จกเช็น

อักษรทิเบต อา ภายในทิกเลสีรุ้ง เป็นสัญลักษณ์ที่นิยมใช้หมายถึงจกเช็น

จกเช็น (ทิเบต: རྫོགས་ཆེན་, ไวลี: rdzogs chen; Dzogchen) แปลว่า 'ความสำเร็จยิ่งใหญ่' หรือ 'ความสมบูรณ์แบบยิ่งใหญ่' เป็นธรมเนียมคำสอนในศาสนาพุทธแบบทิเบตและเพิน ที่มีเป้าหมายคือการค้นพบและสืบสานรากฐานของการดำรงอยู่ เป้าหมายของจกเช็นคือการมีประสบการณ์โดยตรงซึ่งรากฐานดังกล่าว เรียกว่า ริกปา (สันสกฤต: วิทยา)

จกเช็นเกิดขึ้นระหว่างการเผยแผ่ศาสนาพทุธในทิเบตครั้งแรก ระหว่างศตวรรษที่ 7-9 มีที่มาและอิทธิพลจากคำสอนที่มาจากอินเดีย จกเช็นที่เก่าแก่ที่สุดพบในศตวรรษที่ 9 โดยคุรุจากอินเดีย งานเขียนเหล่านี้มีชื่อว่า คำภีร์ยิ่งใหญ่ทั้งสิบแปด (Eighteen Great Scriptures) มีกล่าวอ้างว่าเป็นผลงานโดยทั้งศรีสิงห์และวิมลมิตร จกเช็นในยุคแรกมีจุดเด่นที่ความต่างจากวัตรปฏิบัติของวัชรยาน โดยมุ่งเน้นที่การระลึกอย่างสงบนำไปสู่ความลุ่มลึกในการรู้สึกตน ในยุคฟื้นฟูของทิเบตในศตวรรษที่ 10-12 จกเช็นมีพัฒนาการครั้งสำคัญ และนำเอาวิถีปฏิบัติและคำสอนจากอินเดียมาผสมผสาน แม้ว่าจะมีนักทิเบตวิทยาบางกลุ่มเสนอว่าจกเช็นเป็นพัฒนาการที่ปรากฏขึ้นใหม่ในทิเบต แต่ก็พบว่าแนวคิดสำคัญหลายประการของจกเช็น เช่น ความว่างเปล่า และ จิตอันสว่าง ปรากฏในงานเขียนของอินเดีย เช่น งานเขียนเชิงตันตระในศาสนาพุทธ และมหายานอื่น ๆ เช่น ลังกาวตารสูตร

คำว่า จกเช็น ประกอบมาจากสองคำ คือ จก – ความสมบูรณ์ ความสมบูรณ์แบบ และ เช็น – ความยิ่งใหญ่ ทะไลลามะที่ 14 ระบุว่าคำนี้อาจมีที่มาจากภาษาสันสกฤตคำว่า มหาสนธิ เริ่มแรกคำว่าจก็นหมายถึงความสมบูรณ์แบบสูงสุดของเทวโยคะแบบวัชรยาน หรือหมายถึงสภาวะหลังการปรากฏรูปของเทพเจ้าได้สลายลง และเข้าสู่สภาวะธรรมชาติของจิตใจที่สว่างและบริสุทธิ์

