การปฏิบัติการพิเศษ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

การปฏิบัติการพิเศษ (อังกฤษ: Special Operation) คือ การปฏิบัติอย่างหนึ่งที่ไม่จัดให้มีการปฏิบัติในกรอบการปฏิบัติของหน่วยที่มีอยู่เดิมหรือโดยปกติ เป็นงานที่เกิดขึ้นใหม่ด้วยความริเริ่มในการแก้ไขปัญหา ซึ่งคุกคามและมีผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อหน่วยงาน องค์กร หรือประเทศ โดยริเริ่มการปฏิบัตินับแต่ในขั้นเตรียมการ ปฏิบัติการและขั้นหลังการปฏิบัติ ทั้งนี้ ภัยคุกคามยังมีลักษณะขอบเขตอยู่เพียงความสนใจของผู้นำ ลักษณะขององค์กร และผลกระทบที่เกิดขึ้นมีความรุนแรงอย่างไร ดังนั้น การปฏิบัติการพิเศษจึงปรับเปลี่ยนไปตามรูปแบบขององค์กรและภัยคุกคามเป็นหลัก

แนวคิดเกี่ยวกับการปฏิบัติการพิเศษ[แก้]

สถานการณ์ของโลกปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว นับแต่การปฏิวัติอุตสาหกรรมในยุโรปและสหรัฐอเมริกา ทำให้ความต้องการใช้ทรัพยากรมีสูงขึ้น รัฐต่าง ๆ จึงมีความต้องการใช้ทรัพยากรจึงมีการใช้กำลังเข้ารุกรานประเทศอื่น ๆ เพื่อแย่งชิงทรัพยากรอยู่เสมอ ทำให้รูปแบบการรบในสงครามแต่ละครั้งมีการพัฒนามาโดยลำดับอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ล้วนขึ้นอยู่กับยุทธศาสตร์ในการทำสงครามของแต่ละประเทศ ซึ่งในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ในช่วงเวลาย่างเข้าสู่ยุคสงครามเย็น โดยเป็นการแย่งชิงความคิดการเมืองในระบอบประชาธิปไตยโดยสหรัฐอเมริกา และระบอบคอมมิวนิสต์ โดยสหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นสองขั้วอำนาจที่เข็มแข็งที่สุด และการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคโลกาภิวัติได้ผลักดันให้นักการทหารเปลี่ยนมูมมองด้านยุทธศาตร์การป้องกันประเทศเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง การปฏิบัติการในช่วงนั้น เริ่มใช้การแสดงกำลัง การซ้อมรบ การทูต การกีดกันการค้า การจารกรรม และอื่น ๆ ที่เป็น Soft Power โดยการใช้พลังอำนาจของชาติในทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นทางด้านการเมือง การทหาร สังคมจิตวิทยา และเทคโนโลยี กดดันอีกประเทศหนึ่งอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเปลี่ยนรูปแบบของสงครามไปเป็นการรบนอกแบบ และเป็นหลักสำคัญมากกว่าสงครามตามแบบ

เดิมที การทำการรบนอกแบบ จะกล่าวถึงเพียง การสงครามพิเศษ (Special Warfare) ประกอบไปด้วยการปฏิบัติหลัก 3 ประการ คือการสงครามนอกแบบ การปฏิบัติการจิตวิทยา และการป้องกันและปราบปรามการก่อความไม่สงบ และในท้ายที่สุดได้จัดให้รวมถึงการปฏิบัติในสงครามแบบอื่นที่ไม่ใช่สงครามตามแบบไว้ด้วย ได้แก่ สงครามเศรษฐกิจ สงครามต่อต้านการก่อการร้าย การป้องกันภายในให้กับมิตรประเทศ การลาดตระเวนพิเศษ การปฏิบัติภารกิจโดยตรง และการปฏิบัติการข่าวสาร นอกจากนี้ยังรวมไปถึงกิจกรรมรองที่เกี่ยวข้องได้แก่ การช่วยเหลือด้านการรักษาความปลอดภัย การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม การปราบปรามยาเสพติด และการค้นหาและกู้ภัย และใช้มาโดยตลอดจนทุกวันนี้ และเรียกชื่อการปฏิบัติต่า งๆ เหล่านี้เสียใหม่ว่า "การปฏิบัติการพิเศษ"

ลักษณะของภัยคุกคามในปัจจุบัน[แก้]

