ปรัชญายุคก่อนโสเครตีส

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

ปรัชญาในยุคก่อนโสเครตีส (อังกฤษ: pre-socratic philosophy) เป็นสำนักคิดทางปรัชญากรีกโบราณ ที่มีอยู่ก่อนยุคของโสเครตีส (ผู้ได้รับการขนานนามว่าเป็นบิดาของปรัชญาตะวันตก). ปรัชญาในยุคก่อนโสเครตีส มีจุดเด่นอยู่ที่ความสนใจไต่ถามเกียวกับความเป็นไปของธรรมชาติ และเอกภพ โดยมุ่งที่จะค้นหากฎเกณฑ์ที่เป็นเหตุเป็นผลของเอกภพ (cosmos)[1] ซึ่งมนุษย์สามารถเข้าใจได้ โดยไม่ต้องอิงอยู่กับการกระทำของสิ่งเหนือธรรมชาติ ด้วยเหตุนี้ปรัชญาในยุคก่อนโสเครตีสจึงมีเนื้อหาครอบคลุมวิทยาศาสตร์ธรรมชาติหลายสาขา ทั้งดาราศาสตร์ จักรวาลวิทยา คณิตศาสตร์ และฟิสิกส์. ปรัชญาในยุคก่อนโสเครตีสได้รับอิทธิพลอย่างมากจากนักคิดชาวกรีกที่มีรกรากอยู่ทางฝั่งไอโอเนีย (Ionian thinkers) เช่น เธลีส (Thales) นักปราชญ์ชาวไอโอเนียที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ให้กำเนิดปรัชญากรีก และอะแนกซิแมนเดอร์ (Anaximander) และ พีทากอรัส (Pythagoras) แต่เมื่อชาวกรีกเริ่มขยายอาณานิคมไปทางทิศตะวันตก สำนักความคิดทางปรัชญาก็เริ่มแพร่กระจายไปยังอาณานิคมเหล่านั้นเช่นกัน ตัวอย่างสำคัญ เช่น เมืองโครตอน อังเป็นหนึ่งในอาณานิคมอิตาลีของนครรัฐกรีก และเป็นที่ตั้งของสำนักความคิดพีทาโกเรียน.

ในสมัยกรีกโบราณ (หรือสมัยคลาสสิค) นักปรัชญาในยุคก่อนโสเครตีสถูกเรียกรวม ๆ กัน ในภาษากรีกว่า φυσιολόγοι (อ่านว่า พู-ซิ-โอ-ลอ-กอย) ซึ่งหมายถึงบุคคลที่ศึกษาหรือไต่ถามถึงธรรมชาติ (φύσις) หรือ "นักปรัชญาธรรมชาติ" นั่นเอง.[2] ต่อมาอริสโตเติ้ลได้ทำการแยกแยะเพิ่มขึ้นว่า นักปรัชญาในยุคก่อนโลเครตีสยังมีพวกที่ไต่ถามถึงปัญหาทางเทววิทยา (theologoi) และพวกที่ไต่ถามเกี่ยวกับเรื่องปรัมปรา กับเทพปกรณัม (mythologoi) ด้วย.

ภาพรวมของปรัชญาในยุคก่อนโสเครตีส[แก้]

เนื้อหาและการใช้เหตุผลของนักคิดในยุคก่อนโสเครตีสได้สูญหายไปตามกาลเวลาเป็นส่วนใหญ่ และไม่ตกทอดมาถึงเราโดยตรง ความรู้ส่วนใหญ่ที่เรามีเกี่ยวกับปรัชญายุคเริ่มแรกของกรีกจึงมักอยู่ในรูปของคำอธิบาย และการอ้างอิงในงานเขียนของนักปรัชญารุ่นหลัง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เพลโต และอริสโตเติ้ล. โดยภาพรวมแล้ว นักปรัชญายุคก่อนโสคราตีสปฏิเสธคำอธิบายตามตำนานปรัมปราดั้งเดิม ของปรากฏการณ์ที่คนเราเห็นรอบ ๆ ตัว โดยแสวงหาคำอธิบายที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของเหตุผลมากขึ้น นักปรัชญาเหล่านี้จึงมุ่งถามคำถามเกี่ยวกับ "แก่นแท้ของสิ่งต่าง ๆ ":[3] เป็นต้นว่า

  • สรรพสิ่งทั้งปวงมาจากไหน?
  • สิ่งต่างๆ ถูกสร้างขึ้นจากอะไร?
  • เราจะอธิบายความหลากหลายของสิ่งต่าง ๆ ที่พบในธรรมชาติได้อย่างไร
  • เราจะใช้คณิตศาสตร์มาเป็นสื่อในการอธิบายธรรมชาติได้อย่างไร?

อ้างอิง[แก้]

  1. "Presocratic Philosophy", Stanford Encyclopedia of Philosophy, 4 April 2016.
  2. William Keith Chambers Guthrie, The Presocratic Tradition from Parmenides to Democritus, p. 13, ISBN 0-317-66577-4.
  3. Eduard Zeller, Outlines of the History of Greek Philosophy (1955). p. 323.