ไตรพิสุทธิ์
| ไตรพิสุทธิ์ | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) ไตรพิสุทธิ์ | |||||||||||
| จีน | 三清 | ||||||||||
| |||||||||||
| ส่วนหนึ่งของชุดบทความ |
| ลัทธิเต๋า |
|---|
 |
ไตรพิสุทธิ์ หรือซันชิง (三清) หรือที่เรียกว่ามรรคาจารย์ (道祖) เป็นสามมหาเทพ (天尊) ผู้ปกครองสูงสุดแห่งสากลจักรวาล ตามความเชื่อของศาสนาเต๋า ได้แก่
- หยกพิสุทธิ์ หรืออฺวี้ชิง (玉清) คือ มหาเทพหยวนสื่อ
- อัครพิสุทธิ์ หรือซั่งชิง (上清) คือ มหาเทพหลิงเป่า
- บรมพิสุทธิ์ หรือไท่ชิง (太清) คือ มหาเทพเต้าเต๋อ
เดิมหมายถึงสามพิภพเซียนที่เรียกว่า"ไตรพิสุทธิ์ภูมิ" (三清境)[1] คือ
- หยกพิสุทธิ์ภูมิ หรือแดนอฺวี้ชิง (玉清境) อยู่ที่สวรรค์ชิงเว่ย หรือพิสุทธิ์เอียดฟ้า (清微天)
- อัครพิสุทธิ์ภูมิ หรือแดนซั่งชิง (上清境) อยู่ที่สวรรค์อฺวี่อฺวี๋ หรือบัญญัติเปี่ยมฟ้า (禹餘天)
- บรมพิสุทธิ์ภูมิ หรือแดนไท่ชิง (太清境) อยู่ที่สวรรค์ต้าชื่อ หรือมหาชาดฟ้า (大赤天)
ตามความเชื่อจักรวาลของเต๋า ไตรพิสุทธิ์ภูมิเป็นแดนเซียนสามชั้นฟ้าตั้งอยู่เหนือชั้นสวรรค์ที่เรียกว่าจงหมินเทียน หรือหน่อมนุษย์ฟ้า (种民天) ซึ่งเป็นชั้นหนึ่งของสวรรค์ในลำดับการปกครองสวรรค์ ต่อมาคำว่าไตรพิสุทธิ์ (ซันชิง) ได้ใช้เรียกมหาเทพสามองค์ ได้แก่:
- หยกพิสุทธิ์อฺวี้ชิง คือ มหาเทพหยวนสื่อเทียนจุน (元始天尊)
- อัครพิสุทธิ์ซั่งชิง คือ มหาเทพหลิงเป่าเทียนจุน (灵宝天尊)
- บรมพิสุทธิ์ไท่ชิง คือ มหาเทพมหาเทพเต้าเต๋อ (道德天尊)
ตามตำนานเทพของเต๋า จอมเทพทั้งสามองค์จุติขึ้นตั้งแต่แรกเริ่มเมื่อฟ้าดินก่อกำเนิด ดังนั้นจึงถูกยกย่องว่าไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์ หรือซันชิงเต้าจู่ (三清道祖)
ไตรพิสุทธิ์ถือเป็นสภาวะดั้งเดิมของเอกาปราณ (一炁) ซึ่งเป็นอีกนามหนึ่งของเต๋า
มีวาทะอันโด่งดังของเต๋าที่กล่าวว่า
"หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์ (一炁化三清)"
คำกล่าวนี้อ้างถึงฉากเริ่มต้นของตำนานการสร้างโลกตามความเชื่อของศาสนาเต๋า ซึ่งหมายความว่า จุดเริ่มต้นของจักรวาลนั้นไม่มีสิ่งใดเลยนอกจากเต๋า หรือที่เรียกว่าเอกาปราณ ต่อมาพลังนี้ได้แปรเปลี่ยนอุบัติออกมาเป็นเทพเจ้าสูงสุดสามพระองค์ ผู้ทรงเป็นปฐมเทพแห่งความบริสุทธิ์ทั้งสาม หรือที่รู้จักกันในนามไตรพิสุทธิ์
นอกจากนี้ วาทะดังกล่าวยังสามารถอ้างถึงระดับการบำเพ็ญตบะขั้นสูงของเต๋า ซึ่งมีการอธิบายไว้ว่า:
"เบญจธาตุหลอมรวมหนึ่งปราณ หนึ่งปราณจำแลงไตรพิสุทธิ์ (五行合爲一炁，一炁化作三清)"
ประโยคนี้หมายถึงระยะสำคัญของการบำเพ็ญเพียรภายในของลัทธิเต๋า ซึ่งกล่าวไว้ว่า เมื่อพลังทั้งห้าสาย (เบญจธาตุ) ถูกหลอมรวมผสมผสานกันอย่างสมบูรณ์จนกลายเป็นหนึ่งปราณแล้ว ลมปราณจะสำแดงออกมาเป็นไตรพิสุทธิ์ในที่สุด
