ไฮโปคอนดริเอซิส

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search

ไฮโปคอนดริเอซิส (อังกฤษ: Hypochondriasis) เป็นโรคทางจิตเวชชนิดหนึ่งซึ่งทำให้ผู้ป่วยมีอาการหมกมุ่นในเรื่องสุขภาพของตัวเองมากเกินไป กลัวอยู่ตลอดเวลาว่าจะป่วยเป็นโรคร้ายแรงต่างๆ แฝงอยู่

ผู้ป่วยจะจับอาการเล็กๆ น้อยๆ ของร่างกายมาคิดเป็นเรื่องใหญ่และไปพบแพทย์เพื่อขอรับการรักษา ทั้งๆ ที่อาการเจ็บป่วยอาจจะไม่มีอยู่จริง อาการที่ว่านี้เป็นเป็นความผิดปกติทางจิตเวชซึ่งผู้ป่วยไม่ได้แกล้งทำเพื่อเรียกร้องความสนใจ ผู้ป่วยรู้สึกตัวเองปวดจริงๆ แต่ตีความอาการปวดผิดไป เช่น แน่นท้องเพราะทานอาหารมากเกินไปกลับไปตีความว่าปวดท้องอาจจะเป็นมะเร็งลำไส้ เป็นต้น

ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักไปพบแพทย์หลายแห่งและตรวจหลายอย่าง แม้จะได้รับผลตรวจออกมาว่าไม่พบโรคหรือความความผิดปกติใดๆ ผู้ป่วยยังจะเชื่อว่าตนป่วยเป็นโรคที่แพทย์ยังตรวจไม่พบ

อาการ[แก้]

หากสังเกตตนเองและคนรอบข้างมีอาการผิดปกติดังต่อไปนี้ มีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคไฮโปคอนดริเอซิสสูง

  1. มีความคิดหรือหมกมุ่นอยู่กับความกลัวว่าตนเองจะป่วยด้วยโรคร้ายอยู่ตลอดเวลา
  2. แม้จะได้รับการตรวจอย่างละเอียดและได้รับการยืนยันจากแพทย์ว่าไม่พบโรค ความรู้สึกกังวลไม่หายไป
  3. ความรู้สึกนี้ส่งผลให้เกิดความทุกข์ทรมาน ไม่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ เช่น ไม่อยากไปไหนเพราะกลัวว่าอาการปวดศีรษะกำเริบ
  4. เป็นมานานติดต่อกันอย่างน้อย 6 เดือน และมีระดับความรุนแรงเพิ่มขึ้นๆ

การรักษา[แก้]

สาเหตุ[แก้]

  1. เกิดจากการแปลความรู้สึกของร่างกายผิด ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักแปลความหมมยนั้นร้ายแรงมากกว่าคนทั่วไปและมีความอดทนต่อความรู้สึกไม่ปกติของร่างกายต่ำกว่าคนปกติ เช่น แน่นท้องเพราะเพิ่งทานข้าวอิ่มแต่แปลความหมายเป็นปวดท้องของโรคกระเพาะ
  2. เกิดจากการใช้บทบาทของผู้ป่วย (sick role) เมื่อเผชิญหน้ากับปัญหาหรือสถานการณ์ที่แก้ไขไม่ได้ ผู้ป่วยจะเรียนรู้ที่จะใช้บทบาทของผู้ป่วยเพื่อเอาตัวรอดจากเหตุการณ์นั้นๆ เช่น มีกำหนดส่งงานตอนบ่ายโมงแต่ทำไม่ทันจึงปวดท้องกะทันหันเพื่อหลีเลี่ยงสถานการณ์นั้นเป็นต้น
  3. เกิดจากโรคแทรกซ้อนทางจิตวิทยาอื่นๆ เช่น โรคซึมเศร้า เครียด โรคกังวลทั่วไป แต่ผู้ป่วยไม่รู้ตัวจึงแลดงอารมณ์ความรู้สึกของตัวเองออกมาไม่ถูก และคิดว่าตัวเองป่วย
  4. เกิดจากความกดดันบางอย่าง เชื่อว่าผู้ป่วยขาดความภาคภูมิใจในตนเองและรู้สึกว่าไม่ได้รับการยอมรับ มีความผิดหวัง จึงใช้กลไกทางจิตชนิดหนึ่งที่เรียกว่า "เก็บกด" แสดงออกมาเป็นอาการผิดปกติทางกายเพื่อปกปิดสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ที่เกิดขึ้นภายในจิตใจ

การวินิจฉัย[แก้]

ผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ในอาการขั้นต้นอาจไม่ได้เป็นโรคไฮโปคอนดริเอซิสทุกคน ด้วยเหตุนี้ต้องมีการวินิจฉัยอย่างละเอียเพื่อหาสาเหตุ โดยมีแนวทางวินิจฉัยสองขั้นตอน คือ

  • วินิจฉัยแยกโรคทางกาย สามารถตรวจได้จากเครื่องมือทางการแพทย์
  • วินิฉัยโรคทางจิตเวชอื่นๆ ผู้ป่วยที่มาพบแพทย์อาจเป็นโรคอื่นๆ ที่ไม่ใช่โรคไฮโปคอนดริเอซิส อาจเป็นโรคซึมเศร้า วิตกกังวล เครียด รวมถึมโรคจิตเภทชนิดอื่นๆ ซึ่งสามารถรักษาได้โดยการใช้ยา

การดูแล[แก้]

ควรหากิจกรรมต่างๆ ให้ผู้ป่วยทำเพื่อลดความวิตกกังวล เช่น ปลูกต้นไม้ อ่านหนังสือ ออกกำลังกาย เที่ยวแล่งธรรมชาติ (ทะเล ภูเขา น้ำตก สวนสาธารณะ) และทำกิจกรรมร่วมกับครอบครัว

อ้างอิง[แก้]

  • นิตยสารชีวจิต ฉบับวันที่ 1 ตุลาคม 2551