคัญกับลูกหลานฮาชิม (บะนูฮาชิม) และควรแบ่งเงินหนึ่งล้าน (ดิรฮัม) ให้แก่บุตรชายของผู้ที่เสียชีวิตพร้อมกับแม่ทัพแห่งผู้ศรัทธาในสงครามอูฐและยุทธการที่ศิฟฟีน และควรใช้จ่ายเงินจำนวนนั้นจากภาษีของ Dar Abjard[52][53][54][55]
  5. ประชาชนควรได้รับความปลอดภัยไม่ว่าพวกเขาจะอยู่ที่ใด กลุ่มสหายของอะลีควรได้รับการคุ้มครองไม่ว่าพวกเขาจะอยู่ที่ใด มุอาวิยะฮ์ไม่ควรคิดร้ายต่อฮะซัน ฮุซัยน์ หรือใครก็ตามจากวงศ์ตระกูลของมุฮัมมัด ไม่ว่าจะโดยลับหรือเปิดเผยก็ตาม[40][50][51][54][56][57][58]

ผลที่ตามมา

[แก้]

ในพิธีการยอมจำนน มุอาวิยะฮ์ได้ประกาศถอนคำสัญญาที่เคยให้ไว้กับฮะซันและคนอื่น ๆ ต่อหน้าสาธารณชน[1][3] โดยกล่าวว่าคำสัญญาเหล่านั้นมีขึ้นเพื่อย่นระยะเวลาของสงคราม[1] จากนั้นฮะซันจึงเดินทางออกจากกูฟะฮ์ไปยังมะดีนะฮ์ แต่ไม่นานก็ได้รับคำขอจากมุอาวิยะฮ์ให้ปราบปรามการก่อกบฏเคาะวาริจญ์ใกล้กูฟะฮ์ เขาเขียนตอบกลับมุอาวิยะฮ์ว่าตนได้สละสิทธิ์ในการเป็นเคาะลีฟะฮ์เพื่อสันติภาพและการประนีประนอม ไม่ใช่เพื่อไปร่วมรบเคียงข้างพระองค์[59][60][13] Madelung เสนอแนะว่า ความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองเสื่อมลงเมื่อมุอาวิยะฮ์ตระหนักว่าฮะซันจะไม่ให้การสนับสนุนระบอบการปกครองของพระองค์อย่างแข็งขัน[1]

หลังสละราชสมบัติ ฮะซันถอนตัวจากวงการการเมืองในมะดีนะฮ์[61] เพื่อให้เป็นไปตามสนธิสัญญาสันติภาพ เขายังปฏิเสธคำขอจากกลุ่มชีอะฮ์ให้เป็นผู้นำในการต่อต้านมุอาวิยะฮ์ด้วย[62][63] อัลบะลาษุรีของซูนนี (ส. ค.ศ. 892) เขียนไว้ในอันซาบว่า ฮะซันส่งเจ้าหน้าที่เก็บภาษีไปยังจังหวัด Fasa และ Darabjird ของอิหร่านตามสนธิสัญญาสันติภาพ แต่ผู้ว่าราชการเมืองบัสราผู้ได้รับคำสั่งจากมุอาวิยะฮ์ ได้ยุยงประชาชนต่อต้านฮะซัน และเจ้าหน้าที่เก็บภาษีของเขาก็ถูกขับไล่ออกจากสองจังหวัดนั้น Madelung มองว่าเรื่องราวนี้เป็นเรื่องแต่งขึ้น โดยกล่าวเพิ่มเติมว่าฮะซันเพียงแค่ปฏิเสธที่จะเข้าร่วมกับมุอาวิยะฮ์ในการต่อสู้กับพวกเคาะวาริจญ์ เขาเชื่อว่าฮะซันไม่ได้กำหนดเงื่อนไขทางการเงินใด ๆ ในข้อเสนอสันติภาพของเขา และด้วยเหตุนี้มุอาวิยะฮ์จึงไม่ได้จ่ายเงินให้เขา[64]

ฮะซันเสียชีวิตใน ฮ.ศ. 50/ค.ศ. 670[1] และแหล่งข้อมูลในยุคแรกต่างเห็นพ้องกันเกือบทั้งหมดว่าเขาถูกวางยาพิษ[1] โดยทั่วไปมุอาวิยะฮ์ถูกมองว่าเป็นผู้ยุยงในการสังหารฮะซัน เพื่อขจัดอุปสรรคต่อการสืบทอดตำแหน่งของยะซีด พระราชโอรส (ค. 680–683) ซึ่งการเสนอชื่อนี้ละเมิดสนธิสัญญากับฮะซัน[4][5][6][7][3] ตลอดรัชสมัยของมุอาวิยะฮ์ พระองค์ยังดำเนินคดีกับผู้สนับสนุนคนสำคัญของอะลี[8] เช่น ฮุจญร์ อิบน์ อะดี เศาะฮาบะฮ์ของมุฮัมมัด ถูกประหารชีวิตใน ค.ศ. 670[9][10] นอกจากนี้ มุอาวิยะฮ์ยังได้กำหนดให้มีการสาปแช่งอะลีอย่างเปิดเผยเป็นประจำในระหว่างการละหมาดหมู่ด้วย[65][8]

ดูเพิ่ม

[แก้]

