มหาวิทยาลัยโบราณของสกอตแลนด์
 |
ลิงก์ข้ามภาษาในบทความนี้ มีไว้เพื่อความสะดวกในการศึกษาเพิ่มเติมของผู้อ่านและผู้ร่วมแก้ไขบทความ เนื่องจากคำดังกล่าวยังไม่มีบทความในภาษาไทย ป้ายนี้จะถูกนำออกเมื่อมีเนื้อหาพอสมควรแล้ว |
มหาวิทยาลัยโบราณของสกอตแลนด์ หมายถึงมหาวิทยาลัยในสกอตแลนด์ที่ก่อตั้งในช่วงยุคกลาง คือก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 19 ประกอบด้วย:
- มหาวิทยาลัยเซนต์แอนดริวส์ ก่อตั้ง พ.ศ. 1956 (ตรงกับรัชสมัยสมเด็จพระอินราชาธิราช สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 595 ปี)
- มหาวิทยาลัยกลาสโกว์ ก่อตั้ง พ.ศ. 1994 (ตรงกับต้นรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 557 ปี)
- มหาวิทยาลัยอเบอร์ดีน ก่อตั้ง พ.ศ. 2028 (ตรงกัปลายรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 523 ปี)
- มหาวิทยาลัยเอดินบะระ ก่อตั้ง พ.ศ. 2126 (ตรงกับกลางรัชสมัยสมเด็จพระมหาธรรมราชา สมัยอยุธยา อายุถึงปัจจุบัน 425 ปี)
และบ่อยครั้งก็รวมถึง มหาวิทยาลัยดันดี ด้วย (ก่อตั้งเป็นวิทยาลัยเมื่อ พ.ศ. 2424 และเคยเป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยเซนต์แอนดริวส์ช่วง พ.ศ. 2440-2510 ก่อนจะเป็นมหาวิทยาลัยเต็มตัวใน พ.ศ. 2510)
มหาวิทยาลัยเหล่านี้มีลักษณะร่วมกันหลายประการ แตกต่างจากมหาวิทยาลัยสมัยใหม่อื่น ๆ ในสกอตแลนด์ มหาวิทยาลัย 4 แห่งนี้ มีส่วนสำคัญอย่างมากในการผลักดันให้เกิดยุคเรืองปัญญาแห่งสกอตแลนด์ (Scottish Enlightenment) โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยเอดินบะระ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกที่ก่อตั้งโดยรัฐบาล แทนที่จะเริ่มต้นจากเงินอุดหนุนทางศาสนาเหมือนมหาวิทยาลัยอื่น ๆ รูปแบบเช่นนี้ทำให้การศึกษาในสกอตแลนด์เกิดการพัฒนาอย่างรวดเร็ว เกิดนักปรัชญาและนักวิทยาศาสตร์ที่ผลงานมีผลกระทบต่อโลกมหาศาล อาทิ อดัม สมิธ เจมส์ วัตต์ เดวิด ฮูม ฯลฯ ยุคนี้ก่อให้เกิดการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ วรรณกรรม ศิลปะ และการแพทย์อย่างมาก และสกอตแลนด์ได้กลายเป็นผู้นำของบริเทนในการเรียนการสอนในหลายๆสาขาวิชา อาทิ มหาวิทยาลัยอเบอร์ดีนเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในประเทศที่พูดภาษาอังกฤษที่มีโรงเรียนแพทย์[1] เมืองเอดินบะระ กลายเป็นศูนย์กลางการเรียนการสอนแพทย์ของสหราชอาณาจักร[2] และมหาวิทยาลัยเอดินบะระยังเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในโลกที่มีการเรียนด้านวรรณคดีอังกฤษ[3] มหาวิทยาลัยกลาสโกว์ เป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในโลกที่มีการสอนวิชาเศรษฐศาสตร์[4]
ลักษณะของมหาวิทยาลัยในยุคกลางนั้นจะไม่มีวิทยาเขต การเรียนการสอนนั้นจัดขึ้นที่ใดก็ได้ที่มีพื้นที่ว่าง เช่นที่โบสถ์หรือที่บ้าน สถานะของมหาวิทยาลัยไม่ใช่พื้นที่ทางกายภาพแต่เป็นกลุ่มของปัจเจกชนที่รวมตัวกันเป็น universitas (ภาษาละติน หมายถึง หมู่คณะ)
