เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ (แพ บุนนาค)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ นามเดิม แพ เป็นขุนนางสกุลบุนนาค เคยดำรงตำแหน่งจางวางกรมพระคลังสินค้าและองคมนตรีในรัชกาลที่ 5

ประวัติ[แก้]

เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ มีนามเดิมว่าแพ เป็นบุตรของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) กับหม่อมหงิม พงษาวดารราชินิกุลบางช้างระบุว่าท่านเกิดในปีเถาะ จ.ศ. 1181 (ตรงกับ พ.ศ. 2362) เริ่มรับราชการเป็นมหาดเล็กในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว มีบรรดาศักดิ์เป็นนายศัลวิไชย หุ้มแพร แล้วเลื่อนเป็นจมื่นสมุหพิมาน ปลัดกรมพระตำรวจสนมทหาร[1]

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เลื่อนเป็นพระพรหมบริรักษ์ เจ้ากรมพระตำรวจสนมทหาร แล้วเลื่อนเป็นพระยาศรีพิพัฒน์ จางวางกรมพระคลังสินค้า[2] ถึงปี พ.ศ. 2400 ได้โปรดให้ท่านเป็นราชทูตอัญเชิญพระราชสาส์นไปเจริญทางพระราชไมตรีกับจักรพรรดินโปเลียนที่ 3กรุงฝรั่งเศส[3] ออกเดินทางเมื่อวันพฤหัสบดี 10 ค่ำ เดือน 5 จ.ศ. 1223[4] (ตรงกับวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2404)

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ท่านได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการกฤษฎีกาและองคมนตรี และได้รับสถาปนาเป็นเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์รัตนราชโกษาธิบดี วรมนตรีมหามาตยานุนายก รัชชดิลกสุริยวงศ์ ดำรงศักดิบรมมหาพิไชยญาติ ราชกิจปฏิการาภิธยาศรัย ตรัยศรีรัตนธาดา อภัยพิริยบรากรมพาหุ ดำรงศักดินา 10,000

เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ ป่วยเป็นไข้มาตั้งแต่วันที่ 6 เมษายน แพทย์จัดยารักษาแล้วอาการไม่ทุเลา ต่อมาจึงหมดสติและถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันเสาร์ขึ้น 14 ค่ำ เดือน 5 เวลา 5 ทุ่มเศษ ตรงกับวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2429 สิริอายุได้ 67 ปี แต่บางแห่งว่าอายุ 68 ปี[5] วันรุ่งขึ้นเสด็จฯ พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ เจ้าพนักงานแต่งศพลงโกศไม้สิบสองตั้งบนชั้น มีฉัตรเบญจา 4 คัน ตั้งเป็นเกียรติยศ[6]

ครอบครัว[แก้]

เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์กับท่านผู้หญิงอ่วมมีบุตรธิดาด้วยกัน 9 คน กับภรรยาอื่นอีก 16 คน[5] รวมมีบุตรธิดาทั้งสิ้น 25 คน ที่สำคัญ เช่น นายนาวาเอก พระยาสุนทรานุกิจปรีชา (หลง บุนนาค) และเจ้าจอมปุก ในรัชกาลที่ 5

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

อ้างอิง[แก้]

เชิงอรรถ
  1. เรื่องตั้งเจ้าพระยาในกรุงรัตนโกสินทร์, หน้า 109
  2. พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๔ : ๑๗. ทรงแต่งตั้งขุนนาง
  3. พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๔ : ๘๘. ราชทูตไทยไปประเทศฝรั่งเศส
  4. พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๔ : ๙๑. ราชทูตกราบถวายบังคมลา
  5. 5.0 5.1 5.2 "เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์รัตนราชโกษา". ชมรมสายสกุลบุนนาค. 2548. สืบค้นเมื่อ 17 มกราคม 2562.
  6. "ข่าวตาย" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 3 (4): 33. 22 พฤษภาคม ร.ศ. 129. สืบค้นเมื่อ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2563.
บรรณานุกรม