ตุ๊กต่ำ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ตุ๊กต่ำ/ไบโอไทต์
Biotite aggregate - Ochtendung, Eifel, Germany.jpg
ไบโอไทต์ที่การสะสมเป็นแผ่นบาง
(Image width: 2.5 mm)
การจำแนก
ประเภท Dark mica series
สูตรเคมี K(Mg,Fe)3(AlSi3O10)(F,OH)2
คุณสมบัติ
มวลโมเลกุล 433.53 g
สี Dark brown, greenish-brown, blackish-brown, yellow, white
รูปแบบผลึก Massive to platy
โครงสร้างผลึก Monoclinic (2/m)
Space Group: C 2/m
การเกิดผลึกแฝด Common on the [310],
less common on the {001}
แนวแตกเรียบ Perfect on the {001}
รอยแตก Micaceous
ความยืดหยุ่น Brittle to flexible, elastic
ค่าความแข็ง 2.5–3.0
ความวาว Vitreous to pearly
ดรรชนีหักเห nα = 1.565–1.625
nβ = 1.605–1.675
nγ = 1.605–1.675
คุณสมบัติทางแสง Biaxial (-)
ค่าแสงหักเหสองแนว δ = 0.03–0.07
การกระจายแสง r < v (Fe rich);
r > v weak (Mg rich)
การเปลี่ยนสี Strong
การเรืองแสงอัลตราไวโอเลต ไม่มี
สีผงละเอียด ขาว
ความถ่วงจำเพาะ 2.7–3.1
ความหนาแน่น 2.8–3.4
ความโปร่ง Transparent to translucent to opaque
อ้างอิง [1][2][3]
ระวังสับสนกับ ตุ๊กตา

ตุ๊กต่ำ หรือ ไบโอไทต์ (Biotite) เป็นแร่ธาตุในกลุ่มไมกา มีสูตรเคมีเป็น K(Mg,Fe)3AlSi3O10(F,OH)2 ผู้ตั้งชื่อว่าไบโอไทต์คือ J.F.L. Hausmann เมื่อ พ.ศ. 2390 ตามชื่อของนักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส ฌ็อง-บาติสต์ บีโย ผู้ทำวิจัยเกี่ยวกับไมกาและพบลักษณะพิเศษหลายชนิดเมื่อ พ.ศ. 2359[4]

ภาษาไทยโบราณเรียกว่า "ตุ๊กต่ำ" มีหลายสี ถ้าสีเหลืองน้ำตาลเหลือบทองเรียกตุ๊กต่ำน้ำทอง สีเหลืองอ่อนวาวแบบมุกเหลือบสีเงินเรียกตุ๊กต่ำน้ำเงิน ถ้าสีน้ำตาลแก่เหลือบสีทองแดงเรียกตุ๊กต่ำน้ำนาก โบราณใช้ประสมในยาแก้ฝี[5]

ไบโอไทต์

อ้างอิง[แก้]

  1. Biotite mineral information and data Mindat
  2. Biotite Mineral Data Webmineral
  3. Handbook of Mineralogy
  4. Johann Friedrich Ludwig Hausmann (1828). Handbuch der Mineralogie. Vandenhoeck und Ruprecht. p. 674.  "Zur Bezeichnung des sogenannten einachsigen Glimmers ist hier der Name Biotit gewählt worden, um daran zu erinnern, daß Biot es war, der zuerst auf die optische Verschiedenheit der Glimmerarten aufmerksam machte." (For the designation of so-called uniaxial mica, the name "biotite" has been chosen in order to recall that it was Biot who first called attention to the optical differences between types of mica.)
  5. ชยันต์ พิเชียรสุนทร และ วิเชียร จีรวงศ์. คู่มือเภสัชกรรมแผนไทยเล่ม 4 เครื่องยาธาตุวัตถุ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, 2556, หน้า 94