ภาษาแฆแลจ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก ภาษาคาลาซ)
ภาษาแฆแลจ
خلج
ประเทศที่มีการพูดประเทศอิหร่าน
ภูมิภาคส่วนหนึ่งของจังหวัดโกม (ส่วนใหญ่อยู่ในแฆแลแจสถาน)
ชาติพันธุ์ชาวแฆแลจ
จำนวนผู้พูด19,000  (2018)[1]
ตระกูลภาษา
ภาษาถิ่น
Talx-āb[3][a]
Xarrāb[4]
Dāγān[5]
รหัสภาษา
ISO 639-3klj
Khalaj Turkic Language distribution map.png
แผนที่ที่ตั้งของภาษาแฆแลจ
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด

ภาษาแฆแลจ เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิกที่มีผู้พูดในประเทศอิหร่าน ถึงแม้ว่าจะยังคงมีคุณสมบัติภาษาเตอร์กิกเก่า แต่มันถูกแปลงเป็นเปอร์เซียแล้ว[6][7] ใน ค.ศ. 1978 มีผู้พูดภาษานี้ 20,000 คนใน 50 หมู่บ้านทางตะวันตกเฉียงใต้ของเตหะราน[3] แต่จำนวนนี้ลดลงถึงประมาณ 19,000 คน[1] โดยมีประมาณ 150 คำที่ไม่ทราบต้นกำเนิด[8] จากการสำรวจพบว่า พ่อแม่ชาวแฆแลจส่วนใหญ่เลือกที่จะไม่ส่งต่อภาษาของตนแก่ลูก ๆ โดยมีผู้ส่งต่อภาษานี้เพียง 5 ใน 1000 ครัวเรือน[1]

ภาษาแฆแลจเป็นภาษาที่สืบจากภาษาเตอร์กิกเก่าที่มีชื่อว่า Arghu[2][9] มะห์มูด อัลกาชเฆาะรี นักพจนานุกรมภาษาเตอร์กิกในคริสต์ศตวรรษที่ 11 เป็นบุคคลแรกที่ให้ตัวอย่างจากภาษาแฆแลจ ซึ่งส่วนใหญ่สอดคล้องกับภาษาแฆแลจในปัจจุบัน[7]

Gerhard Doerfer ผู้ค้นพบภาษาแฆแลจอีกครั้ง ได้พิสูจน์ว่าภาษานี้เป็นภาษาแรกที่แยกตัวออกจากภาษากลุ่มเตอร์กิกทั่วไป[9]

สัทวิทยา[แก้]

พยัญชนะ[แก้]

เสียงพยัญชนะ[10]
ริมฝีปาก ปุ่มเหงือก หลัง-
ปุ่มเหงือก
เพดานอ่อน ลิ้นไก่ เส้นเสียง
นาสิก m n ŋ
หยุด/
กักเสียดแทรก
ไร้เสียง p t ç [t͡ʃ] k q
ออกเสียง b d c [d͡ʒ] ɡ ɢ
เสียดแทรก ไร้เสียง f s ş [ʃ] x h
ออกเสียง v z ʒ ğ [ɣ]
เปิด l j
โรติก r

สระ[แก้]

เสียงสระ[10]
หน้า กลาง หลัง
ไม่ห่อ ห่อ
ปิด i [i] ī [iː] ü [y] üː[yː] ı [ɨ] ıː[ɨː] u [u][uː]
กลาง e [e][eː] ö [ø] öː [øː] o [o][oː]
เปิด ä [æ] äː[æː] a [a] aa [aː]

สระในภาษาคาลาซมีสามระดับคือ เสียงยาว (qn "เลือด"), เสียงกึ่งยาว(bʃ "หัว"), และเสียงสั้น(hat "ม้า"). บางสระจัดเป็นสระเช่นquo̯l "แขน".

ไวยากรณ์[แก้]

นาม[แก้]

โดยทั่วไปมีเครื่องหมายแสดงพหูพจน์และความเป็นเจ้าของ การกของนามได้แก่การกความเป็นเจ้าของ กรรมตรง กรรมรอง สถานที่ ablative เครื่องมือ และความเท่าเทียม รุปแบบของปัจจัยการกขึ้นกับการเปลี่ยนเสียงสระและพยัญชนะที่ตามมา ปัจจัยการกจะรวมกับปัจจัยแสดงความเป็นเจ้าของ ตารางต่อไปนี้ แสดงการลงท้ายของการกพื้นฐาน

การก ปัจจัย
ประธาน -
กรรมรอง -A, -KA
กรรมตรง -I, -NI
สถานที่ -čA
Ablative -dA
เครื่องมือ -lAn, -lA, -nA
Ablative -vāra

กริยา[แก้]

คำกริยาผันตมรูปการกระทำ กาล จุดมุ่งหมายและรุปการปฏิเสธ กริยาจะประกอบด้วยรุปคำต่อไปนี้

รากศัพท์ + การกระทำ + ปฏิเสธ + กาล/จุดมุ่งหมาย + ข้อตกลง

การเรียงประโยค[แก้]

เป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา คำคุณศัพท์นำหน้านาม

คำศัพท์[แก้]

ส่วนใหญ่มาจากภาษากลุ่มเตอร์กิก แต่มีคำยืมจากภาษาเปอร์เซียมาก รวมทั้งศัพท์จากภาษากลุ่มเตอร์กิกที่อยู่ใกล้เคียง เช่น ภาษาอาเซอร์ไบจาน

ตัวเลข[แก้]

ส่วนใหญ่มาจากศัพท์ของภาษากลุ่มเตอร์กิก ยกเว้น "80" และ "90" มาจากภาษาเปอร์เซีย

  • 1 - [biː]
  • 2 - [æk.ki]
  • 3 - [yʃ]
  • 4 - [tœœɾt]
  • 5 - [bieʃ]
  • 6 - [al.ta]
  • 7 - [jæt.ti]
  • 8 - [sæk.kiz]
  • 9 - [toq.quz]
  • 10 - [uon]
  • 20 - [ji.giɾ.mi]
  • 30 - [hot.tuz]
  • 40 - [qiɾq]
  • 50 - [æl.li]
  • 60 - [alt.miʃ]
  • 70 - [yæt.miʃ]
  • 80 - [saj.san] (เตอร์กิก), [haʃ.tad] (เปอร์เซีย)
  • 90 - [toqx.san] (เตอร์กิก), [na.vad] (เปอร์เซีย)
  • 100 - [jyːz]
  • 1000 - [min], [miŋk]

หมายเหตุ[แก้]

  1. ถือเป็นภาษาต่างหากมากกว่าสำเนียง

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 1.2 زبان خلجی در حال انقراض [Endangered Khalaj language]. همشهری آنلاین [Hamshahri Online] (ภาษาเปอร์เซีย). 2019-08-14. สืบค้นเมื่อ 2021-07-26.
  2. 2.0 2.1 Johanson & Csató 1998, p. 81.
  3. 3.0 3.1 Doerfer 1977, p. 17.
  4. Doerfer 1977, p. 18.
  5. Doerfer 1977, p. 20.
  6. Knüppel 2009.
  7. 7.0 7.1 Ölmez 1995.
  8. Doerfer 1977, p. 32.
  9. 9.0 9.1 Robbeets 2015, p. 8.
  10. 10.0 10.1 Shcherbak 1997, p. 472.

ข้อมูล[แก้]

หนังสือ[แก้]

บทในหนังสือ หัวข้อวารสาร และรายการสารานุกรม[แก้]

อ่านเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]