ระย่อมน้อย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ระย่อมน้อย
Rauvolfia serpentina
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Plantae
หมวด: Angiosperms
ชั้น: Eudicots
อันดับ: Gentianales
วงศ์: Apocynaceae
วงศ์ย่อย: Rauvolfioideae
สกุล: Rauvolfia
สปีชีส์: R. serpentina

ระย่อมน้อย เป็นพืชพื้นบ้านภาคใต้และมีสรรพคุณทางยาหลายประการ ระย่อมน้อย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Rauvolfia serpentina Benth. ex Kurz หรือชื่ออื่น ๆ ได้แก่ ปลายข้าวสาร (กระบี่) ระย่อมน้อย กะย่อม (ใต้) ย่อมตีนหมา เข็มแดง (เหนือ) คลาน ตูมคลาน มะโอ่งที สะมอดู (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี) กอเหม่ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์[แก้]

  • ต้น เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง 30-70 เซนติเมตร มียางสีขาว
  • ใบ ใบรูปหอกใหญ่ ปลายโตแหลม โคนสอบเรียบแหลม ขอบใบเรียบพริ้วเล็กน้อย ผิวเป็นร่องตามแนวเส้นใบ เรียบมันสีเขียวเข้ม กว้าง 4-8 เซนติเมตร ยาว 7-20 เซนติเมตร
  • ดอก ออกเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง คล้ายปะการัง โคนดอกเป็นหลอดสีชมพู ปลายดอกสีขาว มีกระเปาะเล็ก ๆ ตรงกลางหลอด ก้านดอกสีเขียว
  • ผล ผลกลมสีเขียว สุกจะเป็นสีดำ

การขยายพันธุ์[แก้]

ขยายพันธุ์โดยการใช้ เมล็ด สามารถเก็บเมล็ดและขยายพันธุ์ได้ตลอดทั้งปี

การใช้ประโยชน์[แก้]

  • ทางอาหาร ยอดอ่อน ดอกอ่อน ผลอ่อน นำไปทำแกงเลียง แกงส้ม
  • ทางยา แก้พิษกาฬ แก้ป้างเพื่อดีและโลหิต ระงับประสาท แก้จุกเสียด บำรุงน้ำนม บดเป็นผง ปั้นเม็ดหรือคั่วให้กรอบ ชงต้มน้ำรับประทาน ช่วยย่อยอาหาร แก้นอนไม่หลับ แก้ปวดศีรษะเนื่องจากความดันโลหิตสูง เจริญอาหาร ขับพยาธิ ขับระดู แก้บิด ขับปัสสาวะ

สรรพคุณ[แก้]

  • รากสด เป็นยารักษาหิด
  • รากแห้ง เป็นยาลดความดันโลหิตสูง เป็นยากล่อมประสาททำให้ง่วงนอน และอยากอาหาร
  • ดอก แก้โรคตาแดง
  • น้ำจากใบ ใช้รักษาโรคตามัว
  • เปลือก แก้พิษไข้
  • กระพี้ บำรุงโลหิต

องค์ประกอบทางเคมี[แก้]

"Rauvolfia serpentina" ถูกเรียกกันว่า รากงูอินเดียย (Indian Snakeroot) หรือ "Sarpagandha" มีงสารเคมีที่ออกฤทธิ์ทางชีวภาพ ได้แก่ ajmaline, aricine, corynanthine, rauwolscine lankanescine deserpidine, rescinnamine, reserpine, reserpiline, isoreserpine, isoreserpiline, serpentinine และ yohimbine

อ้างอิง[แก้]

  • เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ และคณะ. 2547. ผักพื้นบ้านภาคใต้. พิมพ์ครั้งที่ 2. ศูนย์พัฒนาตำราการแพทย์แผนไทย. นนทบุรี. ISBN 974-92580-5-3
  • iWisdom corporation. 2551. สมุนไพรไทย ระย่อมน้อย. 1 กุมภาพันธ์ 2554.