ข้ามไปเนื้อหา

วิกิพีเดีย:เครื่องหมายและตราสัญลักษณ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

​มีการใช้รูปภาพโลโก้จำนวนมากบนวิกิพีเดีย และมีฉันทามติที่ยึดถือกันมาอย่างยาวนานว่า วิกิพีเดียสามารถใช้โลโก้ที่เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้อื่นได้เพื่อวัตถุประสงค์ในทางสารานุกรม ทั้งนี้ การใช้โลโก้มีประเด็นสำคัญที่ต้องคำนึงถึง 3 ประการ:

  • ประการแรก: โดยปกติแล้วโลโก้เป็นภาพที่ได้รับความคุ้มครอง (non-free images) ดังนั้นการใช้งานจะต้องเป็นไปตามแนวปฏิบัติว่าด้วยเนื้อหาไม่เสรี และโดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องเป็นไปตามเกณฑ์เนื้อหาไม่เสรี
  • ประการสอง: โลโก้มักเป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียน ดังนั้นการใช้งานจึงถูกจำกัดโดยข้อกฎหมายที่แยกส่วนจากเรื่องลิขสิทธิ์
  • ประการสาม: มีประเด็นด้านการเขียนบทความเกี่ยวกับการยึดถือมุมมองที่เป็นกลาง รวมถึงการเลือกใช้โลโก้และรูปแบบการแสดงผลที่เหมาะสม

เหตุผลทางสารานุกรมในการรวมโลโก้ไว้ในบทความนั้น คล้ายคลึงกับเหตุผลในการรวมภาพพอร์ตเทรตของนักแสดงที่มีชื่อเสียง กล่าวคือ ผู้ใช้ส่วนใหญ่รู้สึกว่าภาพพอร์ตเทรตให้ข้อมูลที่มีคุณค่าเกี่ยวกับบุคคลนั้นซึ่งยากจะบรรยายด้วยข้อความเพียงอย่างเดียว จึงควรพิจารณาว่าโลโก้คือ "ภาพพอร์ตเทรต" ของนิติบุคคลหรือองค์กรนั้น ๆ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ต่างจากมนุษย์คือ เรามักจะสามารถถ่ายภาพบุคคลนั้นเป็นภาพเสรีได้ แต่โลโก้มักได้รับการคุ้มครองภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์และเครื่องหมายการค้า จึงไม่สามารถแทนที่ด้วยทางเลือกที่เป็นภาพเสรีโดยสมบูรณ์ได้

ประเด็นด้านลิขสิทธิ์

[แก้]

การอัปโหลดโลโก้ที่ไม่เสรี

[แก้]
เนื้อหาส่วนนี้ให้คำแนะนำในการประยุกต์ใช้เกณฑ์เนื้อหาไม่เสรีกับโลโก้ ซึ่งไม่ได้มาแทนที่นโยบายหลัก แต่เป็นส่วนที่ขยายความเพื่อให้ครอบคลุมการใช้โลโก้อย่างครบถ้วน

โลโก้บริษัทอาจปรากฏในบทความที่เกี่ยวข้องกับบริษัทนั้น ๆ แต่โปรดทราบว่าหากมีการคัดค้าน จะเป็นหน้าที่ของผู้ที่ต้องการใส่โลโก้ในการพิสูจน์ว่าการใช้งานนั้นเป็นไปตามเกณฑ์เนื้อหาไม่เสรีของวิกิพีเดีย โลโก้ที่อัปโหลดขึ้นวิกิพีเดียจะต้องมีความละเอียดต่ำและมีขนาดไม่ใหญ่เกินความจำเป็น โลโก้ควรมีคำอธิบายเหตุผลการใช้งานโดยชอบธรรม (fair use rationale) อย่างละเอียด — ซึ่งแม่แบบ {{Non-free use rationale logo}} สามารถช่วยสร้างคำอธิบายที่ครอบคลุมข้อมูลที่จำเป็นทั้งหมด นอกจากเหตุผลการใช้งานแล้ว การระบุ URL ที่มาของโลโก้ยังมีประโยชน์ในการช่วยตรวจสอบข้อมูลการอนุญาตสิทธิ์ ผู้ถือลิขสิทธิ์ และความถูกต้องของโลโก้ด้วย

