ผู้ใช้:Saranphat chaiphet

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

เนื้อหา

นครนันทบุรีศรีนครน่าน[แก้]

นันทบุรีศรีนครน่าน
ประเทศราชกรุงสยาม
พ.ศ. 2325–พ.ศ. 2474


ลัญจกรเจ้านครน่าน

แผนที่แสดงอาณาเขตของนครน่าน
ในการเสียดินแดนให้กับฝรั่งเศส ปี พ.ศ. 2446
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ
เมืองหลวง นครน่าน
ภาษา คำเมือง
รัฐบาล สมบูรณาญาสิทธิราชย์
เจ้าผู้ครองนครน่านที่สำคัญ
 -  เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ 2395-2435
 -  พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ 2436-2461
 -  เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ 2462-2474
ยุคประวัติศาสตร์ เหตุการณ์สำคัญต่างๆ
 -  ยุคนครรัฐน่านอิสระ พ.ศ. 2325
 -  ยุคภายใต้การปกครองของล้านนา พ.ศ. 1993 - 2101
 -  ยุคภายใต้การปกครองของพม่า พ.ศ. 2101 – 2326
 -  ยุคภายใต้การปกครองของสยาม พ.ศ. 2325 – 2474
 -  ยกเลิก เจ้าผู้ครองนครประเทศราช 2474 พ.ศ. 2474
พื้นที่ 36,972 ตร.กม. (ข้อผิดพลาดนิพจน์: "," เป็นอักขระที่ไม่รู้จัก ตารางไมล์)
สกุลเงิน เจ้าผู้ครองนครน่านที่สำคัญ
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว พ.ศ. 2446

ราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2474

เจ้าผู้ครองนครน่าน[แก้]

ลำดับ พระฉายาลักษณ์ พระนาม ครองราชย์ ระยะเวลา
รัชกาลที่ 1 ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg เจ้าพระยาหลวงมงคลวรยศ
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2325 - 2329 4 ปี
รัชกาลที่ 2 ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg เจ้าฟ้าหลวงอัตถวรปัญโญ
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2329 - 2353 24 ปี
รัชกาลที่ 3 ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg เจ้าพระยาหลวงสุมนเทวราช
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2353 - 2368 15 ปี
รัชกาลที่ 4 ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg เจ้าพระยาหลวงมหายศ
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2368 - 2378 10 ปี
รัชกาลที่ 5 ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg เจ้าพระยาหลวงอชิตวงศ์
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2379 7 เดือน
รัชกาลที่ 6 ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg เจ้าพระยาหลวงมหาวงษาธิราช
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2251 - 2276 25 ปี
รัชกาลที่ 7 เจ้าอนันตวรฤทธิเดช.jpg เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2395 - 2435 40 ปี
รัชกาลที่ 8 พระเจ้าน่าน.jpg พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2436 - 2461 25 ปี
รัชกาลที่ 9 เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน.jpg เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ
เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 2461 - 2474 13 ปี

ฐานันดร เจ้านายในสำนักคุ้มหลวงนครน่าน[แก้]

บรรดาศักดิ์ พญา, แสน, ท้าว, นครน่าน[แก้]

พระประวัติส่วนพระองค์[แก้]

พระยามงคลวรยศ

นครไชยนันทเทพบุรีนครราชธานีนครเมืองน่าน[แก้]

นครไชยนันทเทพบุรีนครราชธานี
นครเมืองน่าน
ประวัติศาสตร์นครรัฐน่าน
พ.ศ. 1825–พ.ศ. 2474


ตราประจำเจ้าผู้ครองนครน่าน

แผนที่แสดงอาณาเขตของนครน่าน ในการเสียดินแดนให้กับฝรั่งเศส ปี พ.ศ. 2446 พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ
เมืองหลวง เมืองวรนคร
(พ.ศ. 1825–1902)
เวียงภูเพียงแข่แห้ง
(พ.ศ. 1902-1911)
เวียงใต้ (เมืองน่าน)
(พ.ศ. 1911–2362)
เวียงเหนือ (เมืองน่าน)
(พ.ศ. 2362–2318)
เมืองน่าน (ปัจจุบัน)
(พ.ศ. 2400–ปัจจุบัน)
ภาษา คำเมือง
รัฐบาล สมบูรณาญาสิทธิราชย์
เจ้าผู้ครองนครน่าน
 -  พ.ศ. 1825–1902 เจ้าผู้ครองนครน่าน ราชวงศ์ภูคา
 -  พ.ศ. 1993–2101 เจ้าเมืองครองนครน่าน
ภายใต้การปกครองของล้านนา
 -  พ.ศ. 2103–2328 เจ้าเมืองครองนครน่าน
ภายใต้การปกครองของพม่า
 -  พ.ศ. 2326–2474 เจ้าผู้ครองนครน่าน
ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
ยุคประวัติศาสตร์ นครรัฐน่าน แบ่ง ได้ 4 ยุค
 -  ยุคนครรัฐน่านอิสระ พ.ศ. 1825
 -  ยุคภายใต้การปกครองของล้านนา พ.ศ. 1993 - 2101
 -  ยุคภายใต้การปกครองของพม่า พ.ศ. 2101 – 2326
 -  ยุคภายใต้การปกครองของสยาม พ.ศ. 2325 – 2474
 -  ยกเลิก เจ้าผู้ครองนครประเทศราช พ.ศ. 2474

            ดินแดนจังหวัดน่านปัจจุบันในโบราณสมัยเป็นอาณาจักรเล็กๆ ส่วนหนึ่งในล้านนาไทยตั้งอยู่ในอาณาจักรใหญ่ที่มีจำนวนมากกว่าทางทิศตะวันตกได้แก่ ล้านนาไทย ซึ่งมีเชียงใหม่เป็นราชธานีสำคัญและพม่าซึ่งอยู่ถัดต่อไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ทางทิศเหนือและทิศตะวันออกเฉียงเหนือมีหลวงพระบางและสิบสองปันนา ทางทิศใต้มีอาณาจักรสุโขทัยและกรุงศรีอยุธยา ฉะนั้นสภาพการของแคว้นน่านจึงตกอยู่ด้วยเหตุผลว่าถ้าอาณาจักรใดมีอำนาจมาก แคว้นน่านก็ตกไปอยู่ในอำนาจของอาณาจักรนั้น

ที่จะตั้งเป็นเอกราชโดยลำพังตนเองนั้น เท่าที่ปรากฏในประวัติความเป็นมาที่น้อยที่สุด โดยถูกรั้งกันไปรั้งกันมาอยู่จนกระทั่งอาณาจักรสยามได้รวบรวมอาณาจักรล้านนาไทยทั้งหมดไว้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน สมัยใดที่แคว้นน่านตกอยู่ในความปกครองของอาณาจักรสยามหรือล้านนาไทยด้วยกัน สมัยนั้นความรุ่งเรืองร่มเย็นเป็นสุขก็มีเป็นปกติอยู่แก่บ้านเมือง เพราะอาณาจักรทั้งสองนี้ปกครองด้วยความยุติธรรมและปรารถนาดี ปราศจากเสียซึ่งการวิหิงสาเบียดเบียน ถ้าเมื่อใดต้องตกไปอยู่ในความปกครองของพม่า บ้านเมืองก็เดือดร้อนระส่ำระสายเพราะวิธีการปกครองของพม่าไม่เป็นการสร้างสรรค์มีแต่จะทำลาย และกอบโกยหาผลประโยชน์ในเมืองขึ้นด้วยลักษณะทารุณกรรมนานาประการ ซึ่งปรากฏเป็นพฤติการณ์อันขมขื่นเกิดขึ้นแก่ชาติทั้งปวงที่ตกอยู่ในสมัยที่พม่ามีอำนาจอยู่ทั่วๆ กัน นอกจากนี้แคว้นน่านยังถูกรุกรานราวีจากเพื่อนบ้าน ซึ่งมาจากทางหลวงพระบางและสิบสองปันนา บางคราวก็สามารถตีทัพเหล่านี้แตกไป บางคราวก็พาลเสียบ้านเมืองหรือต้องอพยพเข้าป่าถอยร่นไปตั้งอยู่ในเมืองตอนเหนือบ้าง ตอนใต้บ้าง ไม่ใคร่เป็นปกติ นับเป็นประวัติความเป็นมาของแคว้นน่านในยุคโบราณกาล

