สเต็มเซลล์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ภาพสเต็มเซลล์ที่ถูกไฮไลท์สี

เซลล์ต้นกำเนิด หรือ สเต็มเซลล์ (Stem Cell) เป็นเซลล์ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษในการแบ่งตัวให้เป็นเซลล์ของเนื้อเยื่อชนิดต่างๆในร่างกายได้ โดยยังคงมีความสามารถในการแบ่งตัวเองให้เป็นเซลล์ต้นกำเนิดเหมือนเดิมด้วย ที่พบหาได้จากตัวอ่อนระยะ blastocyst และในเนื้อเยื่อที่โตเต็มวัย เช่น เลือด ไขกระดูก ฟันน้ำนม ผิวหนัง ปัจจุบันได้มีนักวิจัยมากมายที่สนใจการในนำสเต็มเซลล์มาใช้ในการรักษาโรค เช่น ธาลัสซีเมีย ลิวคิเมีย อัลไซเมอร์ พาร์กินสัน อัมพาตไขสันหลัง กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เบาหวาน ให้หายขาดได้

[แก้] ประเภท

สเต็มเซลล์จัดตามแหล่งที่ได้มาเป็นสองชนิดคือ

  • สเต็มเซลล์จากตัวอ่อนมนุษย์ (Embryonic Stem Cell) คือสเต็มเซลล์ที่เก็บส่วนของ inner cell mass จากตัวอ่อนของมนุษย์หรือสัตว์ที่ยังอยู่ในครรภ์ในระยะ blastocyst
  • สเต็มเซลล์จากเนื้อเยื่อที่โตเต็มวัย (Adult Stem Cell) คือสเต็มเซลล์ที่เก็บจากเนื้อเยื่อที่โตเต็มวัย เช่นจาก ไขกระดูก เลือด ผิวหนัง ฟันน้ำนม เป็นต้น
ภาพแผนผังสเต็มเซลล์

สเต็มเซลล์พบได้ในสายสะดือ เลือด และไขกระดูก เป็นที่ทราบในทางการแพทย์ว่ามีความสำคัญต่อการสร้างระบบเลือด รวมถึงระบบภูมิคุ้มกันในร่างกาย ซึ่งในผู้ใหญ่จะเป็นสเต็มเซลล์จากไขกระดูกที่มีหน้าที่สร้าง เม็ดเลือดชนิดต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงเซลล์ที่เกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน คำถามพบบ่อย

สเต็มเซลล์ (เซลล์ต้นกำเนิด) นำไปใช้รักษาโรคอะไรได้บ้าง?

โรคมะเร็ง มะเร็งรังไข่ มะเร็งปอด มะเร็งลูกอันฑะ มะเร็งที่ไต เนื้องอกในสมอง Leukemia (โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว) Acute Lymphocytic Leukemia Acute Myelocytic Leukemia Chronic Myelocytic Leukemia Hodgkin disease Multiple Myeloma Neuroblastoma Non-Hodgkin Lymphoma

โรคระบบเลือดทางกรรมพันธุ์ผิดปกติ Thalassemia Fanconi anemia Sickle cell anemia Blackfan - Diamond anemia Congenital cytopenia Evans syndrome Kostmann disease Aplasic anemia Amegakaryocytic thrombocytopenia

อย่างไรก็ตามในปัจจุบันสเต็มเซลล์ที่นำมาใช้รักษาโรคได้ผลมีแค่โรค leukemia เท่านั้น ซึ่งโรคอื่นยังไม่มีการนำมาใช้ในทางคลินิกอย่างชัดเจน และยังไม่มีหลักฐานสนับสนุนเพียงพอ ดังนั้นอย่าหลงเชื่อว่าการเก็บสเต็มเซลล์ของตน จะช่วยในการรักษาโรคของตนได้มากมาย

อ้างอิง

อ้างอิง โรคที่รักษาได้1 อ้างอิง โรคที่รักษาได้2

[แก้] งานวิจัยสเต็มเซลล์

  • พ.ศ. 25032513 : เริ่มการวิจัยสเต็มเซลล์จากเนื้อเยื่อที่โตเต็มวัย
  • พ.ศ. 2511 : สเต็มเซลล์ที่โตเต็มวัยถูกนำไปใช้รักษาคนไข้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง (immunodeficient patient)
  • พ.ศ. 2541 : นักวิทยาศาสตร์สหรัฐอเมริกาเพาะสเต็มเซลล์จากตัวอ่อนมนุษย์และเซลล์สืบพันธุ์ และสร้างสายพันธุ์ของเซลล์ (cell line) ขึ้น ซึ่งขณะนี้เซลล์ไลน์ดังกล่าวยังคงอยู่ในสหรัฐฯ แต่ไม่ได้รับอนุญาตให้สร้างขึ้นใหม่
  • พ.ศ. 2544 : สเต็มเซลล์ตัวอ่อนถูกนำไปเพาะเป็นเซลล์เม็ดเลือด
  • พ.ศ. 2547 : นักวิทยาศาสตร์เกาหลีใต้โคลนตัวอ่อนมนุษย์ 30 ตัวและใช้เวลาอยู่ไม่กี่วันพัฒนาตัวอ่อนเหล่านี้
  • พ.ศ. 2548 : นักวิทยาศาสตร์เกาหลีใต้พัฒนาสเต็มเซลล์ และปรับปรุงจนกระทั่งสามารถจับเข้ากับคนไข้แต่ละรายได้

[แก้] อ้างอิง

เครื่องมือส่วนตัว