ธรรมาศรัย
ธรรมาศรัย[1] หรือ ธรรมสรยะ[2] (อักษรโรมัน: Dharmasraya หรือ Dharmmāśraya; ธรรมมาศรย) เป็นราชธานีของอาณาจักรมลายู รัฐพุทธในศตวรรษที่ 11 มีที่ตั้งบนฝั่งลุ่มแม่น้ำบาตังฮารี ปัจจุบันคือสุมาตราตะวันตกกับจัมบี บนเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย[3] อาณาจักรดังกล่าวอาจเรียกด้วยชื่อของราชธานี ธรรมาศรัย, ภูมิมลายู (bhūmi Mālayu; ภูมิมาลยุ) หรือ สุวรรณภูมิ ตามที่ปรากฏบนจารึกปาดังโรโจ
การสถาปนา
[แก้]หลังการรุกรานโดยราเชนทร โจฬะที่ 1 กษัตริย์แห่งโจฬะจากโจฬมณฑล อำนาจเหนือเกาะสุมาตราและคาบสมุทรมลายูของไศเลนทรได้ลดลง และต่อมาก็เกิดราชวงศ์ใหม่ขึ้นมาแทนที่อำนาจของไศเลนทร ในชื่อราชวงศ์เมาลิ[4] บ้างจึงถือว่าธรรมาศรัยเป็นผู้สืบทอดของศรีวิชัย
จารึกที่เก่าแก่ที่สุดที่ปรากฏนามของกษัตริย์แห่งเมาลิคือจารึกครหิ (ค.ศ. 1183) ที่ค้นพบในอำเภอไชยา (ครหิ) ในตอนใต้ของประเทศไทยบนคาบสมุทรมลายู จารึกดังกล่าวระบุถึงพระราชโองการของกษัตริย์นามว่า ศรีมัตไตรโลกยราช เมาลิภูษนวรรมเทวะ ให้ เสนาบดี แห่งครหิ สร้างพระพุทธรูปขึ้น
จารึกที่สองที่ปรากฏเกี่ยวกับอาณาจักรเมาลิพบในราวหนึ่งร้อยปีให้หลัง อายุ ค.ศ. 1286 ส่วนจารึกที่ปรากฏชื่อธรรมาศรัยคือจารึกปาดังโรโจซึ่งระบุนามของกษัตริย์ตริภูวนราช เมาลิวรรมเทวะ เช่นกัน จารึกนี้อายุจากศตวรรษที่ 13[5]: 201 และค้นพบแถบต้นน้ำบาตังฮารีบนเกาะสุมาตรา
รายนามกษัตริย์
[แก้]รายนามมาราชะของธรรมาศรัยที่ปรากฏ ได้แก่
| ครองราชย์ | พระนาม | ราชธานี | พบพระนามบนจารึก / เหตุการณ์สำคัญ |
|---|---|---|---|
| 1183 | ศรีมัต ไตรโลกยราช เมาลิภูษนวรรมเทวะ | ธรรมาศรัย | จารึกครหิ (ค.ศ. 1183, อำเภอไชยา ประเทศไทย) |
| 1286 | ศรีมัต ตริภูวนราช เมาลิวรรมเทวะ | ธรรมาศรัย | จารึกปาดังโรโจ (ค.ศ. 1286, อำเภอดาร์มัซรายา ประเทศอินโดนีเซีย), การเดินทางปามาลายู. |
| 1347 | ศรีมัต ศรีอุทยาทิตยวรมัน ปรตาปปรกรม ราเชนทร เมาลิวรรมเทวะ | ปาการูยุง | จารึกอาโมกฮาปาซา (ค.ศ. 1347 อำเภอดาร์มัซรายา ประเทศอินโดนีเซีย), จารึกกูบูราโจ (ปาการูยุง ประเทศอินโดนีเซีย) |
อ้างอิง
[แก้]- ↑ อุเทน วงศ์สถิตย์. "การเมืองและการค้าบนคาบสมุทรมลายู : การศึกษาผ่านจารึก". คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
- ↑ เกรียงไกร เกิดศิริ; สมัคร์ กอเซ็ม; กุลพัชร์ เสนีวงศ์ ณ อยุธยา (2560). ""ความเป็นมลายู": ความหมายที่สัมพัทธ์กับประวัติศาสตร์ ชาติพันธุ์ ศาสนา รัฐ และความรู้สึก" (PDF). การประชุมวิชาการระดับชาติ “สถาปัตย์กระบวนทัศน์” พ.ศ.2560.
- ↑ J.L.A. Brandes, 1902, Nāgarakrětāgama; Lofdicht van Prapanjtja op koning Radjasanagara, Hajam Wuruk, van Madjapahit, naar het eenige daarvan bekende handschrift, aangetroffen in de puri te Tjakranagara op Lombok
- ↑ Muljana, Slamet (2006), Sriwijaya, Yogyakarta: LKiS, ISBN 979-8451-62-7.
- ↑ Cœdès, George (1968). The Indianized states of Southeast Asia. University of Hawaii Press. ISBN 9780824803681.