ปัญจตันตระ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
หน้าจากหนังสือกาลิกา วา ดิมนา ภาคภาษาอาหรับอายุราว พ.ศ. 1753 แสดงรูปของราชาแห่งกากับที่ปรึกษา
หน้าจากหนังสือKelileh o Demneh อายุราว พ.ศ. 1972 จากเฮรัต ซึ่งเป็นปัญจตันตระที่แปลเป็นภาษาเปอร์เซีย โดยแปลมาจากฉบับภาษาอาหรับ Kalila wa Dimna อีกต่อหนึ่ง แสดงเรื่องตอนที่สุนัขจิ้งจอกชักนำสิงโตเข้าสู่สงคราม
รูปสลักเกี่ยวกับปัญจตันตระที่วิหารเมนดุต ชวากลาง อินโดนีเซีย

ปัญจตันตระ (อังกฤษ: Pancatantra[1][2][3][4]; ภาษาสันสกฤต: पञ्चतन्त्र) เป็นนิทานโบราณของอินเดีย คาดว่ามีต้นกำเนิดที่แคชเมียร์เมื่อ พ.ศ. 343 เขียนด้วยภาษาสันสกฤต ได้รับอิทธิพลจากนิทานชาดกของพุทธศาสนา มีการแปลเป็นภาษาต่างๆมาตั้งแต่สมัยโบราณ เช่น แปลเป็นภาษาอาหรับเมื่อราว พ.ศ. 1400 ต่อมาจึงแปลไปเป็นภาษาละติน ภาษาฮีบรู ภาษากรีก และภาษาอื่นๆในยุโรป ส่วนฉบับภาษาอังกฤษนั้นตั้งชื่อใหม่ว่า นิทานของปิลเป (Pilpay's Fable) ส่วนปัญจตันตระฉบับภาษาไทยแปลจากฉบับภาษาอังกฤษโดยศักดา วิมลจันทร์

รูปแบบอื่นๆของปัญจตันตระ ได้แก่ Tantrākhyāyikā[5] (สันสกฤต: तन्त्राख्यायिका) หรือKalīlah wa Dimnah (อาหรับ: كليلة و دمنة‎) หรือ Kalila and Dimna[6] (เปอร์เซีย: کلیله و دمنه) Kalīleh o Demneh หรือ Anvār-e Soheylī[7][8][9] (เปอร์เซีย: انوار سهیلی, 'The Lights of Canopus') หรือ Kalilag and Damnag[10] (ภาษาซีเรียค) หรือ Kalīlah wa Dimnah[11][12] หรือ The Fables of Bidpai[13][14] (หรือปอลไปในภาษาในยุโรปหลายภาษา) หรือ The Morall Philosophie of Doni [15]

นิทานปัญจตันตระเป็นนิทานซ้อนนิทานซึ่งเป็นลักษณะที่พบบ่อยในวรรณคดีภาษาสันสกฤต ลักษณะเดียวกับนิทานเวตาลและกถาสริตสาคร เนื้อหาของปัญจตันตระคล้ายหิโตปเทศ โดยหิโตปเทศแบ่งย่อยเป็นสี่เล่ม ส่วนปัญจตันตระแบ่งย่อยเป็น 5 เล่ม โครงเรื่องหลักคือเป็นการรวบรวมเรื่องราวเพื่อให้เจ้าชายที่โง่เขลาได้เรียนรู้ให้เข้าใจโดยรวดเร็ว เรื่องย่อยของปัญจตันตระ ได้แก่

  • มิตฺรเภท (Mitra Bhedha) หรือการแตกมิตร - เนื้อเรื่องหลักคือการแตกมิตรระหว่างสิงโตกับโค โดยมีสุนัขจิ้งจอกเป็นผู้ยุยง
  • มิตฺรลาภ (Mitra Laabha หรือ Mitra Samprāpti) หรือการผูกมิตร - เนื้อเรื่องหลักคือการคบหาเป็นมิตรระหว่างหนู กา เต่า กวาง
  • กาโกลูกียมฺ (Kākolūkīyam) หรือ สงคราม - เนื้อเรื่องหลักคือการทำสงครามระหว่างกากับนกเค้าแมว
  • ลาพฺธาปรฺญาศมฺ (Labdhapraṇāśam) หรือ ลาภหาย - เนื้อเรื่องหลักเป็นเรื่องระหว่างลิงกับจระเข้
  • อปรีกษิตการากํ (Aparīkṣitakārakaṃ) หรือ สันติภาพ - ไม่มีเนื้อเรื่องหลักที่ชัดเจน

อย่างไรก็ตาม เมื่อดูตามหลักฐานบทแปลที่เก่าแก่ที่สุดที่เหลืออยู่ นิทานปัญจตันตระเคยมีถึง 12 เล่ม เมื่อมีการแก้ไขตัดตอนกันต่อๆมาจึงเหลือเท่าที่มีในปัจจุบัน

อ้างอิง [แก้]

  1. ^ Rajan 1993
  2. ^ Ryder 1925
  3. ^ Olivelle 1997
  4. ^ Dharma 2004
  5. ^ Hertel 1915
  6. ^ Wood 2008
  7. ^ Eastwick 1854
  8. ^ Wollaston 1877
  9. ^ Wilkinson 1930
  10. ^ Falconer 1885
  11. ^ Knatchbull 1819
  12. ^ (English, 2008)
  13. ^ Jacobs 1888
  14. ^ The Fables of Pilpay, facsimile reprint of the 1775 edition, Dwarf Publishers, London 1987
  15. ^ (English, 1570)
  • ปัญจตันตระ ๑:การแตกมิตร. แปลโดย ศักดา วิมลจันทร์. กทม. ไอเดียเมกเกอร์. 2544

อ่านเพิ่มเติม [แก้]

  • Ibn al-Muqaffa, Abdallah. Kalilah et Dimnah. Ed. P. Louis Cheiko. 3 ed. Beirut: Imprimerie Catholique, 1947.
  • Ibn al-Muqaffa, Abd'allah. Calila e Dimna. Eds. Juan Manuel Cacho Blecua and María Jesus Lacarra. Madrid: Editorial Castalia, 1984.
  • Keller, John Esten, and Robert White Linker. El libro de Calila e Digna. Madrid Consejo Superior de Investigaciones Cientificas, 1967.
  • Latham, J.D. "Ibn al-Muqaffa` and Early `Abbasid Prose." `Abbasid Belles-Lettres. Eds. Julia Ashtiany, et al. Cambridge: Cambridge UP, 1989. 48-77.
  • Parker, Margaret. The Didactic Structure and Content of El libro de Calila e Digna. Miami, FL: Ediciones Universal, 1978.
  • Penzol, Pedro. Las traducciones del "Calila e Dimna". Madrid,: Impr. de Ramona Velasco, viuda de P. Perez,, 1931.
  • Wacks, David A. "The Performativity of Ibn al-Muqaffas Kalîla wa-Dimna and Al-Maqamat al-Luzumiyya of al-Saraqusti." Journal of Arabic Literature 34.1-2 (2003): 178-89.

แหล่งข้อมูลอื่น [แก้]

ดึงข้อมูลจาก "http://th.wikipedia.org/w/index.php?title=ปัญจตันตระ&oldid=4721940".