ที่จะตั้งเป็นเอกราชโดยลำพังตนเองนั้น เท่าที่ปรากฏในประวัติความเป็นมาที่น้อยที่สุด โดยถูกรั้งกันไปรั้งกันมาอยู่จนกระทั่งอาณาจักรสยามได้รวบรวมอาณาจักรล้านนาไทยทั้งหมดไว้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน สมัยใดที่แคว้นน่านตกอยู่ในความปกครองของอาณาจักรสยามหรือล้านนาไทยด้วยกัน สมัยนั้นความรุ่งเรืองร่มเย็นเป็นสุขก็มีเป็นปกติอยู่แก่บ้านเมือง เพราะอาณาจักรทั้งสองนี้ปกครองด้วยความยุติธรรมและปรารถนาดี ปราศจากเสียซึ่งการวิหิงสาเบียดเบียน ถ้าเมื่อใดต้องตกไปอยู่ในความปกครองของพม่า บ้านเมืองก็เดือดร้อนระส่ำระสายเพราะวิธีการปกครองของพม่าไม่เป็นการสร้างสรรค์มีแต่จะทำลาย และกอบโกยหาผลประโยชน์ในเมืองขึ้นด้วยลักษณะทารุณกรรมนานาประการ ซึ่งปรากฏเป็นพฤติการณ์อันขมขื่นเกิดขึ้นแก่ชาติทั้งปวงที่ตกอยู่ในสมัยที่พม่ามีอำนาจอยู่ทั่วๆ กัน นอกจากนี้แคว้นน่านยังถูกรุกรานราวีจากเพื่อนบ้าน ซึ่งมาจากทางหลวงพระบางและสิบสองปันนา บางคราวก็สามารถตีทัพเหล่านี้แตกไป บางคราวก็พาลเสียบ้านเมืองหรือต้องอพยพเข้าป่าถอยร่นไปตั้งอยู่ในเมืองตอนเหนือบ้าง ตอนใต้บ้าง ไม่ใคร่เป็นปกติ นับเป็นประวัติความเป็นมาของแคว้นน่านในยุคโบราณกาล เมืองน่านในอดีตเป็นนครรัฐเล็ก ๆ ก่อตั้งขึ้นเมื่อประมาณกลางพุทธศตวรรษที่ 18 บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำน่าน และแม่น้ำสาขา ชื่อเมืองน่านในภาษาบาลีคือ นันทบุรี และได้ชื่อว่าเมืองน่าน เพราะเมืองตั้งอยู่ใกล้แม่น้ำน่าน ปรากฏในศิลาจารึกสุโขทัย หลักที่ 8 ประมาณ พ.ศ.1915 เมืองน่านมีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ที่ยาวนานพอ ๆ กับสุโขทัย พะเยา และล้านนา มีเจ้าผู้ครองนครถึง 64 องค์ เนื่องจากเป็นนครรัฐเล็ก ๆ มีประชากรน้อย บางครั้งเป็นอิสระ บางครั้งตกเป็นประเทศราช ของอาณาจักรที่มีอำนาจมากกว่า ประวัติศาสตร์พัฒนาการเมืองของนครน่าน แบ่งตามยุคสมัยและเหตุการณ์ ของการย้ายราชธานี ไปยังที่ต่างๆ สามารถแบ่งได้ เป็น 5 ยุคสมัย ด้วยกัน

นครน่าน(ยุคนครรัฐอิสระ) พ.ศ. 1825-1902[แก้]


รายพระนาม เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน[แก้]

เจ้าพญาขุนฟอง[แก้]

พญาขุนฟอง
เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน องค์ที่ 1

พระนามเดิม เจ้าขุนฟอง
พระนามเต็ม เจ้าพญาหลวงขุนฟอง
พระราชอิสริยยศ กษัตริย์น่าน
ฐานันดรศักดิ์ กษัตริย์เมืองวรนคร
ราชวงศ์ ราชวงศ์ภูคา
ครองราชย์ พ.ศ. 1825
ระยะครองราชย์ 20 ปี
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงพญาเก้าเกื่อน
ข้อมูลส่วนพระองค์
สวรรคต พ.ศ. 1845
ณ เมืองวรนคร
พระราชบิดา เจ้าหลวงพญาภูคา
พระราชมารดา นางพญาจำปา
พระราชบุตร เจ้าพญาหลวงเก้าเกื่อน

เจ้าพญาเก้าเกื่อน[แก้]

เจ้าหลวงพญาเก้าเกื่อน
เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน องค์ที่ 2

พระนามเดิม เจ้าเก้าเกื่อน
พระนามเต็ม เจ้าพญาหลวงเก้าเกื่อน
พระอิสริยยศ กษัตริย์
ฐานันดรศักดิ์ กษัตริย์ เมืองวรนคร
ครองราชย์ พ.ศ. 1845 - 1847
รัชกาล 2 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าพญาหลวงขุนฟอง
รัชกาลถัดไป นางพญาแม่ท้าวคำปินราชเทวี
ข้อมูลส่วนพระองค์
สวรรคต พ.ศ. 1869
ณ เมืองย่าง
พระราชบิดา เจ้าพญาหลวงขุนฟอง
พระอัครชายา นางพญาแม่ท้าวคำปินราชเทวี
พระราชบุตร เจ้าพญาหลวงผานอง

รายพระนาม เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน[แก้]

นครน่าน ภายใต้การปกครองของเชียงใหม่ "อาณาจักรล้านนา" [แก้]

นันทบุรีศรีนครน่าน
ภายใต้การปกครองของล้านนา
[1]
เมืองขึ้นกับอาณาจักรล้านนา
สมัย พระเจ้าติโลกราช
พ.ศ. 1993–พ.ศ. 2101


ตราแผ่นดินประจำนครน่าน[2]

เมืองหลวง เมืองน่าน
ภาษา คำเมือง
ศาสนา ศาสนาพุทธ (เถรวาท)
รัฐบาล สมบูรณาญาสิทธิราชย์
ภายใต้กษัตริย์ อาณาจักรล้านนา
เจ้าผู้ครองนครน่าน
 -  ขุนนางเมืองเชียงใหม่ คนแรก ปกครองนครน่าน
พ.ศ. 1993
หมื่นสร้อยเชียงขวาง
- ขุนนางเมืองเชียงใหม่ คนแรกที่มาปกครองเมืองน่าน ในสมัยใต้การปกครองล้านนา
 -  ขุนนางเมืองเชียงใหม่ คนสุดท้าย ปกครองนครน่าน
พ.ศ. 2101
เจ้าพระยาพลเทพฦาไชย
- ขุนนางเมืองเชียงใหม่ คนสุดท้าย ที่มาปกครองเมืองน่าน ในสมัยใต้การปกครองล้านนา
ประวัติศาสตร์
 -  สถาปนา พ.ศ. 1993
 -  พ.ศ. 2101 นครเมืองน่าน (เวียงใต้)
ภายใต้การปกครองของอาณาจักรล้านนา
ปกครองโดย ขุนนางเมืองเชียงใหม่
 -  สิ้นสุด พ.ศ. 2101

ขุนนาง เมืองเชียงใหม่ที่มาปกครองนครน่าน[แก้]

เจ้าหลวงสร้อยเชียงของ
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 18

พระนามเดิม หมื่นสร้อยเชียงของ
พระนามเต็ม เจ้าหลวงสร้อยเชียงของ เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2326 - 2329
รัชกาล 4 ปี (ย้ายไปครองเมืองฝาง)
รัชกาลก่อน พระยาผาแสง เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงน้อยใน เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงน้อยใน
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 19

พระนามเดิม หมื่นน้อยใน
พระนามเต็ม เจ้าหลวงน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2009 - 2012
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าหลวงสร้อยเชียงของ เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงขวาท้าวบาจาย เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย พ.ศ. 2012 (กระทำผิดอาชญา)
เจ้าหลวงขวาท้าวบาจาย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 20
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเดิม หมื่นขวาท้าวบายจาย
พระนามเต็ม เจ้าหลวงขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 4 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าหลวงน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงคำ
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 21
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเดิม หมื่นคำ
พระนามเต็ม เจ้าหลวงคำ เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2016 - 2020
รัชกาล 4 ปี (ย้ายไปครองเมืองฝาง)
รัชกาลก่อน เจ้าหลวงขวาเถ้าบายจาย เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงขาก่าน เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงขาก่าน
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 22
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเดิม ท้าวขาก่าน
พระนามเต็ม เจ้าหลวงขาก่าน เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2017 - 2043
รัชกาล 7 เดือน (ย้ายไปครองเมืองเชียงราย)
รัชกาลก่อน เจ้าหลวงคำ เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงโมงเชียงเรื่อ เจ้าเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
พระบุตร เจ้าหลวงอ้ายยวม เจ้าเมืองน่าน
เจ้าหลวงอ้ายยวม
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 23
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม เจ้าหลวงอ้ายยวม เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2034 - 2035
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน ท้าวขาก่าน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
พระบิดา ท้าวขาก่าน เจ้าเมืองน่าน
พระบุตร พระเมือง เจ้าผู้ครองนครน่าน
เจ้าหลวงพระเมือง
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 24
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม เจ้าหลวงพระเมือง เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2028 - 2033
รัชกาล 5 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าหลวง เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย พ.ศ. 2033
พระบิดา เจ้าหลวงอ้ายยวม เจ้าเมืองน่าน
เจ้าหลวงโมงเชียงเรื่อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 25
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 4 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงบุผญแฝง
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 26
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 4 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงตีนเชียง
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 27
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 4 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงบุญแฝง
เจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 28 ครั้งที่ 2
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 12 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงสามล้าน
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 29
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเดิม หมื่นสามล้าน
พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 4 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงแพ่สร้อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 30
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงแพ่สร้อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 31
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงแพ่สร้อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 32
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงแพ่สร้อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 33
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงแพ่สร้อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 34
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงแพ่สร้อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 35
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงแพ่สร้อย
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 36
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg

