ปัญจตันตระ
ปัญจตันตระ (อังกฤษ: Pancatantra[1][2][3][4]; ภาษาสันสกฤต: पञ्चतन्त्र) เป็นนิทานโบราณของอินเดีย คาดว่ามีต้นกำเนิดที่แคชเมียร์เมื่อ พ.ศ. 343 เขียนด้วยภาษาสันสกฤต ได้รับอิทธิพลจากนิทานชาดกของพุทธศาสนา มีการแปลเป็นภาษาต่างๆมาตั้งแต่สมัยโบราณ เช่น แปลเป็นภาษาอาหรับเมื่อราว พ.ศ. 1400 ต่อมาจึงแปลไปเป็นภาษาละติน ภาษาฮีบรู ภาษากรีก และภาษาอื่นๆในยุโรป ส่วนฉบับภาษาอังกฤษนั้นตั้งชื่อใหม่ว่า นิทานของปิลเป (Pilpay's Fable) ส่วนปัญจตันตระฉบับภาษาไทยแปลจากฉบับภาษาอังกฤษโดยศักดา วิมลจันทร์
รูปแบบอื่นๆของปัญจตันตระ ได้แก่ Tantrākhyāyikā[5] (สันสกฤต: तन्त्राख्यायिका) หรือKalīlah wa Dimnah (อาหรับ: كليلة و دمنة) หรือ Kalila and Dimna[6] (เปอร์เซีย: کلیله و دمنه) Kalīleh o Demneh หรือ Anvār-e Soheylī[7][8][9] (เปอร์เซีย: انوار سهیلی, 'The Lights of Canopus') หรือ Kalilag and Damnag[10] (ภาษาซีเรียค) หรือ Kalīlah wa Dimnah[11][12] หรือ The Fables of Bidpai[13][14] (หรือปอลไปในภาษาในยุโรปหลายภาษา) หรือ The Morall Philosophie of Doni [15]
นิทานปัญจตันตระเป็นนิทานซ้อนนิทานซึ่งเป็นลักษณะที่พบบ่อยในวรรณคดีภาษาสันสกฤต ลักษณะเดียวกับนิทานเวตาลและกถาสริตสาคร เนื้อหาของปัญจตันตระคล้ายหิโตปเทศ โดยหิโตปเทศแบ่งย่อยเป็นสี่เล่ม ส่วนปัญจตันตระแบ่งย่อยเป็น 5 เล่ม โครงเรื่องหลักคือเป็นการรวบรวมเรื่องราวเพื่อให้เจ้าชายที่โง่เขลาได้เรียนรู้ให้เข้าใจโดยรวดเร็ว เรื่องย่อยของปัญจตันตระ ได้แก่
- มิตฺรเภท (Mitra Bhedha) หรือการแตกมิตร - เนื้อเรื่องหลักคือการแตกมิตรระหว่างสิงโตกับโค โดยมีสุนัขจิ้งจอกเป็นผู้ยุยง
- มิตฺรลาภ (Mitra Laabha หรือ Mitra Samprāpti) หรือการผูกมิตร - เนื้อเรื่องหลักคือการคบหาเป็นมิตรระหว่างหนู กา เต่า กวาง
- กาโกลูกียมฺ (Kākolūkīyam) หรือ สงคราม - เนื้อเรื่องหลักคือการทำสงครามระหว่างกากับนกเค้าแมว
- ลาพฺธาปรฺญาศมฺ (Labdhapraṇāśam) หรือ ลาภหาย - เนื้อเรื่องหลักเป็นเรื่องระหว่างลิงกับจระเข้
- อปรีกษิตการากํ (Aparīkṣitakārakaṃ) หรือ สันติภาพ - ไม่มีเนื้อเรื่องหลักที่ชัดเจน
อย่างไรก็ตาม เมื่อดูตามหลักฐานบทแปลที่เก่าแก่ที่สุดที่เหลืออยู่ นิทานปัญจตันตระเคยมีถึง 12 เล่ม เมื่อมีการแก้ไขตัดตอนกันต่อๆมาจึงเหลือเท่าที่มีในปัจจุบัน
[แก้] อ้างอิง
- ^ Rajan 1993
- ^ Ryder 1925
- ^ Olivelle 1997
- ^ Dharma 2004
- ^ Hertel 1915
- ^ Wood 2008
- ^ Eastwick 1854
- ^ Wollaston 1877
- ^ Wilkinson 1930
- ^ Falconer 1885
- ^ Knatchbull 1819
- ^ (English, 2008)
- ^ Jacobs 1888
- ^ The Fables of Pilpay, facsimile reprint of the 1775 edition, Dwarf Publishers, London 1987
- ^ (English, 1570)
- ปัญจตันตระ ๑:การแตกมิตร. แปลโดย ศักดา วิมลจันทร์. กทม. ไอเดียเมกเกอร์. 2544
[แก้] อ่านเพิ่มเติม
- Ibn al-Muqaffa, Abdallah. Kalilah et Dimnah. Ed. P. Louis Cheiko. 3 ed. Beirut: Imprimerie Catholique, 1947.
- Ibn al-Muqaffa, Abd'allah. Calila e Dimna. Eds. Juan Manuel Cacho Blecua and María Jesus Lacarra. Madrid: Editorial Castalia, 1984.
- Keller, John Esten, and Robert White Linker. El libro de Calila e Digna. Madrid Consejo Superior de Investigaciones Cientificas, 1967.
- Latham, J.D. "Ibn al-Muqaffa` and Early `Abbasid Prose." `Abbasid Belles-Lettres. Eds. Julia Ashtiany, et al. Cambridge: Cambridge UP, 1989. 48-77.
- Parker, Margaret. The Didactic Structure and Content of El libro de Calila e Digna. Miami, FL: Ediciones Universal, 1978.
- Penzol, Pedro. Las traducciones del "Calila e Dimna". Madrid,: Impr. de Ramona Velasco, viuda de P. Perez,, 1931.
- Wacks, David A. "The Performativity of Ibn al-Muqaffas Kalîla wa-Dimna and Al-Maqamat al-Luzumiyya of al-Saraqusti." Journal of Arabic Literature 34.1-2 (2003): 178-89.
[แก้] แหล่งข้อมูลอื่น
- History of the Migration of Panchatantra
- Video of London 2009 ICR Illustrated Lecture on the Westward Migration of Panchatantra from India
- Panchatantra Stories in English
- Stories from Panchatantra
- Tales from the Panchatantra
- An example of comparison with an Aesop's fable
- Buddhist Birth Stories (Jataka Tales), T. W. Rhys Davids, London 1880 [1]
- Excerpt from Wood's 2008 update of Kalila and Dimna - Fables of Friendship and Betrayal
