CYP3A5

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search
CYP3A5
Identifiers
AliasesCYP3A5, CP35, CYPIIIA5, P450PCN3, PCN3, cytochrome P450 family 3 subfamily A member 5
External IDsHomoloGene: 133568 GeneCards: CYP3A5
Gene location (Human)
Chromosome 7 (human)
Chr.Chromosome 7 (human)[1]
Chromosome 7 (human)
Genomic location for CYP3A5
Genomic location for CYP3A5
Band7q22.1Start99,648,194 bp[1]
End99,680,026 bp[1]
RNA expression pattern
PBB GE CYP3A5 214234 s at fs.png

PBB GE CYP3A5 205765 at fs.png
More reference expression data
Orthologs
SpeciesHumanMouse
Entrez
Ensembl
UniProt
RefSeq (mRNA)

NM_000777
NM_001190484
NM_001291829
NM_001291830

n/a

RefSeq (protein)

NP_000768
NP_001177413
NP_001278758
NP_001278759

n/a

Location (UCSC)Chr 7: 99.65 – 99.68 Mbn/a
PubMed search[2]n/a
Wikidata
View/Edit Human

ไซโทโครม P450 3A5 (อังกฤษ: Cytochrome P450 3A5; ชื่อย่อ: CYP3A5; EC 1.14.14.1) เป็นเอนไซม์ชนิดหนึ่งในกลุ่มออกซิไดซิงเอนไซม์ตระกูลไซโตโครม P450 ที่มีความสำคัญยิ่งต่อร่างกายมนุษย์ โดยโปรตีน CYP3A5 ในมนุษย์จะถูกเข้ารหัสโดยยีน CYP3A5 ซึ่งยีนนี้เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มยีน cytochrome P450 บน โครโมโซมคู่ที่ 7 โลคัส 7q22.1[3][4] CYP3A5 เป็นเอนไซม์ที่พบได้ในเนื้อเยืื่อหลายชนิดในร่างกาย ส่วนมากมักอยู่ที่เนื้อเยื่อของเซลล์ตับ ต่อมลูกหมาก ทางเดินอาหาร ไต ต่อมหมวกไต[5] อย่างไรก็ตาม CYP3A5 ที่อยู่ในเนื้อเยื่ออื่นที่นอกเหนือจากเซลล์ตับจะสามารถแสดงออกได้โดดเด่นมากกว่า[6]

หน้าที่หลักของ CYP3A5 คือ การเมแทบอไลซ์ยาและสารประกอบไขมันต่างๆ ในร่างกาย เช่น เทสโทสเทอโรน โปรเจสเตอโรน และแอนโดรสตีนีไดโอน[4] อย่างไรก็ตาม การทำงานของ CYP3A5 นั้นมีความแตกต่างกันไปในแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ โดยชาติพันธ์ุที่มีอัลลีลของ CYP3A5 เป็น CYP3A5*1 จะมีการทำงานของเอนไซม์ที่เป็นปกติ แต่ในบางกลุ่มชาติพันธ์ุที่มีอัลลีลเป็น CYP3A5*3 อย่างประชากรในแถบยุโรป เอเชียตะวันตก และเอเชียกลาง จะมีการทำงานของเอนไซม์นี้ลดลง และในบางกลุ่มประชากรอาจเกิดการกลายพันธุ์จากอัลลีล CYP3A5*1 มาเป็น CYP3A5*3 ได้[7][8]

การกระจายในเนื้อเยื่อ[แก้]

CYP3A5 เป็นเอนไซม์ในมหาสกุลไซโทโครม P450 ส่วนใหญ่จะพบเอนไซม์นี้ได้บริเวณเนื้อเยื่อตับและต่อมลูกหมาก[5] นอกจากนี้ยังพบการแสดงออกของเอนไซม์นี้ในเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่ และพบปริมาณเล็กน้อยในท่อน้ำดี ไต ต่อมหมวกไตส่วนนอก, เซลล์เยื่อบุผนังกระเพาะอาหารที่เกิดจากการเจริญเติบโตผิดที่ของเซลล์ในลำไส้แทนที่เซลล์ของกระเพาะอาหาร (intestinal metaplasia) ถุงน้ำดี ท่อ intercalated duct ของตับอ่อน ชีฟเซลล์ของต่อมพาราไทรอยด์ และคอร์ปัสลูเทียมของรังไข่ (ในระดับโปรตีน)[5]