พระนามเต็ม หมื่นขวาท้าวบาจาย เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2012 - 2016
รัชกาล 3 ปี
รัชกาลก่อน หมื่นน้อยใน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป หมื่นคำ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
เจ้าหลวงพระยาแสนสงครามคำยอดฟ้า
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 37

พระนามเดิม เจ้าหลวงพระยาคำยอดฟ้า เจ้าเมืองน่าน ครั้งที่ 2
พระนามเต็ม เจ้าหลวงพระยาแสนสงครามคำยอดฟ้า เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ เสวยเมืองน่าน ครั้งที่ 3
  1. พ.ศ. 2069 - 2070
รัชกาล เสวยราชครั้งที่ 3

- 1 ปี

รัชกาลก่อน เจ้าหลวงแสนสงคราม เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงพระยาพลเทพฦๅไชย เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย พ.ศ. 2070
เจ้าพระยาพลเทพฦๅไชย
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 38

พระนามเต็ม เจ้าหลวงพระยาพลเทพฦาไชย
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางเมืองเชียงใหม่ ปกครองเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2070 - 2101
รัชกาล 32 ปี (หนีไปเมืองล้านช้าง)
รัชกาลก่อน เจ้าหลวงพระยาแสนสงครามคำยอดฟ้า
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงพระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม
ข้อมูลส่วนพระองค์

ยุคภายใต้อิทธิพลของพม่า[แก้]

นครน่าน
ภายใต้การปกครองของพม่า
ภายใต้การปกครองของอาณาจักรตองอู
พ.ศ. 2101–พ.ศ. 2269


หงษาวดี

แผนที่นครน่าน สมัยอยู่ใต้การปกครองอาณาจักรตองอู
เมืองหลวง เมืองน่าน
ภาษา คำเมือง
รัฐบาล สมบูรณาญาสิทธิราชย์
ภายใต้การปกครองของพม่า
ขุนนางพม่าที่มาครองนครน่าน
 -  พ.ศ. 2103 พญาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม
ขุนนางพม่าองค์แรก
ที่มาเป็นเจ้าปกครองนครน่าน
 -  พ.ศ. 2269 เจ้าพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์
ขุนนางจากเชียงใหม่
ภายใต้การปกครองของพม่า
ที่มาเป็นเจ้าปกครองนครน่าน
ปฐมวงศ์ ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
 -  พ.ศ. 2325 เจ้าพระยาหลวงวิธูร เจ้าเมืองน่าน เจ้าผู้ปกครองนครน่านองค์สุดท้าย
ภายใต้การปกครองของพม่า
ประวัติศาสตร์
 -  สถาปนาเมืองวรนคร
ปกครองโดย ราชวงศ์ภูคา
ยุคนครรัฐอิสระ
พ.ศ. 2101
 -  สถาปนาเวียงภูเพียงเเช่แห้ง
ปกครองโดย ราชวงศ์ภูคา
ยุคนครรัฐอิสระ
พ.ศ. 1902 - 1911
 -  สถาปนานครเมืองน่าน (เวียงใต้)
ปกครองโดย ราชวงศ์ภูคา
ยุคนครรัฐอิสระ
พ.ศ. 1911 - 1933
 -  นครเมืองน่าน (เวียงใต้)
ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรล้านนา
ปกครองโดย ขุนนางเมืองเชียงใหม่
พ.ศ. 1933 - 2101
 -  นครเมืองน่าน (เวียงใต้)
ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรพม่า
ปกครองโดย ขุนนางพม่าเมืองเชียงใหม่
พ.ศ. 2101 - 2325
 -  ยกเลิกเจ้าผู้ครองนคร พ.ศ. 2269

เจ้าผู้ครองนครน่าน ภายใต้การปกครองของพม่า[แก้]

พระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม[แก้]

เจ้าฟ้ามังตรา หรือ พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ ครั้นพระองค์ได้เมืองเชียงใหม่เป็นประเทศราช แล้ว พระองค์ก็ได้ปราบปรามเมืองใหญ่น้อยในล้านนา รวมถึงเมืองน่าน หลังจากได้เมืองน่าน เป็นเมืองขึ้นแล้ว เจ้าฟ้ามังตรา ให้ พระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม มาเป็นเจ้าผู้ครองเมืองน่าน แล้วทรงยกขึ้นเป็น เจ้าพระยาหลวงหน่อคำเสถียรไชยสงคราม เจ้าเมืองน่าน แทน เจ้าพระยาหลวงพลเทพฦๅไชย ที่ได้หนีไปพึ่งเจ้าเมืองล้านช้าง

พระยาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 39

พระนามเต็ม เจ้าพระยาหลวงหน่อคำเสถียรไชยสงคราม
พระอิสริยยศ เจ้าหลวงเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2103 - 2134
ราชาภิเษก พ.ศ. 2103 โดยกษัตริย์พม่า
รัชกาล 32 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงพลเทพฦๅไชย
รัชกาลถัดไป เจ้าพระยาหลวงเจตบุตรพรหมินทร์
ข้อมูลส่วนพระองค์
สวรรคต ปี พ.ศ. 2134
ณ นครน่าน
พระอัครราชเทวี นางพญาแสดพลัว
พระราชบุตร ทั้งหมด 4 พระองค์

เจ้าพระยาเจตบุตรพรมหมินทร์[แก้]

เจ้าพระยาหลวงเจตบุตรพรมหมินทร์
เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน องค์ที่ 40

พระนามเดิม เจ้าเจตบุตรพรมหมินทร์
พระนามเต็ม เจ้าพระยาหลวงเจตบุตรพรมหมินทร์
พระอิสริยยศ เจ้าพระยาหลวงน่าน
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน
ครองราชย์ ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2134 - 2141 รวม 7 ปี
ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2142 - 2146 รวม 4 ปี
ราชาภิเษก พ.ศ. 2134
สืบต่อจากพระราชบิดา
รัชกาล รวมทั้ง 2 ครั้ง 11 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงหน่อคำเสถียรไชยสงคราม
รัชกาลถัดไป เจ้าพระยาหลวงศรีสองเมืองพลศึกซ้ายฯ
ข้อมูลส่วนพระองค์
สวรรคต ลง 9 ค่ำ เดือน 9 พ.ศ. 2159
ณ เมืองเชียงใหม่
พระราชบิดา เจ้าพระยาหลวงหน่อคำเสถียรไชยสงคราม

เจ้าพระยาหลวงศรีสองเมือง[แก้]

เจ้าพระยาหลวงศรีสองเมือง
พลศึกซ้ายไชยสงคราม
เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน องค์ที่ 41

พระนามเดิม เจ้าศรีสองเมือง
พระนามเต็ม เจ้าพระยาหลวงศรีสองเมืองพลศึกซ้ายไชยสงคราม
พระอิสริยยศ เจ้าพระยาหลวงน่าน
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน
ครองราชย์ พ.ศ. 2146 - 2159
ราชาภิเษก เดือน 9 ออก 7 ค่ำ พ.ศ. 2146
สืบต่อจากพระเชษฐา
รัชกาล 13 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงเจตบุตรพรมหมินทร์
รัชกาลถัดไป เจ้าพระยาหลวงอุ่นเมือง
ข้อมูลส่วนพระองค์
สวรรคต ปี พ.ศ. 2147
ณ เมืองหงษาวดี
พระราชบิดา เจ้าพระยาหลวงหน่อคำเสถียรไชยสงคราม

ยุคภายใต้อิทธิพลของสยาม[แก้]

ไชยนันทเทพบุรีนครราชธานี
นครเมืองน่าน
[3]
นครประเทศราช ของกรุงรัตนโกสินทร์
พ.ศ. 2325–พ.ศ. 2474