ต้องมีการเพิ่มป้ายแสดงสถานะลิขสิทธิ์ของภาพให้กับภาพทุกภาพที่อัปโหลด — สำหรับโลโก้ส่วนใหญ่ แม่แบบ {{non-free logo}} (ที่แสดงด้านล่าง) มีความเหมาะสม โปรดทราบว่า ไม่จำเป็น ต้องขออนุญาตอย่างเป็นทางการจากเจ้าของก่อนการใช้โลโก้ ตราบใดที่การใช้งานนั้นเป็นไปตามหลักการการใช้งานโดยชอบธรรม (fair use) และไม่สร้างความเข้าใจผิดว่าโลโก้นั้นเกี่ยวข้องกับวิกิพีเดีย หรือเป็นการรับรองวิกิพีเดียหรือบทความที่โลโก้นั้นปรากฏอยู่ และไม่สร้างเหตุอันสมควรแก่การร้องเรียนโดยเจ้าของโลโก้

โลโก้ที่ปราศจากลิขสิทธิ์

[แก้]
คำว่า Coca-Cola ในรูปแบบตัวเขียน
โลโก้ Coca-Cola นี้เผยแพร่ครั้งแรกในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และประกอบด้วยตัวอักษรจากรูปแบบอักษร Spencerian Script เท่านั้น จึงไม่ได้รับความคุ้มครองภายใต้ลิขสิทธิ์ อย่างไรก็ตาม ยังคงได้รับการคุ้มครองในฐานะเครื่องหมายการค้า
ตัวอักษร A ในกล่องสีแดงเหนือคำว่า Adobe
การรวมกันอย่างง่ายของกฎสามข้อนี้ได้รับอนุญาต ตราบใดที่ส่วนประกอบต่าง ๆ ไม่ได้ถูกนำมาประกอบกันเพื่อสร้างเป็นภาพที่ใหญ่ขึ้น

แม้ว่าโลโก้จำนวนมากจะเป็นภาพไม่เสรีและควรปฏิบัติเช่นนั้น แต่มี 3 กรณีทั่วไปที่โลโก้อาจปราศจากลิขสิทธิ์:

  1. พิจารณาจากวันที่เผยแพร่ครั้งแรก: หากโลโก้เผยแพร่ครั้งแรกก่อนปี แม่แบบ:Not-PD-US-expired-min-year สามารถสันนิษฐานได้ว่าเป็นสาธารณสมบัติ (public domain)
  2. โลโก้ที่เป็นเพียงลำดับตัวอักษรหรือข้อความ: ในสหรัฐอเมริกา ตัวอักษรจากแบบอักษรไม่สามารถจดลิขสิทธิ์ได้ ดังนั้นโลโก้ที่ประกอบด้วยตัวอักษรจากแบบอักษรเพียงอย่างเดียวจึงไม่ได้รับความคุ้มครองลิขสิทธิ์ คุณสามารถใช้ป้าย {{PD-textlogo}} (ที่แสดงด้านล่าง) กับโลโก้เหล่านี้ได้
  3. โลโก้ที่ประกอบด้วยรูปทรงเรขาคณิตพื้นฐาน: หากโลโก้ประกอบด้วยรูปทรงพื้นฐานทั้งหมด หรือเป็นการรวมกันอย่างง่ายระหว่างรูปทรงและข้อความ จะไม่เข้าเกณฑ์การได้รับความคุ้มครองลิขสิทธิ์ ซึ่งสามารถใช้ {{PD-textlogo}} ได้เช่นกัน ตราบใดที่ภาพโดยรวมยังคงความเรียบง่าย ดูตัวอย่างได้ที่ไฟล์:Best Western logo.svg

โปรดทราบว่า โลโก้ยังคงสามารถได้รับความคุ้มครองภายใต้กฎหมายเครื่องหมายการค้าได้ แม้ว่าจะไม่อยู่ภายใต้ลิขสิทธิ์ก็ตาม