ความมีนัยสำคัญทางคลินิก[แก้]

โปรตีนในไซโทโครม P450 นั้นจัดเป็นโปรตีนที่เป็นมอนอออกซีจีเนสซึ่งจะเร่งการเกิดปฏิกิริยาต่างๆของร่างกายได้อย่างหลากหลาย ซึ่งรวมไปถึง การเกิดเมแทบอลิซึมของยา การสังเคราะห์คอเลสเตอรอล สเตอรอยด์ และไขมันชนิดอื่นๆ โดยโปรตีนเหล่านี้จะอยู่ในร่างแหเอนโดพลาซึมของเซลล์เนื่อเยื่อแล้วถูกระตุ้นด้วยกลูโคคอร์ติคอยด์หรือยาบางชนิด นอกจากเอนไซม์นี้จะทำหน้าที่เมแทบอลิซึมยา เช่น ไนเฟดิปีน และไซโคลสปอรินแล้ว ยังทำหน้าที่ในการเมแทบอไลซ์ฮอร์โมนเพศอย่าง เทสโทสเทอโรน โปรเจสเตอโรน และแอนโดรสตีนีไดโอนอีกด้วย ทั้งนี้ นอกจากยีน CYP3A5 ซึ่งเป็นยีนในกลุ่มยีนไซโทโครม P450 บนโครโมโซม 7q21.1. แล้ว ยังมียีนเทียมชื่อว่า CYP3A5P1 ในกลุ่มยีนดังกล่าว ซึ่งยีนเทียมชนิดนี้มีความคล้ายคลึงกันกับยีน CYP3A5 เป็นอย่างมาก ซึ่งความคล้ายคลึงกันของทั้งสองยีนนี้ก่อให้เกิดความยากลำบากในการระบุลำดับโคลนบางลำดับว่าเป็นตัวแทนของยีน CYP3A5 หรือยีนเทียม CYP3A5P1[4]

CYP3A4/3A5 ถือเป็นหนึ่งในกลุ่มเอนไซม์ฮีมไทโอเลท มอนอออกซีจีเนส โดยในไมโครโซมของเนื้อเยื่อตับ เอนไซม์เหล่านี้จะกระตุ้นขั้นตอนการขนส่งอิเล็กตรอนชนิดพึ่งพา NADPH (NADPH-dependent electron transport) อีกทั้งยังทำหน้าที่ออกซิไดซ์สารต่างๆในร่างกายหลายชนิด โดยไม่จำเพาะกับสารประกอบกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ซึ่งรวมถึงสเตอรอยด์ กรดไขมัน และสารซีโนไบโอติค[5] การวิเคราะห์ไมโครโซมของเนื้อเยื่อตับด้วยวิธีอิมมูโนบล็อทพบว่า CYP3A5 นั้นจะแสดงผลเป็นโปรตีน 52.5-kD ส่วน CYP3A4 นั้นเป็นโปรตีน 52.0-kD[9] โปรตีนในตระกูลย่อย CYP3A ของมนุษย์ ซึ่งรวมถึง CYP3A4 CYP3A5 CYP3A7 และ CYP3A43 ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในสารในระบบการเปลี่ยนแปลงยา (biotransformation system) เพื่อกำจัดยาออกจากร่างกายที่มีความเป็นสารอเนกประสงค์มากที่สุด โดยร้อยละ 37 ของยา 200 ลำดับแรกที่มีสั่งจ่ายมากที่สุดในสหรัฐอเมริกาล้วนถูกเมแทบอไลซ์ด้วยเอนไซม์ในตระกูลย่อยนี้[10]

ทั้งนี้ เมื่อคิดคำนวณรวมปริมาณ CYP3A4 และ CYP3A5 เข้าด้วยกันจะพบว่ามีปริมาณมากถึงร้อยละ 30 ของเอนไซม์ทั้งหมดในมหาสกุลไซโทโครม P450 และยาที่ใช้ในการป้องกันและบำบัดรักษาโรคในปัจจุบันกว่าร้อยละ 50 นั้นที่เป็นสารซับเสตรตของไซโทโครม P450ล้วนแล้วแต่ต้องถูกเมแทบอไลซ์ด้วยปฏิกิริยาออกซิเดชันของเอนไซม์ในสกุลย่อย CYP3A[6] โดยทั้ง CYP3A4 และ CYP3A5 นั้นสามารถทำงานได้ทั้งในเนื้อเยื่อตับและทางเดินอาหาร แต่ CYP3A5 จะทำงานได้โดดเด่นกว่าในเนื้อเยื่ออื่นที่ไม่ใช่เนื้อเยื่อตับ[6]