ลัญจกรประจำเจ้าผู้ครองนครน่าน

เมืองหลวง เมืองน่าน
ภาษา คำเมือง
ศาสนา ศาสนาพุทธ (เถรวาท)
รัฐบาล สมบูรณาญาสิทธิราชย์
ภายใต้กรุงรัตนโกสินทร์
เจ้าผู้ครองนครน่าน
 -  พ.ศ. 1825 พญาขุนฟอง
สถาปนา ราชวงศ์ภูคา เมืองวรนคร
 -  พ.ศ. 2269 เจ้าพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์
ปฐมราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
 -  พ.ศ. 2474 เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน
ประวัติศาสตร์
 -  สถาปนาเมืองวรนคร
ปกครองโดย ราชวงศ์ภูคา
ยุคนครรัฐอิสระ
พ.ศ. 2325
 -  สถาปนาเวียงภูเพียงเเช่แห้ง
ปกครองโดย ราชวงศ์ภูคา
ยุคนครรัฐอิสระ
พ.ศ. 1902 - 1911
 -  สถาปนานครเมืองน่าน (เวียงใต้)
ปกครองโดย ราชวงศ์ภูคา
ยุคนครรัฐอิสระ
พ.ศ. 1911 - 1933
 -  นครเมืองน่าน (เวียงใต้)
ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรล้านนา
ปกครองโดย ขุนนางเมืองเชียงใหม่
พ.ศ. 1933 - 2101
 -  นครเมืองน่าน (เวียงใต้)
ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรพม่า
ปกครองโดย ขุนนางพม่าเมืองเชียงใหม่
พ.ศ. 2101 - 2325
 -  ยกเลิกเจ้าผู้ครองนคร พ.ศ. 2474

เจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงศ์[แก้]

เจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงษ์
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 51

พระนามเต็ม เจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงษ์
พระอิสริยยศ เจ้าผู้ครองเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าหลวงเมืองน่าน
ราชวงศ์ ต้นราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2269 - 2294
รัชกาล 25 ปี
รัชกาลก่อน พระนาขวา ผู้รั้งเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย พ.ศ. 2294
ณ เมืองน่าน
พระชายา จำนวน 2 องค์
  1. แม่เจ้าเมืองเชียงใหม่เทวี
  2. แม่เจ้ายอดเทวี
พระบุตร จำนวน 7 องค์

เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์[แก้]

เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 52

พระนามเดิม เจ้าอริยวงษ์
พระนามเต็ม เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้านครเมืองน่าน
พ.ศ. 2317 ภายใต้การปกครองของพม่า
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางพม่า ปกครองนครเมืองน่าน
หัวเมืองขึ้นของราชวงศ์ตองอู
ราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2326 - 2329
รัชกาล 4 ปี (สละราชสมบัติ ถูกจับตัวลงไปกรุงธนบรี)
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงศ์
รัชกาลถัดไป เจ้าพระยาหลวงนายอ้าย
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ ไม่ปรากฎหลักฐาน
พิราลัย พ.ศ. ณ กรุงธนบุรี
พระบิดา เจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงศ์
พระมารดา แม่เจ้าเมืองเชียงใหม่
ชายา แม่เจ้าเมืองเลิน
พระบุตร 2 พระองค์
เจ้าสุริยะกลางเวียง
เจ้านางคำปิว

เจ้าพระยาหลวงนายอ้าย[แก้]

เจ้าพระยาหลวงนายอ้าย
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 53

พระนามเดิม เจ้านายอ้าย
พระนามเต็ม พระยาเจ้าหลวงนายอ้าย
พระอิสริยยศ เจ้านครเมืองน่าน
พ.ศ. 2317 ภายใต้อิทธิพลพม่า
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางพม่า ปกครองนครเมืองน่าน
หัวเมืองขึ้นของราชวงศ์ตองอู
ราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2326 - 2329
รัชกาล 4 ปี (สละราชสมบัติ ถูกจับตัวลงไปกรุงธนบรี)
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก
รัชกาลถัดไป เจ้าพระยาหลวงมโน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ ไม่ปรากฎหลักฐาน
พระบิดา พ่อเจ้าไชยราชา
พระมารดา แม่เจ้านางเทพ
พระชายา เจ้านางคำขา
พระบุตร 1 พระองค์
เจ้าน้อยวงษ์

เจ้าพระยาหลวงมโน[แก้]

เจ้าพระยาหลวงมโน
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 54

พระนามเดิม เจ้าหนานมโน
พระนามเต็ม เจ้าพระยาหลวงมโน เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้านครเมืองน่าน
พ.ศ. 2317 ภายใต้อิทธิพลพม่า
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนางพม่า ปกครองนครเมืองน่าน
หัวเมืองขึ้นของราชวงศ์ตองอู
ราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2312 - 2317
รัชกาล 6 ปี (สละราชสมบัติ ให้เจ้าวิธูร พระนัดดา)
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงนายอ้าย
รัชกาลถัดไป เจ้าพระยาหลวงวิธูร
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ ไม่ปรากฎหลักฐาน
พิราลัย พ.ศ. ณ กรุงธนบุรี
พระบิดา พ่อเจ้าไชยราชา
พระมารดา แม่เจ้านางเทพ
ชายา แม่เจ้าเมืองเลิน
พระบุตร 2 คน
เจ้าสุริยะกลางเวียง
เจ้านางคำปิว

เจ้าพระยาหลวงวิธูร[แก้]

พระยาเจ้าหลวงวิธูร เจ้าเมืองน่าน
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 55

พระนามเดิม เจ้าน้อยวิธูร
พระนามเต็ม พระยาเจ้าหลวงวิธูร เจ้าเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าเมืองน่าน
พ.ศ. 2317 ภายใต้อิทธิพลพม่า
ฐานันดรศักดิ์ ขุนนาง ปกครองเมืองน่าน
หัวเมืองประเทศราชของพม่า
ราชวงศ์ หลวงติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2317 - 2321
รัชกาล 4 ปี (สละราชสมบัติ ถูกจับตัวลงไปกรุงธนบรี)
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงมโน เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป พระยาน่านเจ้ามงคลวรยศ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ ไม่ปรากฎหลักฐาน
พิราลัย พ.ศ. ณ กรุงธนบุรี
พระบิดา เจ้าหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก เจ้าเมืองน่าน
พระมารดา แม่เจ้าเมืองเชียงใหม่

พระยามงคลวรยศ[แก้]

พระยามงคลวรยศ หรือเจ้าจันทปโชต เป็นพระโอรสของ เจ้าหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก กับอม่เจ้าเมืองราม พม่าได้ยกทัพกวาดต้อนผู้คนไปอยู่ที่เชียงแสน ทำให้เมืองน่านถูกทิ้งร้างว่างเปล่า จนกระทั่งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงแต่งตั้งให้เจ้ามงคลวรยศ หลานเจ้าพญาหลวงติ๋น มาปกครองเมืองน่านที่รกร้างว่างเปล่า และในปีพ.ศ. 2328 กองกำลังพื้นเมืองล้านนาโดยการสนับสนุนของกองทัพไทย ขับไล่พม่าออกไปได้สำเร็จ น่านจึงรวมเข้าอยู่ในอาณาจักรสยาม และเจ้ามงคลวรยศได้ยกเมืองน่านให้เจ้าฟ้าอัตวรปัญโญปกครองสืบไป

พระยามงคลวรยศ
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 57

พระนามเดิม เจ้าจันทรปโชติ
พระนามเต็ม เจ้าพระยาหลวงมงคลวรยศ
อิสริยยศ เจ้าหลวงนครน่าน
ฐานันดรศักดิ์ พระยาประเทศราช
ราชวงศ์ หลวงติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2326 - 2329
รัชกาล 3 ปี (สละราชสมบัติให้พระนัดดา เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ)
รัชกาลก่อน เจ้าหลวงวิธูร
รัชกาลถัดไป เจ้าฟ้าอัตถวรปัโญเจ้าฟ้าหลวงน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ ไม่ปรากฎหลักฐาน
พิราลัย พ.ศ.
พระบิดา เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์หวั่นท๊อก
พระมารดา แม่เจ้าเมืองเชียงใหม่
ชายา 2 ท่าน ไม่ปรากฎนาม
พระบุตร 4 คน

พระประวัติ[แก้]

