ไฟป่า
ไฟป่า (อังกฤษ: wildfire, brush fire, bushfire, forest fire, desert fire, grass fire, hill fire, peat fire, vegetation fire หรือ wildland fire) คือ เพลิงที่ไหม้อย่างเป็นอิสระในชนบทประเทศหรือถิ่นทุรกันดาร (wilderness area)[1][2] ไฟป่าต่างจากอัคคีภัยรูปแบบอื่น เพราะกินอาณาบริเวณกว้างขวาง, ลุกลามรวดเร็ว คาดเดายาก และบางครั้งสามารถไหม้ผ่านแม่น้ำ ถนน หรือแนวกันไฟได้ด้วย[3]
ไฟป่าเกิดได้ในทุกที่ ยกเว้นแอนตาร์กติกา ซากดึกดำบรรพ์และประวัติศาสตร์มนุษยชาติเป็นเครื่องยืนยันความถี่ของไฟป่า และบ่งบอกว่า บางแห่งไฟป่าเกิดขึ้นมีกำหนดแน่นอน[4][5] ไฟป่าอาจสร้างความเสียหายใหญ่หลวงทั้งต่อชีวิตและทรัพย์สินของมนุษย์ แต่เป็นประโยชน์ต่อพืชพันธุ์บางชนิด เช่น เห็ดเผาะ ซึ่งเจริญดีด้วยไฟ[4] อย่างไรก็ตาม ไฟป่าขนาดใหญ่ย่อมยังผลร้ายสู่ระบบนิเวศถ่ายเดียว[6]
ในแต่ละสมัย มีการคิดยุทธศาสตร์ป้องกันไฟป่ามากมาย แต่ผู้เชี่ยวชาญการควบคุมไฟป่าระหว่างประเทศกระตุ้นให้ช่วยกันพัฒนาและวิจัยมากกว่านี้[7] หนึ่งในเทคนิคการดับไฟป่าที่ถูกโต้แย้งมากที่สุด คือ การเผาคุม (controlled burn) หรือการยอมวางเพลิง เพื่อให้ไหม้ทำลายเชื้อเพลิงเสีย ทำนองใช้ไฟล้างไฟ[8][9]
ลักษณะ
[แก้]เดิมคำ "wildfire" ในภาษาอังกฤษเป็นไวพจน์ของ "Greek fire" หรือ เพลิงกรีก อันเป็นชื่อเรียกเพลิงที่ใช้ปล่อยใส่คู่รบในสมัยจักรวรรดิไบแซนไทน์ เพลิงกรีกนี้มีอานุภาพมากถึงขนาดที่ไหม้ได้แม้ในน้ำ ทั้งนี้ เพราะคำว่า "wild" นอกจากหมายความว่า ป่า แล้ว ยังหมายความว่า ป่าเถื่อน ก็ได้ แต่บัดนี้ คำ "wildfire" ใช้หมายถึงไฟป่าเท่านั้น[2]
ไฟป่าหมายเอาเพลิงที่เกิดในทุ่งหญ้า, ป่าไม้, ป่าพุ่ม, ป่าละเมาะ, ป่าหินเลน (peatland) และบริเวณอื่นที่ป่าชุก และมีแหล่งเชื้อเพลิงหรือวัตถุไวไฟ อนึ่ง ไฟป่าอาจลามไปยังสิ่งปลูกสร้างของมนุษย์ก็ได้
สาเหตุของไฟป่านั้นมีมากหลาย แต่ผลลัพธ์ของมันนั้นมีเพียงหนึ่ง คือ ความเสียหายเป็นวงกว้าง ไฟป่าลุกลามและร้ายแรงได้มากถ้ามีเชื้อเพลิงและอากาศเป็นปัจจัยเกื้อหนุน[10][11][12] ไฟป่าอาจมหึมาจนควบคุมมิได้ เพราะมีประวัติว่าใหญ่โตถึงขนาดทำลายอาณาบริเวณตั้งแต่ 0.4 ถึง 400 ตารางกิโลเมตรมาแล้ว และแน่นอนว่า ไฟป่าสามารถใหญ่โตได้มากกว่านี้ ขณะเดียวกัน ไฟป่าก็อาจเล็กราว ๆ 0.0010 ตารางกิโลเมตร หรือน้อยกว่าก็ได้[13][14][15] ไฟป่าขนาดเล็กมักไม่เป็นที่สนใจของสื่อมวลชน นักวิชาการเห็นว่านี้เป็นปัญหาอย่างยิ่ง เพราะการที่สื่อนำเสนอแต่ไฟป่าขนาดใหญ่นั้น มีอิทธิพลเป็นอันมากต่อนโยบายสาธารณะด้านไฟป่า ซึ่งควรหมายถึงไฟป่าไม่ว่าจะป่าเล็กหรือป่าใหญ่[16][17][18]