สามารถแบ่งออกได้ 3 ประเภท ได้แก่

  • ภัยคุกคามทางทหาร คือ การสงครามในทุกรูปแบบ ที่ต้องใช้กำลังทหาร และกึ่งทหารเข้าทำการรบ ด้วยวิธีการรบตามแบบ (Conventional warfare) และการสงครามพิเศษ (Special Warfare)
  • ภัยคุกคามที่ไม่ใช่ทหาร คือ รูปแบบของภัยคุกคามที่ไม่ใช่ทหาร ซึ่งต้องใช้พลังอำนาจของชาติในทุกด้านเพื่อรักษาความมั่นคงของรัฐให้รอดพ้นจากภัยคุกคามทุกรูปแบบตั้งแต่ในยามปกติ ได้แก่ ด้านการก่อการร้าย ด้านเศรษฐกิจ ด้านพลังงาน ด้านอาชญากรรมข้ามชาติ และด้านเทคโนโลยี
  • ภัยคุกคามที่เป็นสาธารณะภัยขนาดใหญ่ และภัยพิบัติธรรมชาติ คือ ภัยที่เกิดขึ้นโดยอุบัติเหตุ หรือโดยบังเอิญ ทั้งที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ หรือโดยน้ำมือมนุษย์ ที่ทำให้เกิดความเสียหายโดยรวมต่อระบบต่างๆ ของสังคม ทำให้หยุดชะงักหรือถูกตัดขาดเป็นเวลานาน เช่น โรงงานไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ระเบิด โรดซาระบาด หรือ ซึนามิ เป็นต้น

หน่วยในการปฏิบัติการพิเศษ[แก้]

จากลักษณะของภัยคุกคามแบบต่างๆ จึงจำเป็นต้องมีการจัดหน่วยเพื่อรองรับการปฏิบัติ กล่าวคือ หากเป็นการสถานการณ์รบที่ภัยคุกคามเป็นทหาร จะจัดตั้ง "หน่วยรบพิเศษ" (Special forces Unit) แต่หากไม่ใช่การรบจะจัดตั้ง "หน่วยปฏิบัติการพิเศษ" (Special Operation Unit) ประกอบกับอิทธิผลและแนวคิด "การบริหารวิกฤตการณ์" (Crisis Management) เริ่มเข้ามามีบทบาททั้งในภาคเอกชน และรัฐ และมีความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะภัยคุกคามที่เป็นวิกฤตการณ์ เช่น ภัยธรรมชาติ อาชญากรรมร้ายแรงและจลาจล ซึ่งต้องการหน่วยที่มีขีดความสามารถเพียงพอเพื่อคลี่คลายปัญหา จึงมีการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการพิเศษกันอย่างกว้างขวางมากขึ้น โดยเฉพาะ ตำรวจ และราชทัณฑ์ ซึ่งมีการจัดตั้งหน่วยที่ถือว่าเป็นหน่วยปฏิบัติการพิเศษอีกแขนงหนึ่งขึ้นที่เรียกว่า "หน่วยอาวุธและยุทธวิธีพิเศษ" (SWAT: Special Weapon And Tactics) เป็นต้น

หน่วยรบพิเศษของไทย[แก้]

  1. หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ กองทัพบก
  2. กองเรือยุทธการ และหน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน กองทัพเรือ
  3. หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน กองทัพอากาศ
  4. กองบังคับการสนับสนุนทางอากาศ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

หน่วยที่จัดว่าเป็นหน่วยปฏิบัติการพิเศษของไทย[แก้]

  1. หน่วยต่อต้านการก่อการร้าย หน่วยปฏิบัติการเฉพาะกิจ 90 (ฉก.90) กองทัพบก, หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษทางเรือ กองทัพเรือ, กองพันปฏิบัติการพิเศษ กองทัพอากาศ, นเรศวร 261 และ อรินทราช 26 สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
  2. หน่วยอาวุธและยุทธวิธีพิเศษ (SWAT) ปฏิบัติการพิเศษตำรวจภูธรภาค 1-9

อ้างอิง[แก้]

  • นิตยสาร Top Gun ฉบับ 50 ปี Royal Thai Navy SEAL ฉบับที่ 86 เดือน เมษายน
  • พล.ท.อุดมพร สมพงศ์ รน., สู่อาศรมคนกล้า ซีลทีม 1,
  • จ.ส.ต.พลาม พรมจำปา,หลักสูตรรบพิเศษ
  • http://www.rta.mi.th
  • http://www.seal.navy.mil
  • http://www.rtn-seal.com