รหัสพันธุกรรมเริ่มต้น

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

รหัสพันธุกรรมเริ่มต้น (start codon หรือ initiation codon) คือลำดับเบส ATG ในดีเอ็นเอและ AUG ใน RNA ที่กำหนดกรดอะมิโนเมไทโอนีน (Met) ในยูคาริโอตและเมไทโอนีนที่เปลี่ยนรูปไป (fMet) ในโปรคาริโอต

หลักการที่เรียกว่า หลักเกณฑ์กลางสำหรับชีววิทยาโมเลกุล (Central dogma of molecular biology) ซึ่งอธิบายกลไกของการทรานสเลชัน จากยีนไปเป็นโปรตีน ลำดับเบสที่เฉพาะของดีเอ็นเอทำหน้าที่เป็นแม่แบบเพื่อสังเคราะห์ mRNA ด้วยกระบวนการที่เรียกว่าทรานสคริบชัน ในนิวเคลียส mRNA นี้จะถูกส่งออกมายังไซโทพลาสซึม และทำหน้าที่เป็นแม่แบบในการสังเคราะห์โปรตีนที่เรียกทรานสเลชัน

นิวคลีโอไทด์สามเบสจะเป็นรหัสพันธุกรรมที่กำหนดกรดอะมิโนหนึ่งตัว ซึ่งจะนำเข้ามาโดย tRNA ลำดับเบสสามตัวแรกของบริเวณที่เป็นรหัส mRNA ที่จะถูกถ่ายถอดมาเป็นโปรตีนนี้จะเรียกว่ารหัสพันธุกรรมเริ่มต้น ส่วนใหญ่จะอยู่เป็นลำดับแรกที่ทางด้าน 5' UTR โดยทั่วไปเป็น AUG (หรือ ATG ในดีเอ็นเอ; ซึ่งกำหนดกรดอะมิโนเมไทโอนีน มีสิ่งมีชีวิตชั้นสูงที่เป็นยูคาริโอตน้อยมากที่ไม่มีรหัสพันธุกรรมเริ่มต้นเป็น AUG

นอกจาก AUG แล้วในโปรคาริโอตบางชนิดจะใช้ รหัสพันธุกรรมเริ่มต้นที่ต่างไปเช่น GUG และ UUG ตัวอย่างเช่น E. coli ใช้ ATG (AUG) 83% GTG (GUG)14% TTG (UUG) 3% ที่เหลือเป็นรหัสอื่น [1] แต่แม้ว่าจะใช้รหัสอื่น กรดอะมิโนตัวแรกก็ยังเป็นเมไทโอนีน ทั้งนี้เพราะมีการใช้ tRNA เฉพาะสำหรับการเริ่มต้น ตัวอย่างของยีนที่ไม่มี ATG เป็นรหัสพันธุกรรมเริ่มต้น เช่น lacI (GTG)[2] และ lacA (TTG) [3] ใน lac operon ของ E. coli

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  • The Genetic Codes. Compiled by Andrzej (Anjay) Elzanowski and Jim Ostell, National Center for Biotechnology Information (NCBI), Bethesda, Maryland, U.S.A.[1]