สาเหตุ
[แก้]ไฟป่าอาจเกิดขึ้นตามธรรมชาติเพราะเหตุสี่ประการ คือ ฟ้าผ่า, ภูเขาไฟระเบิด, ประกายไฟจากหินถล่ม และสันดาปเอง (spontaneous combustion)[19][20] อนึ่ง ถ่านหินจำนวนมากที่อยู่ใต้พิภพรอบโลก เช่น ที่ในเซนทราเลีย, เขาเบิร์นนิง และประเทศจีน บางคราวก็ประทุและติดเพลิงให้แก่วัตถุไวไฟใกล้เคียงได้[21]
ไฟป่าส่วนใหญ่นั้นเกิดเพราะมนุษย์ ตั้งแต่ลอบวางเพลิง, ทิ้งบุหรี่เรื่อยเปื่อย, ประกายไฟจากอุปกรณ์ ไปจนถึงกระแสพลังงานในการเชื่อมโลหะ[22][23] การทำไร่เลื่อนลอย (shifting cultivation) ซึ่งเตรียมดินโดยวิธีถางแล้วเผา (slash and burn) นั้น แม้ประหยัดที่สุด แต่ก็เป็นสาเหตุของไฟป่าได้[24][25] เช่นเดียวกับการโค่นไม้ (logging) ที่จะเพิ่มจำนวนเชื้อเพลิงในป่า อุทาหรณ์เด่นชัดที่สุด คือ ไฟป่าอันเกิดทุกปีในเวียดนามใต้ มีสาเหตุประการหนึ่งถอยหลังไปถึงในสงครามเวียดนาม ที่กองทัพสหรัฐอเมริกาเข้ายึดพื้นที่ แล้วทำลายป่าด้วยเคมี ระเบิด และเครื่องจักรกล[26]
อย่างไรก็ดี เหตุไฟป่านั้นย่อมแตกต่างกันไปตามพื้นที่ เช่น ในสหรัฐอเมริกา, แคนาดา และภาคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน ฟ้าผ่าเป็นปัจจัยหลักของการติดเพลิง ส่วนในแม็กซิโก, อเมริกาใต้, แอฟริกา, เอเชียใต้, ฟิจิ และนิวซีแลนด์ ไฟป่าเกิดเพราะกิจกรรมของมนุษย์เป็นหลัก เช่น การบำรุงพันธุ์สัตว์ (animal husbandry), เกษตรกรรม และการปรับปรุงดินด้วยการเผา อนึ่ง ในท้องที่อื่น ๆ ของจีน ความเลินเล่อของมนุษย์ก่อไฟป่าบ่อยครั้ง และในออสเตรเลีย ไฟป่าเกิดเพราะฟ้าผ่าและพฤติกรรมของมนุษย์พอ ๆ กัน โดยเฉพาะการทิ้งบุหรี่ไปเรื่อย และประกายไฟจากเครื่องกล[5]
ผลกระทบจากสภาพอากาศ
[แก้]ไฟป่าอาจเกิดง่ายขึ้น เมื่อมีอากาศเกื้อหนุน ปัจจัยทางอากาศที่ก่อไฟป่าขนาดใหญ่นั้นรวมถึง คลื่นความร้อน, ความแห้งแล้ง, ความเปลี่ยนแปลงของอากาศเป็นวงรอบ อาทิ เอลนีโญ, ตลอดจนลักษณะอากาศประจำถิ่น เช่น ลิ่มความกดอากาศสูง[27][28]
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- ↑ Federal Fire and Aviation Operations Action Plan, 4.
