สาธารณสมบัติ
สาธารณสมบัติ หรือ สมบัติสาธารณะ (อังกฤษ: public domain) ประกอบด้วยงานสร้างสรรค์ทั้งหมดที่ไม่มีสิทธิ์ในทรัพย์สินทางปัญญาแต่เพียงผู้เดียว สิทธิ์เหล่านั้นอาจหมดอายุ ถูกเพิกถอน สละสิทธิ์ หรืออาจไม่สามารถใช้ได้[1][2][3] เนื่องจากไม่มีผู้ใดถือครองสิทธิ์แต่เพียงผู้เดียว ดังนั้นทุกคนจึงสามารถใช้หรืออ้างอิงถึงผลงานเหล่านั้นได้อย่างถูกกฎหมายโดยไม่ต้องขออนุญาต[3][4]
ตัวอย่างเช่น ผลงานของวิลเลียม เชกสเปียร์, ลูทวิช ฟัน เบทโฮเฟิน, มิเกล เด เซร์บันเตส, ซาราธุสตรา, เล่าจื๊อ, ขงจื๊อ, อาริสโตเติล, ลีแมน แฟรงก์ บอม, เลโอนาร์โด ดา วินชี และฌอร์ฌ เมเลียส ถือเป็นสาธารณสมบัติ เนื่องจากถูกสร้างขึ้นก่อนจะมีกฎหมายลิขสิทธิ์ หรือลิขสิทธิ์ของพวกเขาหมดอายุแล้ว[1] ผลงานบางอย่างไม่ได้รับการคุ้มครองโดยกฎหมายลิขสิทธิ์ของประเทศใดประเทศหนึ่ง ดังนั้นจึงถือเป็นสาธารณสมบัติ ตัวอย่างเช่น สิ่งที่ไม่ได้รับการคุ้มครองโดยลิขสิทธิ์ในสหรัฐ ได้แก่ กลศาสตร์นิวตัน และสูตรอาหาร[5] ผลงานอื่น ๆ ที่ผู้แต่งได้อุทิศให้แก่สาธารณสมบัติอย่างชัดเจน (ดู การสละสิทธิ์) ตัวอย่างเช่น การใช้งานอ้างอิงของขั้นตอนวิธีการเข้ารหัส[6] โดยปกติแล้วคำว่า สาธารณสมบัติ จะไม่ถูกนำมาใช้ในกรณีที่ผู้สร้างผลงานยังคงมีสิทธิ์ในส่วนที่เหลืออยู่ ในกรณีดังกล่าว การใช้งานผลงานจะเรียกว่า "ภายใต้สัญญาอนุญาต" หรือ "โดยได้รับอนุญาต"
เนื่องจากสิทธิ์แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศและเขตอำนาจศาล ผลงานชิ้นหนึ่งอาจอยู่ภายใต้สิทธิ์ในประเทศหนึ่ง แต่เป็นสาธารณสมบัติในอีกประเทศหนึ่ง สิทธิ์บางประการขึ้นอยู่กับการจดทะเบียนในแต่ละประเทศ และหากไม่มีการจดทะเบียนในประเทศใดประเทศหนึ่งตามที่กำหนดไว้ ก็จะทำให้ผลงานนั้นมีสถานะเป็นสาธารณสมบัติในประเทศดังกล่าว คำว่า สาธารณสมบัติ อาจใช้แทนกันได้กับคำอื่น ๆ ที่ไม่แม่นยำหรือไม่ได้รับการนิยามอย่างชัดเจน เช่น ปริมณฑลสาธารณะ หรือ ส่วนรวม ซึ่งรวมถึงแนวคิดต่าง ๆ เช่น "ส่วนรวมทางความคิด" "ส่วนรวมทางปัญญา" และ "ส่วนรวมทางข้อมูล"[7]
การไม่มีข้อกำหนดในการใช้งาน
[แก้]ผลงานสร้างสรรค์ต่าง ๆ ที่ผ่านกระบวนการคิด การเขียน หรือรูปแบบใด ๆ ออกมาถือว่าอยู่ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์ ถ้าไม่มีลิขสิทธิ์ชนิดอื่นกำหนดไว้ ผลงานต่าง ๆ ที่มีการสร้างก่อนกฎหมายลิขสิทธิ์ ถือว่าเป็นสาธารณสมบัติ ได้แก่ คัมภีร์ไบเบิล อัลกุรอาน ผลงานของวิลเลียม เชกสเปียร์ ลูทวิช ฟัน เบทโฮเฟิน หรืออาร์คิมิดีส อย่างไรก็ตาม การแปลผลงานเหล่านี้สามารถอยู่ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์
การรวบรวมหรือทำรายชื่อของผลงานลิขสิทธิ์ในบางครั้งถือว่าเป็นงานลิขสิทธิ์ถ้ามีการเรียบเรียงและจัดหมวดหมู่ข้อมูล ในขณะเดียวกันการรวบรวมข้อมูลเรียงตามตัวอักษร เช่น สมุดโทรศัพท์ถือว่าไม่อยู่ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์ ผลงานของรัฐบาลถือว่าเป็นสาธารณสมบัติและไม่อยู่ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์
วันสาธารณสมบัติ
[แก้]
วันสาธารณสมบัติ เป็น วันที่ผลงานที่มีลิขสิทธิ์หมดอายุและกลายเป็นสาธารณสมบัติ[8] การเปลี่ยนสถานะทางกฎหมายของผลงานที่มีลิขสิทธิ์ไปสู่สาธารณสมบัติมักเกิดขึ้นในวันที่ 1 มกราคม ของทุกปี โดยขึ้นอยู่กับกฎหมายลิขสิทธิ์ของแต่ละประเทศ[8]
การกำหนดให้มี "วันสาธารณสมบัติ" นั้นเริ่มแรกเป็นไปอย่างไม่เป็นทางการ โดยมีการกล่าวถึงครั้งแรกสุดเท่าที่ทราบคือใน ค.ศ. 2004 โดยวอลเลซ แมคลีน (นักเคลื่อนไหวเพื่อสาธารณสมบัติชาวแคนาดา)[9] และได้รับการสนับสนุนจากลอว์เรนซ์ เลสสิก[10] ณ วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2010[11] มีเว็บไซต์วันสาธารณสมบัติแสดงรายชื่อผู้เขียนที่มีผลงานกำลังจะกลายเป็นสาธารณสมบัติ มีการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ในหลายประเทศทั่วโลกโดยองค์กรต่าง ๆ ภายใต้ชื่อวันสาธารณสมบัติ ซึ่งจะช่วยให้ผู้คนทั่วโลกได้เฉลิมฉลองผลงานที่เขียนขึ้นเมื่อนานมาแล้ว