คำกล่าวนี้มีความหมายแฝงสองนัย เนื่องจากตามหลักจักรวาลวิทยาของเต๋านั้น ร่างกายของมนุษย์คือจักรวาลจำลองขนาดเล็ก ในขณะที่จักรวาลก็คือร่างกายมนุษย์ขนาดมหึมา ดังนั้น สิ่งใดก็ตามที่เกิดขึ้นในช่วงการสร้างจักรวาล ก็สามารถเกิดขึ้นภายในร่างกายของทุกคนได้เช่นกัน
ไตรพิสุทธิ์ถือเป็นต้นกำเนิดของสรรพสิ่งทั้งปวงในสากลจักรวาล และเชื่อกันว่าพระองค์ทรงมีอำนาจเหนือกาลเวลา[2] นอกจากนี้ บางมุมมองยังเข้าใจกันว่าทั้งสามพระองค์เป็นตัวแทนของ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต[3]
| ไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์ | ||
 |
 |
 |
| บรมพิสุทธิ์ | หยกพิสุทธิ์ | อัครพิสุทธิ์ |
| ไท่ซ่างเหล่าจวิน (มหาเทพแห่งมรคาธรรม) |
หยวนสื่อเทียนจุน (มหาเทพแห่งปฐมบรรพกาล) |
หลิงเป่าเทียนจุน (มหาเทพแห่งทิพยรัตนมณี) |
| ปรมาพฤฒาจารย์ | วิมรรคามหาราช | มหามรรคาบดี |
| มักปรากฏพระวรกาลในลักษณะทรงถือพัชนี บางครั้งทรงถือของมงคลอื่น ๆ และประทับอยู่บนพระแท่นบัลลังก์ สื่อถึงการปัดเป่าทุกข์และการสั่งสอนธรรม | ทรงถือไข่มุกที่หลอมกลั่นจากมวลรวมแห่งพลังชีวิต (ปราณต้นอันวุ่ยวาย) และประทับอยู่บนพระแท่นบัลลังก์ อันประดับด้วยรัตนชาติ สื่อถึงจุดกำเนิดจักรวาล | ทรงถือคทาสมปรารถนา (หรูอี้) และประทับอยู่บนพระแท่นบัลลังก์ สื่อถึงกฎเกณฑ์และการประทานพร |
ลำดับชั้นฟ้า
[แก้]ตามความเชื่อดั้งเดิมของจีน คำว่าฟ้า หรือเทียน (天) เดิมถูกแบ่งตามทิศทางเป็นส่วนต่าง ๆ ดังปรากฏในคัมภีร์ฮ่วยหนาน (淮南子) ได้แก่
| ทิศทาง | จีน | ทับศัพท์ | แปลไทย |
|---|---|---|---|
| กลาง | 钧天 | จวินเทียน | ดุลนภา |
| ตะวันออก | 苍天 | ชางเทียน | นีลนภา |
| ตะวันออกเฉียงเหนือ | 旻天 | หมินเทียน | สารทนภา |
| เหนือ | 玄天 | เสฺวียนเทียน | คุยหนภา |
| ตะวันตกเฉียงเหนือ | 幽天 | โยวเทียน | ดุษณีนภา |
| ตะวันตก | 颢天 | ฮ่าวเทียน | เศวตนภา |
| ตะวันตกเฉียงใต้ | 朱天 | จูเทียน | รัตนภา |
| ใต้ | 炎天 | เหยียนเทียน | เตโชนภา |
| ตะวันออกเฉียงใต้ | 阳天 | หยางเทียน | สุริยนภา |
แต่ภายหลังจากที่พระพุทธศาสนาเผยแผ่เข้าสู่จีน ทำให้รับอิทธิพลจากแนวคิดเรื่องจักรวาลของพระพุทธศาสนา[4] และเริ่มมองว่าสวรรค์มีลำดับชั้นสูงต่ำแตกต่างกัน คติของเต๋าเชื่อว่าสรรพสิ่งใต้ฟ้าและดินล้วนเกิดจากพลังปราณ หรือชี่ (炁) โดยชี่ที่เบาบริสุทธิ์จะลอยขึ้นกลายเป็นฟ้า ส่วนชี่ที่หนักขุ่นจะจมลงกลายเป็นแผ่นดิน ดังนั้น สวรรค์ที่อยู่ในระดับชั้นยิ่งสูง ก็ยิ่งมีสถานะสูงส่งมากยิ่งขึ้น