ยามนั้นเจ้าจันทปโชตคือเจ้ามงคลวรยศนั้นท่านก็ยังตั้งอยู่ท่าปลา หั้นแล ดังเจ้าสมณะตนเปนน้องเจ้าพระยามงคลวรยศนั้นท่านก็ขึ้นมาตั้งอยู่บ้านคือเวียงพ้อหั้นแล ยามนั้นเจ้าอัตถวรปัญโญท่านก็พาเอาท้าวขุนไพร่ไทยตามสมควร ว่าจักลงไปไชยหาเจ้าสมณะตนเปนน้าที่บ้านคือว่าสันนั้น ยามนั้นยังมีขุนผู้หนึ่งจิงจักทวายเมียบุสรักว่าด้วยเจ้าอัตถวรปัญโญจักลงไปไชยหาน้านั้น ยามนั้นขุนเมียผู้นั้นจิงจักไหว้ห้ามบ่หื้อไปเทือะ เพราะออกเมื่อบ่ดี ครั้นเจ้าจักลงไปไชยหาน้าในวันนี้แท้ กลัวจักเกิดเหตุอันตรายแลว่าอัน เมื่อนั้นท้าวขุนทั้งหลายไหว้ห้ามท่านสันนั้นท่านก็บ่ฟัง ก็พาเอาท้าวขุนขึ้นเรือล่องลงไปหาเจ้าตนเปนน้าที่บ้านคือเวียงสาหั้นแล ยามนั้นเจ้าสมณะตนเปนน้า ท่านก็ตีเหล็กอยู่ เจ้าตนเปนหลานก็เข้าไปหาเจ้าตนเปนน้าหั้นแล เจ้าตนเปนน้าครั้นว่าหันเจ้าตน เปนหลานเข้าไปหาสันนั้นก็คิดใจว่า มันเปนข้าเหนือ กูเปนข้าใต้ สิ้มมันจักมาเอากูก็บ่แจ้ง คิดสันนี้แล้วก็จิงห้ามเจ้าตนหลานบ่หื้อเข้าไปหา ห้ามถ้วน ๒ ทีถ้วน ๓ ทีหั้นแล เมื่อนั้นเจ้าตนเปนหลานก็เอิ้นบอกกล่าวว่า ข้าจักไปหาน้าด้วยสวัสดีบ่คิดคืนด้วยประการใดแล ว่าอันแล้ว เจ้าตนหลานก็ซ้ำเข้าไปใกล้เจ้าตนเปนน้าแถมหั้นแล เมื่อนั้นเจ้าตนเปนน้าก็วัดจับได้ปืน ก็ยิงเจ้าตนเปนหลานถ้วน ๒ ที ๓ ทีก็บ่ออกบ่ไหม้หั้นแล เจ้าตนหลานหันเจ้าตนน้ากระทำแก่ตนสันนั้น ก็วัดจับได้หอกก็ไล่เจ้าตนน้าเจ้าตนน้าก็บ่ช่างทนอยู่ได้ ก็แล่นหนีไปทางวังคือน้ำน่าน ในขณะนั้นมีบ่าวเจ้าตนน้าผู้ ๑ ก็แล่นทวยเจ้าตนน้าไปแล เจ้าตนหลานก็ไล่ทวยไป

เถิงริมน้ำน่านแล้ว เจ้าตนน้าก็โจนลงน้ำทัดที่วังคือหั้นแล เกือบสิ้นชีวิตร ดังบ่าวท่านผู้นั้นก็โจนลงทวยแห่งตนแล้ว ก็กุมฟุยเอาเจ้าตนไปฟากน่านก้ำน่าแล้วก็พาหนีไปหั้นแล เมื่อนั้นเจ้าตนหลานก็พาเอาท้าวขุนบ่าวไพร่คืนมาเสียก่อนหั้นแล ในศักราชนั้นสิ่งเดียว เจ้าตนเปนหลานก็พาเอาท้าวขุนบ่าวไพร่ลงไปหาเจ้าพระยามงคลวรยศตนเปนน้าที่เมืองท่าปลา แล้วก็พูดด้วยกิริยาภาวะด้วยเจ้าสมณะตนเปนน้ากระทำแด่ตนนั้นหั้นแล เมื่อนั้นเจ้าพระยามงคลวรยศตนเปนน้าอันเปนผู้เถ้าแก่นั้น ท่านก็มีคำตักเตินห้ามขอกับเจ้าตนหลานก็บ่หื้อมีความอาฆาฎหมายมั่นแก่พ่ออาว์ ขอเจ้าตนเปนหลานอย่าได้ถือสาพ่ออาว์เทือะ อนึ่งบ้านเมืองน่านของเรานี้ ต่อนี้ไปภายน่าเยี่ยงสันใดจะดีกานกุงรุ่งเรืองไปภายน่านั้น น้าก็จักมอบปงหื้อเจ้าตนหลานได้ครอบครองรักษาทั้งมวลแล้วแล อนึ่งน้าก็เถ้าแก่แล้ว น้าได้ครอบครองเมืองมาก็ได้ ๒ ปี ๓ ปีแล้ว บ้านเมืองก็บ่มั่นบ่แก่นสักเทือะแล เจ้าตนหลานครั้นว่าได้ยินเจ้าตนเปนน้ามีคำตักเตือนสันนั้นท่านก็มีความยินดีแล้วก็อนุญาตปลดปลงยังโทษ แลคุณทั้งมวลแก่เจ้าสมณะตนเปนน้านั้นแล้ว ท่านก็ลาเจ้าพระยามงคลวรยศตนเปนน้าขึ้นมาอยู่บ้านติ้ดบุญเรืองก่อนหั้นแล เจ้าพระยามงคลวรยศคือเจ้าจันทปโชตนั้น ท่านได้เปนเจ้าครองเมืองน่านได้ ๔ ปี เถิงปีรวายซง้าจุลศักราชได้ ๑๑๔๘ ตัว ปีนั้น ท่านก็ได้มอบฝูงบ้านมืองน่านทั้งมวลหื้อเจ้าอัตถวรปัญโญตนเปนหลาน ได้ครอบครองรักษาต่อไปก่อนแล ผิจักนับแต่เจ้าขุนฟองมา ก็ได้ ๕๖ เช่นตนเสวยเมืองแล



เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ เจ้านครเมืองน่าน[แก้]

'' เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ เจ้านครเมืองน่าน องค์ที่ 58'' ท่านได้ครองเมืองแทนเจ้าตนเปนน้าแล้ว ครองเมืองน่านได้ 1 ปี เมื่อถึงปี พ.ศ. 2331 ตัว เดือน 9 ลง 13 ค่ำ เจ้าหลวงอัตถวรปัญโญ ท่านก็ได้พา เจ้านาย ท้าว ขุน ลงไปกราบทูล พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระมหากระษัตริย์ กรุงรัตนโกสินทร์ ขอเป็นข้าขอบขัณฑสีมา เมื่อนั้น พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ก็ทรงมีพระมหากรุณาโปรดฯ แต่งตั้ง เจ้าอัตถวรปัญโญ ให้เป็นเจ้าผู้ครองเมืองน่าน

เจ้าฟ้าหลวงอัตถวรปัญโญ
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 58

พระนามเดิม เจ้าอัตถวรปัญโญ
พระนามเต็ม เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญเจ้าฟ้าหลวงน่าน เจ้านครเมืองน่าน
พระอิสริยยศ ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์
  1. พ.ศ. 2331 เจ้าพระยาน่าน ได้เป็นเจ้าพระยาน่านได้ 17 ปี
  2. พ.ศ. 2347 เจ้าฟ้าเมืองน่าน ได้เป็นเจ้าฟ้าเมืองน่านได้ 5 ปี
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าฟ้าเมืองน่าน ประเทศราช
ราชวงศ์ หลวงติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2334 - 2359
รัชกาล 25 ปี
รัชกาลก่อน เจ้ามงคลวรยศ พระยาน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าสุมนเทวราช พระยาน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย พ.ศ. 2359
พระบิดา พ่อเจ้าสุทธะ
พระมารดา แม่เจ้ากรรณิกา
พระชายา แม่เจ้านางขันแก้วเทวี
ชายา จำนวน 3 องค์
  1. เจ้าคำน้อย
  2. แม่เจ้าแว่น
  3. แม่เจ้าขอดแก้ว
พระบุตร 14 คน

พระประวัติ[แก้]

เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ เป็นราชบุตรใน พ่อเจ้าสุทธะ และ แม่เจ้านางกรรณิกา ทรงเป็น พระนัดดา ของเจ้าหลวงอริยวงศ์หวั่นท๊อก และทรงเป็นพระปนัดดา ในพระยาเจ้าหลวงติ๋นมหาวงศ เจ้าอัตถวรปัญโญ ได้ครองเมืองนครน่าน แทนเจ้ามงคลวรยศ ผู้เป็นน้าแล้ว อยู่มาได้ปี 1 ปี พ.ศ. 2331 เดือน 9 ลง 13 ค่ำ องค์เจ้าหลวง ก็พาเจ้านายท้าวขุน ในราชสำนักนครเมืองน่าน ลงไปกราบทูลพระมหากระษัตริย์เจ้ากรุงรัตนโกสินทร พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมื่อนั้นพระมหากระษัตริย์ก็มีพระมหากรุณาโปรดฯ แต่งตั้งเจ้าอัตถวรปัญโญ ให้เป็น "เจ้าครองเมืองน่าน" แล้วในการนั้น ก็ตั้ง เจ้าสมณะ ผู้น้าอันเปนน้องพระยามงคลวรยศนั้น ให้เป็น "เจ้าพระยาหอหน้า"

