กรมพระเทพามาตย์ (นกเอี้ยง)
| กรมพระเทพามาตย์ (นกเอี้ยง) |
|
|---|---|
| พระนาม | นกเอี้ยง |
| พระอิสริยยศ | กรมพระเทพามาตย์ |
| ราชวงศ์ | ราชวงศ์ธนบุรี |
| ข้อมูลส่วนพระองค์ | |
| พระราชสมภพ | ไม่ปรากฏ |
| สวรรคต | พ.ศ. 2317 กรุงธนบุรี อาณาจักรธนบุรี |
| พระสวามี | นายหยง แซ่แต้ |
| พระราชโอรส/ธิดา | สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี |
กรมพระเทพามาตย์ (นกเอี้ยง) (สวรรคต พ.ศ. 2317) เป็นสมเด็จพระราชชนนีในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี มีนามเดิมว่า "เอี้ยง" หรือ "นกเอี้ยง" (ไม่ปรากฏพระนามใน อภินิหารบรรพบุรุษ)[1] ส่วนใน ประวัติเจิ้งเจา ของสือเอ้อเหมยจี กลับเรียกว่า ลั่วยั้ง หรือ นางนกยาง[2] สันนิษฐานว่าเป็นธิดาของขุนนางในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ แห่งกรุงศรีอยุธยา[3] มีน้องสาวชื่อ "อั๋น" (ต่อมาได้รับการสถาปนาอิสริยยศเป็น กรมหลวงเทวินทรสุดา ในสมัยกรุงธนบุรี)
[แก้] พระประวัติ
กรมพระเทพามาตย์ มีพระนามเดิมว่า นกเอี้ยง เรื่องราวเกี่ยวกับพระชาติกำเนิดนั้น พระสังฆราชปาลเลอกัวซ์ (Jean Baptiste Pallegoix) ได้ระบุไว้ว่า พระนางทรงเป็นคนไทย แต่ฟรองซัว ตุรแปง (Francois Turpin) นักประวัติศาสตร์ชาวฝรั่งเศสระบุว่าท่านเป็นคนจีน[2] ซึ่งสอดคล้องกับ ก.ศ.ร. กุหลาบ ที่ได้ระบุว่า ท่านนกเอี้ยงมีแซ่เดิมว่า โหงว (五) ซึ่งเป็นแซ่เดียวกันกับพระวิชัยวารี (เจ๊สัวหลิน) ขุนนางจีนในสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี[2] และยังให้ข้อมูลต่อว่า ท่านนกเอี้ยงเป็นชาวบ้านแหลม แขวงเมืองเพชรบุรี และอาจเป็นเครือญาติกับพระยาเพชรบุรี (เรือง) ซึ่งดำรงตำแหน่งในช่วงกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย สันนิษฐานว่าพื้นเพเดิมของพระนางตั้งอยู่แถบบ้านแหลม เมืองเพชรบุรี ซึ่งในหนังสือปฐมวงศ์ได้ระบุไว้ว่า "มารดาพระยาตากสินที่หนีพม่าไปอยู่บ้านแหลมแขวงเมืองเพชรบุรี.."[4] และภายหลังได้อพยพเข้ามาอาศัยในกรุงศรีอยุธยาเป็นเวลาช้านาน โดยในหนังสือปฐมวงศ์ ฉบับของ ก.ศ.ร. กุหลาบ ได้ระบุเรื่องราวของท่านนกเอี้ยงและสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาทเมื่อครั้งยังเป็น นายสุดจินดา (บุญมา) ไว้ว่า "เป็นคนรู้จักคุ้นเคยกันมาช้านานแต่ยังอยู่ในกรุงมาด้วยกัน"[4]
ตามอภินิหารบรรพบุรุษ คุณเอี้ยงสมรสกับชายจีนแต้จิ๋วชื่อหยง แซ่แต้ ที่มีถิ่นฐานเดิมในตำบลหัวฟู่ อำเภอเทงไฮ้ (เฉิงไห่)[5] นิธิ เอียวศรีวงศ์ ได้อธิบายว่า พระราชบิดาของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีน่าจะประกอบอาชีพค้าขายเป็นหลัก มิใช่นายอากรบ่อนเบี้ย เป็นคำอธิบายที่ว่าเหตุใดนายสินจึงไม่ทรงประมูลอากรสืบต่ออาชีพจากบิดา จึงน่าจะเป็นพ่อค้าเกวียนมากกว่า[6] ส่วน ตำนานอากรบ่อนเบี้ย