พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (มิ้น เลาหเศรษฐี)

มหาอำมาตย์ตรี พระยาโชฎึกราชเศรษฐี
เกิด	มิ้น เลาหเศรษฐี พ.ศ. 2411
ถึงแก่กรรม	11 พฤษภาคม พ.ศ. 2472
สาเหตุเสียชีวิต	โรคปอดบวม
ตำแหน่ง	เจ้ากรมท่าซ้าย
ภรรยา	คุณหญิงเพิ่ม โชฎึกราชเศรษฐี
บิดามารดา	พระเจริญราชธน (เท่ง เลาหเศรษฐี) (บิดา) เซียว (มารดา)

มหาอำมาตย์ตรี พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (มิ้น เลาหเศรษฐี) (พ.ศ. 2411 – 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2472) เป็นขุนนางชาวไทย อดีตเจ้ากรมท่าซ้าย อดีตองคมนตรีในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

ประวัติ

พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (มิ้น เลาหเศรษฐี) เกิดเมื่อปี 2411 ที่บ้านคลองผดุงกรุงเกษม เป็นบุตรชายของพระเจริญราชธน (เท่ง เลาหเศรษฐี) หรือที่คนมักเรียกกันว่า "เจ๊สัวเท่ง" (ญาติร่วมแซ่ของพระยาพิสณฑ์สมบัติบริบูรณ์ ต้นสกุลพิศลยบุตร) และนางเซียว ซึ่งเป็นอนุภรรยา แต่คุณหญิงอิ่ม เลาหเศรษฐี ภรรยาเอกของพระเจริญราชธนไม่มีบุตร จึงอุปปการะเลี้ยงดูพระยาโชฎึกราชเศรษฐี นอกจากนี้น้องสาวหรือพี่สาว (ยังสืบค้นมิได้) ของพระยาโชฎึกราชเศรษฐี คือคุณหญิงถนอม ไปสมรสกับพระยาพิพากษาสัตยาธิปตัย (โป๋ คอมันตร์) และมีบุตรชายคือ นายถนัด คอมันตร์ ด้านชีวิตครอบครัว พระยาโชฎึกราชเศรษฐีสมรสกับคุณหญิงเพิ่ม (สกุลเดิม อักษรนันทน์) (ธิดาหลวงพิพิธภัณฑวิจารณ์ (ฮี้ แซ่เตียว) และคุณสุด (ยุกตะนันทน์) (น้องสาวคุณหญิงโชฎึกราชเศรษฐี (สุ่น โชติกเสถียร) ) ) มีบุตร 8 คน ได้แก่

1. คุณหญิงพูน วิชิตรสรสาตร์ (2429 - หลัง 2473) สมรสกับ นายพันเอก พระยาวิชิตสรสาสตร์ (อำนวย อมาตยกุล) (บุตรพระยาอภัยรณฤทธิ์ และคุณหญิงทรามสงวน อมาตยกุล)

2. นางสาวพัน เลาหเศรษฐี

3. หม่อมพร เกษมศรี ณ อยุธยา (29 ม.ค. 2439 - 23 ต.ค. 2508) สมรสกับ หม่อมเจ้าจิตร์โภควี เกษมศรี (พระโอรสใน พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นทิวากรวงษ์ประวัติ ประสูติแต่หม่อมละม้าย (ปาณิกบุตร) เกษมศรี ณ อยุธยา)

4. อำมาตย์ตรี หลวงวุฒิอัฏเนติคุณ (เล็ก เลาหเศรษฐี) (6 มิ.ย. 2439 - 16 ก.ค. 2492)

5. นางมหามนตรี (พร้อม โชติกเสถียร) สมรสกับ ขุนตำรวจเอก พระมหามนตรีศรีองครักษ์สมุห (ฉัตร โชติกเสถียร) (บุตร มหาเสวกโท พระยาธรรมจรรยานุกูลมนตรี และท่านผิว)

6. หม่อมพริ้ม วรวรรณ ณ อยุธยา สมรสกับ หม่อมเจ้าสุวิชากร วรวรรณ (พระโอรสใน พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ประสูติแต่หม่อมบุญ วรวรรณ ณ อยุธยา)

7. นางนิกรบดี (เผื่อน นิกรบดี) สมรสกับ พระนิกรบดี (จอน นิกรบดี) (บุตรนายจวง สาริกานนท์ และนางจวย สาริกานนท์)

8. นางพัฒนา เดชะคุปต์ (28 พ.ย. 2448 - 11 ต.ค. 2522) (พระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา ประทานนาม) สมรสกับ คุณพืชน์ เดชะคุปต์ (บุตรพระยาโบราณราชธานินทร์ และคุณหญิงจำเริญ (อินทุสุต) )

พระยาโชฎึกราชเศรษฐียังเป็นผู้ก่อตั้งสมาคมฮกเกี้ยนอีกด้วย

พระยาโชฎึกราชเศรษฐีถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคปอดบวม เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2472

รับราชการ

พระยาโชฎึกราชเศรษฐีเริ่มต้นรับราชการในกรมท่าซ้าย ก่อนจะได้รับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์เป็น หลวงเจริญราชธน ถือศักดินา 400 เมื่อวันที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2438 จากนั้นในวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2442 ท่านได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระในนามเดิม ถือศักดินา 800 ต่อมาในวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2454 ท่านได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระยาในนามเดิม ถือศักดินา 1000

ในวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2454 ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานยศให้ท่านเป็น อำมาตย์ตรี นอกตำแหน่ง กระทั่งวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2455 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ท่านกลับเข้ารับราชการในตำแหน่งเจ้ากรมท่าซ้ายพร้อมกับพระราชทานยศ มหาอำมาตย์ตรี ในวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2458 ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรเปลี่ยนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาโชฎึกราชเศรษฐี ถือศักดินา 1400

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

• พ.ศ. 2464 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 2 ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย (ท.ม.)
• พ.ศ. 2459 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายหน้า)
• พ.ศ. 2460 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.)
• 19 มีนาคม 2459 – เข็มข้าหลวงเดิม

สิ่งอันเนื่องด้วยนาม

• ตึกโชฎึกเลาหเศรษฐี โรงเรียนเทพศิรินทร์
• กุฏิเก๋งจีนพระยาโชฎึกราชเศรษฐี วัดโสมนัสราชวรวิหาร คณะ 5