พระกรณียกิจ[แก้]

  1. วันอังคาร ขึ้น 4 ค่ำ เดือน 3 พ.ศ 2332 ท่านก็ยกเอาครอบครัวทั้งท้าวขุนไพร่ไทยหนีจากบ้านติ๊ดนั้นลงไปตั้งอยู่เมืองงั่ว องค์เจ้าหลวงอัตถวรปัญโญ ก็มีรับสั่งให้ เจ้านาย ท้าว ขุน ทั้งหลาย มีเจ้าพระเมืองแก้ว แล นายจายแก้ว นายดวงพิมพ์เป็นประธาน แล้วท้าวขุนทั้งหลายให้รวบรวมกลุ่มชาวบ้าน ทั้งหลายแล้วให้อยู่รักษาเวียงเก่าไว้ให้เป็นหัวเมืองฝ่ายเหนือตามกาลก่อน
  2. พ.ศ. 2332 เดือนยี่ ขึ้น 5 ค่ำ อาชญาเจ้าหลวงอัตถวรปัญโญ ท่านก็เดินทางเมืองงั่ว ขึ้นมาบ้านติ๊ดบุญเรือง เดือนยี่ ออก 9 ค่ำ ก็เดินทางมาบ้านติ๊ด ในอดีตกาลก่อนนั้น บ้านเมืองน่านที่นี้ก็เป็นพื้นที่ อันว่างเปล่าโจรผู้ร้ายก็เข้ามาขโมย ยังยอดมหาเจดีย์เจ้าภูเพียงแช่แห้ง อาชญาเจ้าหลวงอัตถวรปัญโญ ท่านก็ได้เล็งเห็นว่าพระพุทธศาสนา ในนครเมืองน่านดูจะเป็นที่มัวหมอง เพราะว่าบ้านเมืองถูกทิ้งร้าง ครั้นถึง เดือน ยี่ ขึ้น 14 ค่ำ พระยาเจ้าหลวงอัตถวรปัญโญ ก็ได้พาเอาเจ้านายท้าวขุนรัฐบาลบ่าวไพร่ทั้งหลาย ในนครเมืองน่าน ขึ้นไปทำความสะอาด แผ้วถาง ยังวัดหลวงแช่แห้ง บริเวณข่วงมหาธาตุเจ้า

อิสริยยศ[แก้]

บรรดาศักดิ์[แก้]

เจ้าพระยาหลวงมหายศ[แก้]

เจ้าพระยาหลวงมหายศ
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 59

พระนามเดิม เจ้าราชวงษ์มหายศ
พระนามเต็ม พระยาน่านเจ้าหลวงมหายศ เจ้านครเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าพระยาน่าน
ฐานันดรศักดิ์ พระยาประเทศราช
ราชวงศ์ หลวงติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2368
รัชกาล 10 ปี
รัชกาลก่อน พระยาน่านเจ้าสุมนเทวราช เจ้านครเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป พระยาน่านเจ้าอชิตวงษ์ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ ไม่ปรากฎหลักฐาน
พิราลัย พ.ศ. 2378
พระบิดา เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญเจ้าฟ้าหลวงน่าน เจ้านครเมืองน่าน
พระมารดา แม่เจ้า
พระบุตร 2 คน

พระประวัติ[แก้]


อิสริยยศ และบรรดาศักดิ์[แก้]

  1. พ.ศ. 2368 เดือน 9 แรม 9 ค่ำ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย จึงทรงโปรดฯ เกล้า แต่งตั้งเจ้าราชวงษ์ พระนามว่า มหายศ เป็นโอรสใน เจ้าฟ้าหลวงอัตถวรปัญโญ เป็น "พระยาน่าน" พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ก็ได้พระราชทานเครื่องยศให้เหมือนดังพระยาน่านตนเก่า
  2. พ.ศ. 2369 เดือน 6 แรม 4 ค่ำ มหาขัติยราชวงษา เสนาทั้งหลาย ในนครเมืองน่าน ก็ "อาราธนาเชิญท่านขึ้นสถิตย์สำราญในมงคลราชนิเวศน์โรงหลวง " แทนเจ้าหลวงสุมนเทวราช พระยาน่าน (เป็นพิธีราชาภิเศก ในราชสำนักเมืองน่าน)

เจ้าพระยาหลวงอชิตวงษา[แก้]

เจ้าพระยาหลวงอชิตวงษ์
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 60

พระนามเดิม เจ้าราชวงษ์อจิตตวงษา
พระนามเต็ม พระยาน่านเจ้าอจิตตวงษ์ เจ้านครเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าผู้ครองเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ พระยาประเทศราช
ราชวงศ์ หลวงติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2379
รัชกาล 7 เดือน
รัชกาลก่อน พระยาน่านเจ้ามหายศ เจ้านครเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป พระยาน่านเจ้ามหาวงศ์ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ ไม่ปรากฎหลักฐาน
พิราลัย พ.ศ. 2379
พระบิดา พระยาน่านเจ้าสุมนเทวราช เจ้านครเมืองน่าน
พระมารดา แม่เจ้ากรรณิกา
ชายา 2 ท่าน ไม่ปรากฎนาม
พระบุตร 2 คน

เจ้าพระยามหาวงษาธิราช[แก้]

เจ้าพระยาหลวงมหาวงศ์
ลัญจกรประจำเจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 61

พระนามเดิม เจ้าอุปราชมหาวงศ์
พระนามเต็ม เจ้าพระยาน่านหลวงมหาวงศ์ เจ้านครเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าผู้ครองเมืองน่าน
ฐานันดรศักดิ์ พระยาประเทศราช
ราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2391 - 2384
รัชกาล 13 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าพระยาหลวงอชิตวงศ์ เจ้าเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ พ.ศ. 2348
พิราลัย พ.ศ. 2394
พระบิดา เจ้ามหาพรหม เมืองเทิง
พระมารดา แม่เจ้านางเลิศ (พระนัดดา พญาหลวงติ๋นมหาวงศ์)
ชายา แม่เจ้านางยอด
พระบุตร 3 คน

เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน[แก้]

เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน เป็นเจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 62 และได้รับพระราชทานนามสกุล " ณ น่าน " สายที่ 1 แห่งราชวงศ์หลวงติ๋นมหาวงศ์ ในระหว่างปี พ.ศ. 2395 ถึงปี พ.ศ. 2434 รวมระยะเวลา 39 ปี ชาวน่านเรียกพระองค์โดยลำลองว่า เจ้ามหาชีวิต

เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน
เจ้าอนันตวรฤทธิเดช.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 62

พระนามเดิม เจ้าอนันตยศ ณ น่าน
พระนามเต็ม เจ้าอนันตวรฤทธิเดช กุลเชฐมหันต์ ไชยนันทบุรมหาราชวงษาธิบดี เจ้านครเมืองน่าน
พระอิสริยยศ พ.ศ.2395 ได้รับพระราชทานยศเป็น
- เจ้าพระยามงคลวรยศ เจ้าพระยาเชียงน่าน[4]
พ.ศ.2399
- เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน[5]
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าประเทศราช
ราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2395 - 2434
รัชกาล 40 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าพระยามหาวงษาธิราช เจ้าพระยาน่าน
รัชกาลถัดไป พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ พ.ศ. 2348
พิราลัย 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2434[6] ( 86 ปี )
พระบิดา เจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ เจ้าฟ้าหลวงน่าน
พระมารดา แม่เจ้าขันแก้ว[7]
พระชายา อรรคชายา จำนวน 2 พระองค์
  1. แม่เจ้าสุนันทาอรรคเทวี
  2. แม่เจ้าขอดแก้วเทวี
ชายา จำนวน 7 พระองค์
  1. เจ้าคำปิว
  2. เจ้าบัวเขียว
  3. เจ้าแว่น
  4. แม่เจ้าอัมรา
  5. เจ้าปาริกา
  6. แม่เจ้าสุคันทา
  7. แม่เจ้าแว่น
หม่อม จำนวน 3 ท่าน
  1. นางแก้ว
  2. นางคำแปง
  3. สนมในคุ้ม
พระบุตร 30 พระองค์

พระโอรส/ธิดา[แก้]