พระนิพนธ์ของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงให้ข้อมูลว่าตำแหน่งขุนพัฒน์เพิ่งมีขึ้นในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย[2] ภายหลังหยงและนกเอี้ยงได้ให้กำเนิดบุตรชายชื่อว่า สิน เมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2277[7] และภายหลังได้ยกเป็นบุตรบุญธรรมของเจ้าพระยาจักรี (ครุฑ) ซึ่งต่อมานายสินได้เป็นผู้กอบกู้อิสรภาพให้ชาวสยาม และสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานี
เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสิน เสด็จเถลิงถวัลย์ราชสมบัติแล้ว ได้ทรงสถาปนาสมเด็จพระราชชนนี ขึ้นดำรงอิสริยยศเป็น กรมพระเทพามาตย์ ตามโบราณราชประเพณีในปี พ.ศ. 2312[4][8] ต่อมาพระองค์ทรงประชวรพระยอดอัคเนสัน และได้เสด็จทิวงคตในปี พ.ศ. 2317[4] โดยมีการสร้างพระโกศโถ หรือ ลองโถ สำหรับพระราชมารดาในปี พ.ศ. 2318 และสันนิษฐานว่าพระโกศดังกล่าวสร้างเพื่อพระศพเจ้านายที่ทรงศักดิ์ชั้นสูงสุดในสมัยนั้น[9]
[แก้] อ้างอิง
- ^ นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 67
- ^ 2.0 2.1 2.2 2.3 สุทธิศักดิ์ ระบอบ สุขสุวานนท์. สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี "ลูกจีนกู้ชาติ" ในประวัติศาสตร์การเมืองไทย. ในศิลปวัฒนธรรม., หน้า 104
- ^ ธำรงศักดิ์ อายุวัฒนะ. ราชสกุลจักรีวงศ์ และราชสกุลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2544. 490 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-222-648-2
- ^ 4.0 4.1 4.2 4.3 สุทธิศักดิ์ ระบอบ สุขสุวานนท์. สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี "ลูกจีนกู้ชาติ" ในประวัติศาสตร์การเมืองไทย. ในศิลปวัฒนธรรม., หน้า 105
- ^ สุทธิศักดิ์ ระบอบ สุขสุวานนท์. สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี "ลูกจีนกู้ชาติ" ในประวัติศาสตร์การเมืองไทย. ในศิลปวัฒนธรรม., หน้า 103
- ^ นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 82-83.
- ^ นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 63.
- ^ David K. Wyatt. Thailand: A Short History. Yale University Press. pp. 140. ISBN 0300035829.
- ^ ศุภฤกษ์ แก้วมณีชัย. เล่าขานงานพระเมรุ : พระโกศและพระลอง. ในศิลปวัฒนธรรม. ปีที่ 30 ฉบับที่ 2 ธันวาคม 2551. กรุงเทพฯ:มติชน, 2551, หน้า 132
[แก้] บรรณานุกรม
- นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2550). การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี. โรงพิมพ์มติชนปากเกร็ด.
- สุทธิศักดิ์ ระบอบ สุขสุวานนท์. สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี "ลูกจีนกู้ชาติ" ในประวัติศาสตร์การเมืองไทย. ในศิลปวัฒนธรรม. ปีที่ 29 ฉบับที่ 7 พฤษภาคม 2551. กรุงเทพฯ:มติชน, 2551