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- 1 2 Boyle, James (2008). The Public Domain: Enclosing the Commons of the Mind. CSPD. p. 38. ISBN 978-0-300-13740-8. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 February 2015.
- ↑ Graber, Christoph B.; Nenova, Mira B. (2008). Intellectual Property and Traditional Cultural Expressions in a Digital Environment. Edward Elgar Publishing. p. 173. ISBN 978-1-84720-921-4. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 20 December 2014. สืบค้นเมื่อ 27 October 2016.
- 1 2 Tysver, Daniel A. "Works Unprotected by Copyright Law". BitLaw. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 March 2016.
- ↑ "What Is the Public Domain?". Copyrightlaws.com (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). 2023-03-07. สืบค้นเมื่อ 2024-10-09.
- ↑ "Copyright Protection Not Available for Names, Titles, or Short Phrases" (PDF). copyright.gov. Oct 2015. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 5 April 2016.
Listings of ingredients, as in recipes, labels, or formulas. When a recipe or formula is accompanied by an explanation or directions, the text directions may be copyrightable, but the recipe or formula itself remains uncopyrightable.
- ↑ "SERPENT - A Candidate Block Cipher for the Advanced Encryption Standard". 1999. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 13 January 2013.
Serpent is now completely in the public domain, and we impose no restrictions on its use. This was announced on the 21st August at the First AES Candidate Conference.
- ↑ Ronan 2006, p. 103.
- 1 2 Richmond, Shane (1 January 2010). "Happy Public Domain Day! Here's to many more". Telegraph Blogs. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 15 May 2012. สืบค้นเมื่อ 24 December 2011.
- ↑ McLean, Wallace J. (1 January 2004). "Happy Public Domain Day!". American University. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 June 2017. สืบค้นเมื่อ 9 March 2016.
- ↑ Lessig, Lawrence (1 January 2004). "Public domain day - in Canada (Lessig Blog)". Lessig.org. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 November 2011. สืบค้นเมื่อ 25 December 2011.
- ↑ "Public Domain Day 2010". MetaFilter. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 October 2012.
เอกสารอ้างอิง
[แก้]- Huang, Hui (2009). "On public domain in copyright law". Frontiers of Law in China. 4 (2): 178–195. doi:10.1007/s11463-009-0011-6. S2CID 153766621 – โดยทาง Springer.
- Ronan, Deazley (2006). Rethinking copyright: history, theory, language. Edward Elgar Publishing. p. 102. ISBN 978-1-84542-282-0. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 November 2011 – โดยทาง Google Books.
- Torremans, Paul, บ.ก. (2007). Copyright Law: A Handbook of Contemporary Research. Research handbooks in intellectual property (ภาษาอังกฤษ). Cheltenham, UK; Northampton, MA: Edward Elgar Publishing. ISBN 978-1-84844-021-0 – โดยทาง Google Books.
 | บทความนี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล หมายเหตุ: ขอแนะนำให้จัดหมวดหมู่โครงให้เข้ากับเนื้อหาของบทความ (ดูเพิ่มที่ วิกิพีเดีย:โครงการจัดหมวดหมู่โครงที่ยังไม่สมบูรณ์) |