เจ้าอนัตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน มีพระโอรส และพระธิดา ที่ประสูติแต่พระชายา, ชายา, และหม่อม ทั้ง 40 พระองค์ ได้แก่

แม่เจ้านางสุนันทาอัครเทวี ประสูติพระโอรส พระธิดา จำนวน 6 พระองค์

  1. เจ้ามหาพรหม ได้เป็น เจ้าพระยามหาอุปราชาหอหน้า
  2. เจ้าสุริยะ ได้เป็น เจ้าพระยาราชวงษา แล้วก็ได้เป็น เจ้ามหาอุปราชาหอหน้า แล้วก็ได้เป็น เจ้าผู้ครองนครเมืองน่าน ต่อจากพระราชบิดา
  3. เจ้าสุทธิสาร ได้เป็น เจ้าสุริยวงษา แล้วก็ได้เป็น เจ้าราชวงษ์ ก็ได้เป็น เจ้ามหาอุปราชาหอหน้า
  4. เจ้าบุญรังษี ได้เป็น เจ้าราชบุตร
  5. เจ้าหมอกแก้ว
  6. เจ้าคำทิพ

แม่เจ้านางขอดแก้วเทวี ประสูติพระโอรส พระธิดา 2 พระองค์

  1. เจ้าน้อยมหาพรม ได้เป็น เจ้าราชบุตร แล้วก็ได้เป็น เจ้าราชวงษ์ ก็ได้เป็น เจ้ามหาอุปราชาหอหน้า
  2. เจ้านางยอดมโนลา

เจ้าคำปิว ไม่มีประสูติกาล พระโอรส และพระธิดา

เจ้าบัวเขียว ประสูติพระธิดา 1 พระองค์

  1. เจ้านางปิว

พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน[แก้]

มหาอำมาตย์เอก พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน เป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 ทรงสืบเชื้อสายมาจาก พระยาเจ้าหลวงติ๋นมหาวงศ์ และได้รับพระราชทานนามสกุล " ณ น่าน " สายที่ 2 พระเจ้าสุริยพงศ์ผริตเดช มีพระนามอย่างลำลองตามที่ชาวเมืองน่านเรียกว่า พระเจ้าน่าน

พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน
พระเจ้าน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63

พระนามเดิม เจ้าสุริยะ ณ น่าน
พระนามเต็ม พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช กุลเชษฐมหันต์ ไชยนันทบุระมหาราชวงษาธิบดี สุจริตจารีราชานุภาวรักษ์ วิบูลยศักดิกิตติไพศาล ภูบาลบพิตร์ สถิตย์ ณ นันทราชวงษ์ พระเจ้านครเมืองน่าน[8]
พระอิสริยยศ พ.ศ. 2446
- เจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน
พ.ศ. 246
- พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน[9]
ฐานันดรศักดิ์ พระเจ้าประเทศราช
ราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2436 - พ.ศ. 2461
รัชกาลก่อน เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2374
พิราลัย 5 เมษายน พ.ศ. 2462 ( 87 ปี 2 เดือน 28 วัน)
ณ คุ้มหลวงเมืองน่าน
พระบิดา เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน
พระมารดา แม่เจ้าสุนันทาเทวี
พระชายา แม่เจ้านางยอดหล้า อัคราชเทวี
ชายา จำนวน 3 คน
  1. แม่เจ้าคำแปง
  2. แม่เจ้าคำเกี้ยว
  3. แม่เจ้ายอดหล้า
หม่อม จำนวน 2 องค์
  1. หม่อมบัว
  2. หม่อมศรีคำ
พระบุตร 41 พระองค์

เจ้ามหาพรหรมสุรธาดาฯ [แก้]

นายพลตรี มหาอำมาตย์โท เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 64 และได้รับพระราชทานนามสกุล " ณ น่าน " สายที่ 3 ซึ่งเป็นเจ้าผู้ครองนครองค์สุดท้ายของนครน่าน ก่อนจะมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองสยามประเทศ ในปี พ.ศ. 2475

เจ้ามหาพรหรมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน
เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 64

พระนามเดิม เจ้ามหาพรหม ณ น่าน
พระนามเต็ม เจ้ามหาพรหมสุรธาดา นันทบุราธิวาศวงศ์ บรมราชประสงค์สฤษดิรักษ์ นิตยสวามิภักดิ์อาชวาศัย ประสาสนนัยวิจิตร กิติคุณาดิเรก เอกโยนกมหานคราธิบดี เจ้านครน่าน[10]
พระอิสริยยศ พ.ศ.2461 ได้รับพระราชทานให้รั้งตำแหน่ง
เจ้าผู้ครองนครน่าน[11]
พ.ศ.2462 ได้รับพระราชทานเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น
เจ้านครน่าน[12]
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าประเทศราช
ราชวงศ์ หลวงติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2461 - พ.ศ. 24747
รัชกาลก่อน พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน
รัชกาลถัดไป ยกเลิกเจ้าผู้ครองนคร
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2389
พิราลัย 17 สิงหาคม พ.ศ. 2474 (84 ปี)
พระบิดา เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน
พระมารดา แม่เจ้าขอดแก้ว
พระชายา แม่เจ้านางศรีโสภาเทวี
ชายา จำนวน 2 องค์
  1. เจ้าบัวทิพย์
  2. เจ้าศรีคำ
พระบุตร 9 คน

พระประวัติ[แก้]

เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน มีพระนามเดิมว่า "เจ้ามหาพรหม ณ น่าน" ประสูติเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2389 เป็นโอรสของ เจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้านครเมืองน่าน องค์ที่ 62 กับแม่เจ้าขอดเเก้ว และเป็นพระอนุชาต่างเจ้ามารดาของ พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน

พระอิสริยยศ[แก้]

เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน พระองค์ ทรงได้รับพระราชทานพระอิสริยยศ และบรรดาศักดิ์ ดังนี้

  1. พ.ศ. 2436 ทรงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น " เจ้าราชวงศ์ นครน่าน"
  2. พ.ศ. 2443 ทรงดำรงตำแหน่ง "เสนามหาดไทย" จังหวัดน่าน
  3. พ.ศ. 2454 ทรงได้รับพระราชทานยศเป็น "อำมาตย์เอก" และพระราชทานเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น "เจ้าอุปราช นครน่าน"
  4. พ.ศ. 2460 ได้รับพระราชทานยศเป็น "มหาอำมาตย์โท"ยศทางพลเรือน
  5. พ.ศ. 2461 ได้รับพระราชทานให้เป็น "ผู้รั้งตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครน่าน"[13]
  6. พ.ศ. 2462 ได้รับพระราชทานเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น "เจ้ามหาพรหมสุรธาดา นันทบุราธิวาศวงศ์ บรมราชประสงค์สฤษดิรักษ์ นิตยสวามิภักดิ์อาชวาศัย ประสาสนนัยวิจิตร กิติคุณาดิเรก เอกโยนกมหานคราธิบดี เจ้านครน่าน"[14] โดยมียศทางพลเรือนเป็นมหาอำมาตย์โท และยศทางการทหารเป็นนายพลตรี

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญรัตนาภรณ์[แก้]


[16]

ในปี พ.ศ. 2458 เจ้ามหาพรหมสุรธาดา ทรงบริจาคทุนทรัพย์ส่วนพระองค์เพื่อซื้อเครื่องบินให้แก่กองทัพอากาศ จำนวน 1 ลำ ซึ่งต่อมาพระองค์มีพระประสงค์จะชมเครื่องบินลำที่พระองค์ซื้อให้แก่กองทัพอากาศ จึงได้นำความปรึกษากับอำมาตย์เอกพระวรไชยวุฒิกรณ์ ปลัดมณฑลพายัพ เพื่อจัดสร้างสนามบินขึ้น เมื่อพระวรไชยวุฒิกรณ์เห็นชอบแล้ว จึงได้เกณฑ์แรงงานราษฎรทำการถากถางโค่นต้นไม้บริเวณตำบลหัวเวียงเหนือเพื่อสร้างสนามบินขึ้น โดยใช้เวลาในการสร้างประมาณ 3 ปีเศษ จึงแล้วเสร็จ และทางกองทัพอากาศจึงได้นำเครื่องบินแบบ “เบเก้” จำนวน 3 ลำ รวมทั้งลำที่เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ ได้ทรงบริจาคทุนทรัพย์ส่วนพระองค์ซื้อให้ บินจากกองทัพอากาศดอนเมืองถึงสนามบินน่านสำเร็จและลงอย่างปลอดภัย ครั้นเมื่อเครื่องบินได้กลับไปแล้วก็มิได้ใช้สนามบินนี้อีก คงปล่อยทิ้งไว้และได้รับการบำรุงรักษาตามสมควร หลังจากนั้นได้มีการใช้สนามบินในช่วงสงครามอินโดจีน ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานน่าน