หมายเหตุ

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Madelung 2003.
  2. 1 2 Madelung 1997, pp. 322–3.
  3. 1 2 3 Tabatabai 1977, p. 48.
  4. 1 2 Momen 1985, p. 28.
  5. 1 2 Jafri 1979, p. 158.
  6. 1 2 Donaldson 1933, pp. 75–8.
  7. 1 2 Madelung 1997, p. 331.
  8. 1 2 3 Tabatabai 1977, p. 49.
  9. 1 2 Madelung 1997, p. 334-5, 337.
  10. 1 2 Jafri 1979, p. 165.
  11. ↑ Wellhausen 1927, p. 102–103.
  12. ↑ Wellhausen 1901, p. 18.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 Veccia Vaglieri 1971.
  14. ↑ Jafri 1979, p. 134.
  15. ↑ Madelung 1997, p. 317.
  16. ↑ Madelung 1997, p. 318.
  17. ↑ Jafri 1979, p. 142.
  18. ↑ Anthony 2013, p. 229.
  19. ↑ Jafri 1979, p. 143.
  20. 1 2 Donaldson 1933, p. 69.
  21. 1 2 3 Momen 1985, p. 27.
  22. ↑ Jafri 1979, pp. 93–4, 100.
  23. ↑ Madelung 1997, p. 319.
  24. ↑ Jafri 1979, p. 145.
  25. ↑ Wellhausen 1927, pp. 106–7.
  26. ↑ Lalani 2000, p. 4.
  27. ↑ Madelung 1997, p. 320.
  28. ↑ Wellhausen 1927, p. 106.
  29. ↑ Jafri 1979, pp. 146–7.
  30. ↑ Madelung 1997, p. 322.
  31. ↑ Madelung 1997, p. 323.
  32. ↑ Donaldson 1933, pp. 66–78.
  33. ↑ Jafri 1979, p. 153.
  34. ↑ McHugo 2018, p. 102.
  35. ↑ Jafri 1979, pp. 109–10.
  36. ↑ Dakake 2008, pp. 74–5.
  37. ↑ Jafri 1979, pp. 154–5.
  38. ↑ al-Hadid, Ibn Abu. Sharh Nahj al-Balagha, vol. 4. น. 6.
  39. ↑ Ibn Aqil. al-Nasaih al-Kafiya. น. 156.
  40. 1 2 3 Al-Majlisi. Bihar al-Anwar, vol. 10. น. 115.
  41. ↑ al-Suyūṭī, Jalāl al-Dīn al-Khuḍayrī (3 มิถุนายน 2014). History of the Caliphs:Tarikh Al-Khulafa. CreateSpace Independent Publishing Platform (June 3, 2014). น. 194. ISBN 978-1499770056.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  42. ↑ Ibn Kathir. al-Bidaya wa alNahaya, vol. 8. น. 41.
  43. ↑ al-Asqalani, Ahmad Shahab al-Din. al-Isaba fi Tamiiz al-Sahaba, vol. 2. น. 12, 13.
  44. ↑ al-Dinawari, Ibn Qutayba. al-Imama wa al-Siyasa. น. 150.
  45. ↑ Wajdi, Farid. Dairat al-Marif al-Islamiya, vol. 3. น. 443.
  46. ↑ Ibn al-Muhanna. Umdat al-Talib. น. 52.
  47. ↑ Ibn Abu al-Hadid. Sharh Nahj al-Balagha, vol. 4. น. 8.
  48. ↑ Ibn al-Sabbagh. al-Fusw al Muhimma.
  49. ↑ al-Amili, Muhsin al-Amin. A'yan al-Shia, vol. 4. น. 43.
  50. 1 2 al-Isfahani, Abu al-Faraj. Maqatil al-Talibiyyin. น. 26.
  51. 1 2 al Hadid, Ibn Abu. Sharh Nahj al-Balagha, vol. 4. น. 15.
  52. ↑ al-Dinawari, Ibn Qutayba. al-Imama wa al-Siyasa. น. 200.
  53. ↑ al-Tabarī (มกราคม 1988). The History of al-Tabari Vol. 6. SUNY Press (August 1, 1987). น. 92. ISBN 978-0887067075.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  54. 1 2 Ibn Babawayh. Ilal al-Sharaiya. น. 81.
  55. ↑ Ibn Kathir. al-Bidaya wa al-Nihaya, vol. 8. น. 14.
  56. ↑ al-Tabarī (มกราคม 1988). The History of al-Tabari Vol. 6. SUNY Press (August 1, 1987). น. 97. ISBN 978-0887067075.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  57. ↑ Ibn al-Aft. al-Kamil fi al-Tarikh, vol. 3. น. 166.
  58. ↑ Ibn Aqil. al-Nasaih al-Kafiya. น. 115.
  59. ↑ Madelung 1997, pp. 324–5.
  60. ↑ Jafri 1979, pp. 157, 158.
  61. ↑ Hulmes 2013, p. 218.
  62. ↑ Momen 1985, pp. 27, 28.
  63. ↑ Jafri 1979, p. 157.
  64. ↑ Madelung 1997, p. 328.
  65. ↑ Madelung (1997, p. 334)

ข้อมูล

[แก้]
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=สนธิสัญญาฮะซัน–มุอาวิยะฮ์&oldid=12822407"