การกระจายของอัลลีล[แก้]

ยีน CYP3A5 มีรูปแบบการทำงานหลายรูปแบบ ซึ่งขึ้นอยู่กับเชื้อชาติของแต่บุคคล โดยอัลลีล CYP3A5*1 นั้นจะมีความสัมพันธ์กับการเกิดเมแทบอลิซึมของยาแบบปกติทั่วไป ซึ่งพบได้ค่อนข้างมากในชนพื้นเมืองในประเทศแถบแอฟริกาตอนใต้ทะเลทรายซาฮารา (Sub-Saharan Africa) ถึงแม้ว่าจะพบการกลายพันธุ์ของอัลลีลดังกล่าวในประชากรกลุ่มนี้ได้บ้าง แต่ก็มีความถี่น้อยกว่าในประชากรกลุ่มอื่น ส่วนอัลลีลอีกชนิดหนึ่ง คือ CYP3A5*3 ซึ่งเป็นอัลลีลที่ทำให้การเมแทบอซึมยาที่เป็นซับสเตรตของ CYP3A5 เกิดขึ้นได้น้อยกว่าปกติ ซึ่งเกือบจะเป็นอัลลีลคงสภาพ (fixation) ของชาวยุโรป และในทำนองเดียวกัน ในกลุ่มประชากรเอเชียตะวันตก และเอเชียกลางก็สามารถพบอัลลีลนี้ได้ในความถี่ที่ค่อนข้างสูง รวมไปถึงในกลุ่มประชากรที่ใช้ภาษาตระกูลแอโฟรเอชีแอติก (Hamitic-Semitic) ในแอฟริกาเหนือและจะงอยแอฟริกา นอกจากนี้ยังพบการกลายพันธุ์ของยีน CYP3A5*1 มาเป็น CYP3A5*3 ในระดับความถี่ปานกลางค่อนข้างสูงในกลุ่มประชากรแถบเอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเอเชียตะวันออก และในระดับความถี่ต่ำในกลุ่มประชากรแถบประเทศแอฟริกาที่อยู่ใต้เส้นศูนย์สูตร (Sub-Equatorial Africa)[7][8]

การกระจายของอัลลีล CYP3A5 ในกลุ่มประชากรทั่วโลก ดังแสดงในตารางต่อไปนี้:[8]

แผนผังปฏิสัมพันธ์[แก้]

คลิกเลือกบนชื่อสีดำของยีน, โปรตีน หรือสารเมแทบอไลต์ด้านล่าง เพื่อเชื่อมต่อไปยังบทความที่เกี่ยวเนื่อง [§ 1]

[[File:
IrinotecanPathway_WP46359go to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to article
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
[[
]]
IrinotecanPathway_WP46359go to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to articlego to article
|{{{bSize}}}px|alt=แผนภาพแสดงการเมแทบอไลซ์ไอริโนทีแคนด้วยเอนไซม์ชนิดต่างๆ แก้ไข]]
แผนภาพแสดงการเมแทบอไลซ์ไอริโนทีแคนด้วยเอนไซม์ชนิดต่างๆ แก้ไข
  1. สามารถแก้ไขรายละเอียดในแผนภาพปฏิสัมพันธ์นี้ได้ที่ WikiPathways: "IrinotecanPathway_WP46359". 

