วงศ์ปลากระโทง

ปลากระโทง ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ครีเทเชียสตอนต้น-ปัจจุบัน
ปลากระโทงร่ม (Istiophorus platypterus) ที่คอสตาริกา
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	Animalia
ไฟลัม:	Chordata
ชั้น:	Actinopterygii
อันดับ:	Perciformes
อันดับย่อย:	Xiphioidei
วงศ์:	Istiophoridae
สกุล
Istiompax Istiophorus Kajikia Makaira Tetrapturus
ชื่อพ้อง
Histiophoridae

วงศ์ปลากระโทง หรือ วงศ์ปลากระโทงแทง หรือ วงศ์ปลาปากนก (อังกฤษ: Marlin, Spearfish, Sailfish, Billfish) ปลากระดูกแข็งขนาดใหญ่จำพวกหนึ่งอาศัยอยู่ในทะเล อยู่ในอันดับปลากะพง (Perciformes) ใช้ชื่อวงศ์ว่า Istiophoridae

โดยคำว่า Istiophoridae ที่ใช้เป็นชื่อวงศ์นั้น มาจากภาษากรีก Istion หมายถึง "ใบเรือ" รวมกับคำว่า pherein หมายถึง "แบกไว้"

ปลากระโทง เป็นปลาทะเลขนาดใหญ่ที่มีความปราดเปรียวและว่องไวมาก จัดเป็นปลาที่สามารถว่ายน้ำได้เร็วที่สุดในโลก

มีลำตัวค่อนข้างกลม ปากกว้าง มีฟันแบบวิลลิฟอร์ม ครีบหลังและครีบก้นมีอย่างละ 2 ครีบ ไม่มีครีบฝอย ครีบท้องมีก้านครีบ 1-3 ก้าน มีสันที่คอดหาง ครีบหางเว้าลึก

มีจุดเด่นคือปลายปากด้านบนมีกระดูกยื่นยาวแหลมออกมา ใช้ในการนำทาง ล่าเหยื่อ และป้องกันตัว มีครีบกระโดงหลังมีสูงแหลม ในบางชนิด จะมีกระโดงสูงมากและครอบคลุมเกือบเต็มบริเวณหลัง ดูแลคล้ายใบเรือ

โดยมากแล้วมักจะอาศัยหากินอยู่บริเวณผิวน้ำ พบได้ในทะเลเขตอบอุ่นและเขตร้อนทั่วโลก ออกล่าเหยื่อเป็นปลาขนาดเล็กกว่า บางครั้งอาจอยู่รวมเป็นฝูงนับร้อยตัว สามารถโดดพ้นน้ำได้สูงและมีความสง่างามมาก จึงนิยมตกเป็นเกมกีฬา ได้รับฉายาจากนักตกปลาว่าเป็น "ราชินีแห่งท้องทะล" โดยมักจะออกตกด้วยการล่องเรือไปกลางทะเลและตกด้วยอุปกรณ์ชนิดต่าง ๆ ซึ่งต้องใช้ด้วยกันเวลาหลายชั่วโมง ด้วยการให้ปลายื้อเบ็ดจนหมดแรงเอง โดยปลากระโทงชนิดที่ใหญ่ที่สุดคือ ปลากระโทงสีน้ำเงินแอตแลนติก (Makaira nigricans) เป็นชนิดที่พบที่มหาสมุทรแอตแลนติก ที่สามารถโตเต็มที่ได้ถึง 5 เมตร หนักกว่า 636 กิโลกรัม

การจำแนก

มีทั้งหมด 10 ชนิด ใน 5 สกุล ประกอบไปด้วย

• ปลากระโทงดำ (Istiompax indica)
• ปลากระโทงร่ม (Istiophorus platypterus)
• ปลากระโทงขาว (Kajikia albida)
• ปลากระโทงลาย (Kajikia audax)
• ปลากระโทงสีน้ำเงินแปซิฟิก (Makaira mazara)
• ปลากระโทงสีน้ำเงินแอตแลนติก (Makaira nigricans)
• ปลากระโทงปากสั้น (Tetrapturus angustirostris)
• ปลากระโทงเมดิเตอร์เรเนี่ยน (Tetrapturus belone)
• ปลากระโทงเกล็ดกลม (Tetrapturus georgii)
• ปลากระโทงปากยาวแอตแลนติก (Tetrapturus pfluegeri)

นอกจากนี้แล้ว ยังมีปลากระโทงดาบที่มีลักษณะคล้ายปลากระโทงอีกชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Xiphias gladius ซึ่งมิได้อยู่ในวงศ์เดียวกันนี้ แต่จัดอยู่ในวงศ์ Xiphiidae

ในน่านน้ำไทย พบได้ทั้งทะเลอันดามันและอ่าวไทย โดยชนิดที่พบได้แก่ ปลากระโทงร่มอินโด-แปซิฟิก และ ปลากระโทงสีน้ำเงินแปซิฟิก เป็นต้น

ปลากระโทงยังมีชื่อเรียกอื่นเป็นภาษาใต้ว่า "ปลาอินทรียักษ์" เป็นต้น

แหล่งข้อมูลอื่น

• จากFishbse.org (อังกฤษ)