- 1 2 Cambridge Advanced Learner's Dictionary (พิมพ์ครั้งที่ 3rd). Cambridge University Press. 2008. ISBN 978-0-521-85804-5. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 13 สิงหาคม 2009.
{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ "The Science of Wildland fire". National Interagency Fire Center. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 5 พฤศจิกายน 2008. สืบค้นเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2008.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - 1 2 Stephen J. Pyne. "How Plants Use Fire (And Are Used By It)". NOVA online. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 8 สิงหาคม 2009. สืบค้นเมื่อ 30 มิถุนายน 2009.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - 1 2 Krock, Lexi (มิถุนายน 2002). "The World on Fire". NOVA online – Public Broadcasting System (PBS). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 27 ตุลาคม 2009. สืบค้นเมื่อ 13 กรกฎาคม 2009.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Flannigan, M. D.; Amiro, B. D.; Logan, K. A.; Stocks, B. J.; Wotton, B. M. (กรกฎาคม 2006). "Forest Fires and Climate Change in the 21ST Century". Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change. 11 (4): 847–859. doi:10.1007/s11027-005-9020-7.
{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ "International Experts Study Ways to Fight Wildfires". Voice of America (VOA) News. 24 มิถุนายน 2009. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 มกราคม 2010. สืบค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2009.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Interagency Strategy for the Implementation of the Federal Wildland Fire Policy, entire text
- ↑ National Wildfire Coordinating Group Communicator's Guide For Wildland Fire Management, entire text
- ↑ Graham, et al., 12, 36
- ↑ National Wildfire Coordinating Group Communicator's Guide For Wildland Fire Management, 4-6.
- ↑ "National Wildfire Coordinating Group Fireline Handbook, Appendix B: Fire Behavior" (PDF). National Wildfire Coordinating Group. เมษายน 2006. ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 17 ธันวาคม 2008. สืบค้นเมื่อ 11 ธันวาคม 2008.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ "Fire Information - Wildland Fire Statistics". National Interagency Fire Center. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2009-05-14. สืบค้นเมื่อ 2009-06-26.
- ↑ "Definition of Map Terms". US Forest Service. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2014-02-19. สืบค้นเมื่อ 2009-07-07.
- ↑ Glossary of Wildland Fire Terminology, 156
- ↑ Alvarado, et al., 66-68
- ↑ "Understanding Wildfire Behavior in Michigan" (PDF). Wildfire Series (in Extension Bulletin). Michigan State University Extension. เมษายน 2004. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2010-06-10. สืบค้นเมื่อ 2009-07-15.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Olson, et al., 2-3
- ↑ "Wildfire Prevention Strategies" (PDF). National Wildfire Coordinating Group. มีนาคม 1998. น. 17. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 9 ธันวาคม 2008. สืบค้นเมื่อ 3 ธันวาคม 2008.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Scott, A. (2000). "The Pre-Quaternary history of fire". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. 164 (1–4): 281–329. Bibcode:2000PPP...164..281S. doi:10.1016/S0031-0182(00)00192-9.
- ↑ Krajick, Kevin (พฤษภาคม 2005). "Fire in the hole". Smithsonian Magazine. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 3 กันยายน 2010. สืบค้นเมื่อ 30 กรกฎาคม 2009.
{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Pyne, Stephen J.; Andrews, Patricia L.; Laven, Richard D. (1996). Introduction to wildland fire (พิมพ์ครั้งที่ 2nd). John Wiley and Sons. น. 65. ISBN 9780471549130. สืบค้นเมื่อ 26 มกราคม 2010.
{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ "News 8 Investigation: SDG&E Could Be Liable For Power Line Wildfires". UCAN News. 2007-11-05. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2009-08-13. สืบค้นเมื่อ 2009-07-20.
- ↑ The Associated Press (16 พฤศจิกายน 2006). "Orangutans in losing battle with slash-and-burn Indonesian farmers". TheStar online. สืบค้นเมื่อ 2008-12-01.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Karki, 7.
- ↑ Karki, 4.
- ↑ "Chronological List of U.S. Billion Dollar Events". National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) Satellite and Information Service. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 15 กันยายน 2001. สืบค้นเมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2009.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ McKenzie, et. al., 893
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
 | บทความธรรมชาตินี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล |