บริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ข้อผูกมัดออกโดยบริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์ในวันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2165 จำนวน 2,400 ฟลอริน
ดินแดนอาณานิคมของดัตช์ ที่มีดินแดนในปกครองของบริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์จะเป็นสีเขียวอ่อนซึ่งอยู่รายรอบมหาสมุทรอินเดีย และเกาะเซนต์เฮเลนาในตอนกลางมหาสมุทรแอตแลนติก

บริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์ (The Dutch East India Company หรือภาษาดัตช์ที่สะกดแบบเก่า Vereenigde Oostindische Compagnie or VOC หมายถึง United East Indian Company แปลว่า "สหบริษัทอินเดียตะวันออก") ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2145 (ค.ศ. 1602) เมื่อรัฐสภาแห่งเนเธอร์แลนด์ (States-General of the Netherlands) มอบสิทธิขาดเป็นเวลา 21 ปีในการปฏิบัติงานกิจการอาณานิคมในทวีปเอเชีย นับว่าเป็นความร่วมมือของหลากหลายชาติครั้งแรกในโลกและเป็นบริษัทแรกที่ออกหุ้น[1]

การก่อตั้งและการขยายตัว[แก้]

บริษัทอินเดียตะวันออกของดัตช์ถือกำเนิดขึ้นด้วยการร่วมทุนของพ่อค้าและนายธนาคารดัตช์ที่ไม่พอใจต่อการผูกขาดการค้าเครื่องเทศของโปรตุเกส ซึ่งครอบครองเส้นทางการเดินเรือสู่เอเชียและผลผลิตเครื่องเทศ บริษัทฯ อยู่ภายใต้การบริหารของคณะกรรมการใหญ่ 17 คน ได้รับอนุญาตจากรัฐบาลดัตช์ให้มีอำนาจผูกขาดการค้าเครื่องเทศในตะวันออก รวมถึงให้สามารถยึดครองดินแดนโพ้นทะเลที่ไดก็ได้ตามที่บริษัท ฯ เห็นชอบ

หลังก่อตั้งบริษัท ฯ ไม่นาน กองเรือของบริษัทฯ สามารถกำจัดเรือโปรตุเกสและยึดดินแดน เมืองท่าที่โปรตุเกสครอบครองอยู่ในเอเชีย ตั้งแต่ ศรีลังกา มะละกา จากนั้นใน พ.ศ. 2162 ได้ตั้งสำนักงานใหญ่ในเอเชียตะวันออกที่เมืองจาการ์ตา ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็น ปัตตาเวีย (Batavia) ตามชื่อเผ่าโบราณของชาวดัตช์ โปรตุเกสยังต้องสูญเสียหมู่เกาะเครื่องเทศหรือ โมลุกกะ (Moluccas) หรือมะลูกู (Maluku) แก่ดัตช์ ทำให้ผลผลิตเครื่องเทศสำคัญเช่น พริกไทย กระวาน กานพลู จันทน์เทศ อยู่ภายใต้การผูกขาดของดัตช์ในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 17 นอกจากนั้นบริษัทฯ ยังมีบทบาทในการจัดซื้อสินค้า ผลผลิตจากอาณาจักรต่าง ๆ เช่น ปัตตานี กัมพูชา อยุธยาหรือสยาม เวียดนาม จีนและญี่ปุ่น หลายครั้งได้ใช้ระบบการแลกเปลี่ยนสินค้าที่อาณาจักรเหล่านั้นต้องการเช่น ปืนใหญ่ ปืนไฟแบบตะวันตกแลกกับผลผลิตพื้นเมือง

ในช่วง 50 ปีแรก บริษัทฯ มีเรือในเอเชียทั้งสิ้น 40 ลำ ลูกเรือ 5,000 คน จากนั้นตั้งแต่ราว พ.ศ. 2183 เป็นต้นไป เรือได้เพิ่มขึ้นเป็นถึง 150 ลำ เจ้าหน้าที่ลูกเรือรวมกว่า 15,000 คน[2]

บริษัทยังคงมีความสำคัญทางการค้าเป็นเวลาเกือบสองศตวรรษ โดยจ่ายส่วนแบ่งประจำปี 18 % เป็นเวลาเกือบ 200 ปีจนกระทั่งเกิดการล้มละลายและกิจการล้มเลิกอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2343[3] ทรัพย์สินต่างๆ และหนี้ของบริษัทได้ถูกครอบครองแทนโดยรัฐบาลของสาธารณรัฐปัตตาเวีย ดินแดนในครอบครองของบริษัท VOC ได้กลายเป็นหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของดัตช์ และแผ่ขยายออกไปในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 เพื่อรวมหมู่เกาะอินโดนีเซียทั้งหมดเข้าด้วยกัน และคริสต์ศตวรรษที่ 20 จึงเกิดเป็นประเทศอินโดนีเซีย

อ้างอิง[แก้]

  1. http://www.exchange-handbook.co.uk/index.cfm?section=articles&action=detail&id=60613
  2. http://www.colonialvoyage.com/eng/voc/index.html
  3. Ricklefs, M.C. (1991). A History of Modern Indonesia Since c.1300, 2nd Edition. London: MacMillan. pp. p.110. ISBN 0-333-57689-6.