พิราลัย[แก้]

เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน[17]ถึงแก่พิราลัยในวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2474 ด้วยโรคชรา สิริชนมายุ 85 ปี พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มหาอำมาตย์โท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทศศิริวงศ์ สมุหเทศาภิบาลมณฑลพายัพ เสด็จแทนพระองค์ พร้อมด้วยเจ้าพนักงานภูษามาลา กรมสนมพลเรือน ในการพระราชทานเพลิงศพเจ้ามหาพรมสุรธาดา โดยพระราชทานโกศโถประกอบศพ มีฐานตั้งรองโกศ 1 ชั้น พร้อมด้วยเครื่องอิสริยยศ ฉัตรเบญจาตั้ง 4 คัน มีประโคมกลองชะนะ 10 จ่าปี 1 ตั้งแต่วันที่ 29 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2474 (นับตามสากลเป็น พ.ศ. 2475) ครั้นถึงวันที่ 3 มีนาคม เวลาบ่าย จึงได้พระราชทานเพลิงศพ ณ สุสานดอนชัย ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน

ราชโอรส ราชธิดา[แก้]

เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้านครน่าน มีโอรสและธิดา รวม 9 คน อยู่ในราชตระกูล ณ น่านมีนามตามลำดับ ดังนี้

นามเมืองน่าน หรือนันทบุรีศรีนครน่าน[แก้]

จังหวัดน่าน แต่เดิมมาเรียกว่า "เมืองน่าน" บ้าง "เมืองนาน" บ้าง "นันทบุรี" บ้าง แต่ ตามศิลาจารึกของพระเจ้าพ่อขุนรามคำแหงราว พ.ศ. 1820 เศษ เรียกว่า "เมืองน่าน" ส่วนนามที่เรียกว่า "เมืองนาน" นี้ ปรากฏในตำนานพระธาตุแช่แห้ง ว่าเป็นนามที่ได้มีขึ้นโดยพุทธทำนาย แต่ทั้งนี้สันนิษฐานว่าเกี่ยวด้วยความนิยมของชาวลานนาไทยในการแต่งตำนานในอันที่จะสืบสาวราวเรื่องให้เข้าไปต่อเนื่องกับสมัยพุทธกาลเป็นข้อใหญ่ เพราะนาม "เมืองน่าน" นั้น มีเหตุผลเพียงเพื่อจะยกย่องพระธาตุแช่แห้งอันเป็นปูชนียสถานสำคัญของบ้านเมืองให้มีกำเนิดขึ้นในสมัยพุทธกาลเท่านั้น และคำที่เรียกว่า "เมืองนาน" นั้นก็ไม่ปรากฏเรียกในพงศาวดารเมืองน่านเลย นอกจากจะเรียกกันในตำนานพระธาตุแช่แห้งอยู่ชั่วขณะหนึ่งแล้วก็หายไป ส่วนนาม "นันทบุรี" ปรากฏว่าเรียกกันอยู่แทบทุกตำนาน และเชื่อว่าได้มีกำเนิดขึ้นในชั้นหลังในสมัยมัธยมประวัติ เพระครั้งนั้นทางลานนามีผู้เชี่ยวชาญภาษาบาลีมาก เหตุแต่ได้มีพระสงฆ์ในลังกามาสืบศาสนาติดต่อกับลานนาอยู่ช้านาน นาม "นันทบุรี" ที่ตั้งขึ้นใหม่ก็ไม่จำเป็นจะต้องเอาความหมายจากนามเดิม เพียงแต่ให้มีสำเนียงสัมผัสสอดคล้องกันไปกับคำเดิมเท่านั้น แม้ว่า "เมืองน่าน" จะได้คำใหม่ว่า "นันทบุรี" แล้ว ก็ยังมิได้ทิ้งนามเดิมเสียทีเดียวคงเรียกคู่กันมาว่า "นันทบุรี ศรีนครน่าน"[18]ซึ่งใช้กันในทางราชการในสมัยโบราณและศุภอักษร นามเมือง "นันทบุรี" เป็นนามที่ไพเราะและมีความหมายเป็นมงคลนาม แต่ก็มีหลายพยางค์และเรียกยาก ความที่ไม่นิยมในการที่จะต้องเขียนหรือเรียกกันยืดยาว จึงหันกลับมานิยมนามเมืองไปตามเดิมว่า "เมืองน่าน" ตราบมาจนถึงปัจจุบัน
ในตำนานพระอัฒภาค เรียกชื่อเมืองน่านว่า "นันทสุวรรณนคร" และในตำนานชิน-กาลมาลินี เรียกว่า "กาวราชนคร" นัยว่าเป็นแคว้น "กาว" ซึ่งเลือนมาจากคำว่า "แกว, กอย, ก้อ และกุ๊ย" ซึ่งเป็นภาษาจีนแปลว่า "ผี" หรือ "พวกดำมืด" (อนารยะ) อันหมายถึงชนชาติที่น่าอาศัยอยู่ใน แคว้นน่านแต่ดึกดำบรรพ์ ตำนานเก่าๆ มักเรียกเมืองน่านอีกคำหนึ่งว่า "กาวน่าน" คำนี้น่าจะถูกเรียกจากชนชาติที่เจริญอันอยู่ทางเหนือ เพราะคำว่า "น่าน" มีสำเนียงคล้ายกับคำจีนว่า "น่าง" ซึ่งแปลว่าทิศใต้ ฉะนั้น "กาวน่าน" ก็คือ "คนดำที่อยู่ทางทิศใต้" นั่นเอง ความข้อนี้อาจผิดหรือถูกก็ได้แต่ก็ปรากฏว่าได้มีพวก "กาว" หรือ "แกว" ฝ่ายตะวันออกอันอยู่ใกล้เคียงกับกาวฝ่ายใต้อยู่อีกพวกหนึ่งคือญวนในปัจจุบัน และนามของแคว้นน่านเดิมน่าจะมีนามมาจาก "กาวน่าน" ตามตำนานเก่าและเหตุผลที่กล่าวแล้ว น่าจะถูกต้องกว่านามอื่นๆ ต่อมาเมื่อชนชาติพวกหนึ่งได้อพยพตั้งอยู่ในแถบแคว้นกาวน่านแล้ว คำว่า "กาว" จึงได้หายไป คงเหลือเฉพาะแต่คำว่า "น่าน" เป็นนามเมืองมาจนถึงปัจจุบัน
ส่วนนามเมือง ไชยนันทเทพบุรีนครราชธานีนครเมืองน่าน[19]ปรากในพระธรรมศาสตร์ อาณาจักรหลักคำ ของนครน่าน "พระราชกถาสมเด็จพระเชษฐบรมราชาอนันตยศวรราชเจ้า องค์เป็นอิสสราธิบัตติองค์ เป็นเจ้าแก่รัฐประชาในไชยนันทเทพบุรีนครราชธานีนครเมืองน่าน มีพระราชกรุณาแก่มหาขัตติยราชวงษาและท้าวพญาราชเสวกาผู้ใหญ่ผู้น้อยทั้งมวล"

  1. http://www.huglanna.com/index.php?topic=21.0
  2. http://123.242.178.83/webjo/index.php?option=com_content&view=article&id=7&Itemid=28
  3. http://www.huglanna.com/index.php?topic=21.0
  4. http://www.car.chula.ac.th/rarebook/book2/clra57_0149/mobile/index.html#p=203
  5. http://www.car.chula.ac.th/ rarebook/book2/clra57_0149/mobile/index.html#p=207
  6. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2434/026/240.PDF
  7. http://www.car.chula.ac.th/ rarebook/book2/clra57_0149/mobile/index.html#p=150
  8. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2446/035/609.PDF
  9. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/ DATA/PDF/2446/035/609.PDF
  10. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2462/D/2414.PDF
  11. http://www. ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2461/D/223.PDF
  12. http://www. ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2462/D/2414.PDF
  13. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2461/D/223.PDF
  14. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2462/ D/2414.PDF
  15. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๒๓, ตอนที่ ๓๖, ๒ ธันวาคม ร.ศ. ๑๒๕, หน้า ๓๙๙๔ ๙๒๕
  16. ราชกิจจานุเบกษา, การพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับตระกูลจุลจอมเกล้า และถวายบังคมพระบรมรูป เนื่องในวันคล้ายกับวันพระบรมราชาภิเษกครั้งหลัง ตามสุริยตคติ, เล่ม ๑๖, ตอน ๓๔, ๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๒, หน้า ๔๙๘
  17. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/ 2474/D/1888.PDF
  18. http://www.lannatouring.com/Nan/Destination-guide/Nan-History.htm
  19. http://www.huglanna.com/index.php?topic=21.0