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 1.2 GRCh38: Ensembl release 89: ENSG00000106258 - Ensembl, May 2017
  2. "Human PubMed Reference:". 
  3. NCBI (9-Apr-2018). "CYP3A5 cytochrome P450 family 3 subfamily A member 5 [ Homo sapiens (human) ]". Archived from the original on 11 March, 2018. สืบค้นเมื่อ 11 March, 2018. 
  4. 4.0 4.1 4.2 "Entrez Gene: CYP3A5 cytochrome P450, family 3, subfamily A, polypeptide 5". 
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 "P08684-CP3A4_Human". UniProt. UniProt. สืบค้นเมื่อ November 2014. 
  6. 6.0 6.1 6.2 "CYP3A5". PharmGKB. สืบค้นเมื่อ November 2014. 
  7. 7.0 7.1 Valente C, Alvarez L, Marks SJ, Lopez-Parra AM, Parson W, Oosthuizen O, Oosthuizen E, Amorim A, Capelli C, Arroyo-Pardo E, Gusmão L, Prata MJ (28 May 2015). "Exploring the relationship between lifestyles, diets and genetic adaptations in humans". BMC Genetics 16 (55): 55. PMC 4445807. PMID 26018448. doi:10.1186/s12863-015-0212-1. 
  8. 8.0 8.1 8.2 Bains, Ripudaman Kaur. "Molecular diversity and population structure at the CYP3A5 gene in Africa". University College London. สืบค้นเมื่อ 13 June 2016. 
  9. "CYTOCHROME P450, SUBFAMILY IIIA, POLYPEPTIDE 5; CYP3A5". OMIM. สืบค้นเมื่อ November 2014. 
  10. Zanger UM, Turpeinen M, Klein K, Schwab M (2008). "Functional pharmacogenetics/genomics of human cytochromes P450 involved in drug biotransformation". Analytical and Bioanalytical Chemistry 392 (6): 1093–108. PMID 18695978. doi:10.1007/s00216-008-2291-6. 