อ้างอิง

บรรณานุกรม

• Anon (2005), "Biographies: Pramodavajra, Regent of the Divine", Dharma Fellowship of His Holiness the Gwayala Karmapa, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-02-04, สืบค้นเมื่อ 2007-11-15
• Chökyi Nyima Rinpoche (1994), Union of Mahamudra and Dzogchen, Rangjung Yeshe Publications
• Dahl, Cortland (2009), Entrance to the Great Perfection: A Guide to the Dzogchen Preliminary Practices, Snow Lion Publications
• Dalai Lama (2004), Dzogchen | Heart Essence of the Great Perfection, Snow Lion Publications, ISBN 978-1-55939-219-8
• Dudjom Rinpoche (1991), The Nyingma School of Tibetan Buddhism, Vol. 1, Wisdom Publications, ISBN 978-0-86171-087-4
• Dudjom Rinpoche (2005), Wisdom Nectar: Dudjom Rinpoché's Heart Advice, Ithaca: Snow Lion Publications
• Kunsang, Erik Pema (2012), Wellsprings of the Great Perfection: The Lives and Insights of the Early Masters, Rangjung Yeshe Publications, ISBN 978-962-7341-81-9
• Norbu, Namkhai (2000), The Crystal and the Way of Light: Sutra, Tantra, and Dzogchen, Snow Lion Publications
• Norbu, Namkhai (2012). Small Glossary for the Dzogchen Community. Shang Shung Edizioni.
• Nyoshul Khenpo (2016), "Chapter 6", The Fearless Lion's Roar: Profound Instructions on Dzogchen, the Great Perfection, Shambhala Publications
• Rabjam, Shechen (2007), The Great Medicine: Steps in Meditation on the Enlightened Mind, Boston: Shambhala
• Ray, Reginald (2001), Secret of the Vajra World: The Tantric Buddhism of Tibet, Shambhala Publications, ISBN 978-1-57062-772-9
• Stewart MacKenzie, Jampa (2014), The Life of Longchenpa: The Omniscient Dharma King of the Vast Expanse, Shambhala
• Tenzin Wangyal Rinpoche (2000), Wonders of the Natural Mind: The Essence of Dzogchen in the Native Bon Tradition of Tibet, Snow Lion Publications

• Achard, Jean-Luc (2015), "The View of spyi-ti yoga", Revue d'Études Tibétaines, CNRS: 1–20 ⟨halshs-01244881⟩
• Buswell, Robert; Lopez, Donald S. Jr., บ.ก. (2014), The Princeton Dictionary of Buddhism, Princeton University Press
• Geisshuesler, Flavio (2024), Tibetan Sky-Gazing Meditation and the Pre-History of Great Perfection Buddhism, London: Bloomsbury Publishing, ISBN 978-1-350-42881-2
• Germano, David F. (Winter 1994), "Architecture and Absence in the Secret Tantric History of rDzogs Chen", The Journal of the International Association of Buddhist Studies, 17 (2): 203–335
• Germano, David (2005), "Dzogchen", ใน Jones, Lindsay (บ.ก.), Macmillan Encyclopedia of Religion. Vol.4: Dacian Riders – Esther, MacMillan Reference USA
• Germano, David (October 2005b), "The Funerary Transformation of the Great Perfection (Rdzogs chen)", Journal of the International Association of Tibetan Studies (1): 1–54
• Goodman, Steven D.; Davidson, Ronald M. (1992), Tibetan Buddhism: reason and revelation, SUNY Press, ISBN 0-7914-0785-3
• Hatchell, Christopher (2014), Naked Seeing The Great Perfection, the Wheel of Time, and Visionary Buddhism in Renaissance Tibet, Oxford University Press
• Hayward, Jeremy (2008), Warrior-King of Shambhala: Remembering Chögyam Trungpa, Boston: Wisdom Publications, ISBN 978-0-86171-546-6
• Irons, Edward A. (2008), "Dzogchen", ใน Irons, Edward A. (บ.ก.), Encyclopedia of Buddhism, Facts On File, Inc. An imprint of Infobase Publishing
• Keown, Damien (2003), A Dictionary of Buddhism, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-860560-7
• Pettit, John Whitney (1999), Mipham's beacon of certainty: illuminating the view of Dzogchen, the Great Perfection, Boston: Wisdom Publications, ISBN 978-0-86171-157-4
• Smith, Malcolm (2016), Buddhahood in This Life: The Great Commentary by Vimalamitra, Simon and Schuster
• van Schaik, Sam (2004), Approaching the Great Perfection: Simultaneous and Gradual Methods of Dzogchen Practice in the Longchen Nyingtig, Wisdom Publications
• van Schaik, Sam (August 3, 2011), "Early Dzogchen IV: the role of Atiyoga", EarlyTibet.com