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  • ตำแหน่งจีโนม CYP3A5 ของมนุษย์ และหน้าเพจแสดงข้อมูลเกี่ยวกับยีน CYP3A5 ใน UCSC Genome Browser
  • Smith G, Stubbins MJ, Harries LW, Wolf CR (December 1998). "Molecular genetics of the human cytochrome P450 monooxygenase superfamily". Xenobiotica 28 (12): 1129–65. PMID 9890157. doi:10.1080/004982598238868. 
  • Lee SJ, Goldstein JA (June 2005). "Functionally defective or altered CYP3A4 and CYP3A5 single nucleotide polymorphisms and their detection with genotyping tests". Pharmacogenomics 6 (4): 357–71. PMID 16004554. doi:10.1517/14622416.6.4.357. 
  • Aoyama T, Yamano S, Waxman DJ, Lapenson DP, Meyer UA, Fischer V, Tyndale R, Inaba T, Kalow W, Gelboin HV (June 1989). "Cytochrome P-450 hPCN3, a novel cytochrome P-450 IIIA gene product that is differentially expressed in adult human liver. cDNA and deduced amino acid sequence and distinct specificities of cDNA-expressed hPCN1 and hPCN3 for the metabolism of steroid hormones and cyclosporine". The Journal of Biological Chemistry 264 (18): 10388–95. PMID 2732228. 
  • Schuetz JD, Molowa DT, Guzelian PS (November 1989). "Characterization of a cDNA encoding a new member of the glucocorticoid-responsive cytochromes P450 in human liver". Archives of Biochemistry and Biophysics 274 (2): 355–65. PMID 2802615. doi:10.1016/0003-9861(89)90449-9. 
  • Murray GI, Pritchard S, Melvin WT, Burke MD (May 1995). "Cytochrome P450 CYP3A5 in the human anterior pituitary gland". FEBS Letters 364 (1): 79–82. PMID 7750548. doi:10.1016/0014-5793(95)00367-I. 
  • Jounaïdi Y, Guzelian PS, Maurel P, Vilarem MJ (December 1994). "Sequence of the 5'-flanking region of CYP3A5: comparative analysis with CYP3A4 and CYP3A7". Biochemical and Biophysical Research Communications 205 (3): 1741–7. PMID 7811260. doi:10.1006/bbrc.1994.2870. 
  • McKinnon RA, Burgess WM, Hall PM, Roberts-Thomson SJ, Gonzalez FJ, McManus ME (February 1995). "Characterisation of CYP3A gene subfamily expression in human gastrointestinal tissues". Gut 36 (2): 259–67. PMC 1382414. PMID 7883227. doi:10.1136/gut.36.2.259. 
  • Kolars JC, Lown KS, Schmiedlin-Ren P, Ghosh M, Fang C, Wrighton SA, Merion RM, Watkins PB (October 1994). "CYP3A gene expression in human gut epithelium". Pharmacogenetics 4 (5): 247–59. PMID 7894497. doi:10.1097/00008571-199410000-00003. 
  • Lown KS, Kolars JC, Thummel KE, Barnett JL, Kunze KL, Wrighton SA, Watkins PB (1995). "Interpatient heterogeneity in expression of CYP3A4 and CYP3A5 in small bowel. Lack of prediction by the erythromycin breath test". Drug Metabolism and Disposition 22 (6): 947–55. PMID 7895614. 
  • Schuetz JD, Beach DL, Guzelian PS (February 1994). "Selective expression of cytochrome P450 CYP3A mRNAs in embryonic and adult human liver". Pharmacogenetics 4 (1): 11–20. PMID 8004129. doi:10.1097/00008571-199402000-00002. 
  • Maruyama K, Sugano S (January 1994). "Oligo-capping: a simple method to replace the cap structure of eukaryotic mRNAs with oligoribonucleotides". Gene 138 (1-2): 171–4. PMID 8125298. doi:10.1016/0378-1119(94)90802-8. 
  • Schuetz JD, Schuetz EG, Thottassery JV, Guzelian PS, Strom S, Sun D (January 1996). "Identification of a novel dexamethasone responsive enhancer in the human CYP3A5 gene and its activation in human and rat liver cells". Molecular Pharmacology 49 (1): 63–72. PMID 8569713. 
  • Jounaïdi Y, Hyrailles V, Gervot L, Maurel P (April 1996). "Detection of CYP3A5 allelic variant: a candidate for the polymorphic expression of the protein?". Biochemical and Biophysical Research Communications 221 (2): 466–70. PMID 8619878. doi:10.1006/bbrc.1996.0618. 
  • Hakkola J, Pasanen M, Hukkanen J, Pelkonen O, Mäenpää J, Edwards RJ, Boobis AR, Raunio H (February 1996). "Expression of xenobiotic-metabolizing cytochrome P450 forms in human full-term placenta". Biochemical Pharmacology 51 (4): 403–11. PMID 8619884. doi:10.1016/0006-2952(95)02184-1. 
  • Hakkola J, Raunio H, Purkunen R, Pelkonen O, Saarikoski S, Cresteil T, Pasanen M (July 1996). "Detection of cytochrome P450 gene expression in human placenta in first trimester of pregnancy". Biochemical Pharmacology 52 (2): 379–83. PMID 8694864. doi:10.1016/0006-2952(96)00216-X. 
  • Huang Z, Fasco MJ, Figge HL, Keyomarsi K, Kaminsky LS (August 1996). "Expression of cytochromes P450 in human breast tissue and tumors". Drug Metabolism and Disposition 24 (8): 899–905. PMID 8869826. 
  • Kivistö KT, Bookjans G, Fromm MF, Griese EU, Münzel P, Kroemer HK (September 1996). "Expression of CYP3A4, CYP3A5 and CYP3A7 in human duodenal tissue". British Journal of Clinical Pharmacology 42 (3): 387–9. PMC 2042681. PMID 8877031. doi:10.1046/j.1365-2125.1996.42615.x. 
  • Janardan SK, Lown KS, Schmiedlin-Ren P, Thummel KE, Watkins PB (October 1996). "Selective expression of CYP3A5 and not CYP3A4 in human blood". Pharmacogenetics 6 (5): 379–85. PMID 8946469. doi:10.1097/00008571-199610000-00001. 
  • Anttila S, Hukkanen J, Hakkola J, Stjernvall T, Beaune P, Edwards RJ, Boobis AR, Pelkonen O, Raunio H (March 1997). "Expression and localization of CYP3A4 and CYP3A5 in human lung". American Journal of Respiratory Cell and Molecular Biology 16 (3): 242–9. PMID 9070608. doi:10.1165/ajrcmb.16.3.9070608. 
  • Hukkanen J, Hakkola J, Anttila S, Piipari R, Karjalainen A, Pelkonen O, Raunio H (October 1997). "Detection of mRNA encoding xenobiotic-metabolizing cytochrome P450s in human bronchoalveolar macrophages and peripheral blood lymphocytes". Molecular Carcinogenesis 20 (2): 224–30. PMID 9364212. doi:10.1002/(SICI)1098-2744(199710)20:2<224::AID-MC9>3.0.CO;2-M. 

บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติอเมริกัน ซึ่งจัดเป็นสาธารณสมบัติ