ตำนานเทพปกรณัมของเต๋านั้นไม่ได้ถูกสร้างขึ้นโดยบุคคลเดียว หรือยุคสมัยเดียว จึงทำให้มีแนวคิดที่แตกต่างกันออกไป บ้างก็ว่าสวรรค์มี 3 ชั้น, 9 ชั้น, 32 ชั้น, 36 ชั้น ไปจนถึง 81 ชั้นฟ้า แต่ทว่าชั้นสูงสุดล้วนตรงกันว่าคือสามพิภพเซียนบริสุทธิ์ หรือไตรพิสุทธิ์ภูมิ ได้แก่ หยกพิสุทธิ์ (อวี้ชิง) อัครพิสุทธิ์ (ซั่งชิง) และบรมพิสุทธิ์ (ไท่ชิง) คติเต๋าเชื่อว่าชั้นฟ้าที่กล่าวมาข้างต้นนั้นต่างมีผู้ปกครองดูแล คัมภีร์ส่วนใหญ่ของเต๋ากล่าวว่าผู้เป็นเจ้าแห่งดินแดนหยกพิสุทธิ์ คือมหาเทพหยวนสื่อ ส่วนผู้ปกครองดินแดนวิสุทธิ์อีกสองแห่งที่เหลือนั้น คัมภีร์แต่ละเล่มมีการระบุไว้แตกต่างกันออกไป ทว่าปัจจุบัน แนวคิดเต๋าถือว่ามหาเทพหลิงเป่า คือเจ้าแห่งดินแดนอัครพิสุทธิ์และมหาเทพเต้าเต๋อ คือเจ้าแห่งดินแดนบรมพิสุทธิ์
กำเนิดเต๋า
[แก้]
เต๋ายุคดั้งเดิม หรือเต๋าโบราณ ถือว่าเล่าจื๊อ เป็นผู้ก่อตั้งวางรากฐานของเต๋า จึงเรียกเล่าจื๊อว่าหุนหยวนพฤฒาจารย์ (混元老君)
ตามหนังสือฝอกวงเจียวเคอซู ซึ่งเขียนขึ้นโดยพระอาจารย์ซิงอวิ๋น ภิกษุในพระพุทธศาสนาฝ่ายจีน (ฮั่น) กล่าวว่าเต๋าเดิมมีนิกายจำนวนมากมาย แต่ละนิกายต่างมีเทพเซียนที่เคารพบูชาเป็นหลักของตน ต่อมาต้องการผสานแนวคิดของนิกายสำคัญต่าง ๆ ที่สืบทอดมา เต๋าจึงได้คัดเลือกเทพเจ้าที่มีอิทธิพลสูงสุดจากสามนิกายหลัก มาเป็นศูนย์รวมแห่งความศรัทธา เพื่อคลี่คลายความแตกต่างระหว่างนิกายต่าง ๆ เทพสามองค์ที่ถูกรวมกันนี้ก็คือไตรพิสุทธิ์ แต่ความเป็นจริงเทพแต่ละนิกายที่เต๋าดั้งเดิมเคารพบูชานั้น มิได้มีเพียงสามองค์นี้เท่านั้น แต่ยังมีอีกหลายองค์[5]。
สมัยราชวงศ์จิ้น นักพรตเก๋อหงเขียนคัมภีร์เป้าผูได้กล่าวถึงแนวคิดที่ว่า เล่าจื๊อมีอาจารย์คือปฐมาจารย์ (หยวนจวิน) ต่อมาสมัยราชวงศ์เหลียงใต้ อัครมหาเสนาบดีซานจงได้เรียบเรียงหนังสือทำเนียมชั้นเทพเซียน จัดลำดับชั้นของเทพเซียน ยกให้มหาเทพหยวนสื่อมีสถานะสูงสุด และจัดให้อยู่เหนือเล่าจื๊อ ต่อมาราชวงศ์ถังได้เพิ่มไท่ซั่งอฺวี้เฉินเต้าจวิน (太上玉晨道君) เข้ามาจัดให้อยู่ร่วมกับมหาเทพหยวนสื่อ และไท่ซ่างเหล่าจวิน รวมเรียกว่าไตรพิสุทธิ์ ต่อมาไท่ซ่างอวี้เฉินเต้าจวินเปลี่ยนชื่อเป็นมหาเทพหลิงเป่า และไท่ซ่างเหล่าจวินก็เรียกอีกอย่างว่ามหาเทพเต้าเต๋อ นอกจากนี้เต๋ายังมีอีกแนวคิดหนึ่งว่า
- แดนอฺวี้ชิง (หยกพิสุทธิ์ภูมิ) คือสวรรค์ชิงเวย หรือพิสุทธิ์เอียดฟ้า (清微天) เป็นที่ประทับของเจ้าสมบัติฟ้า หรือเทียนเป่าจวิน (天宝君)
- แดนซั่งชิง (อัครพิสุทธิ์ภูมิ) คือสวรรค์อฺวี่อฺวี๋ หรือบัญญัติเปี่ยมฟ้า (禹余天) เป็นที่ประทับของเจ้าสมบัติญาณ หรือหลิงเป่าจวิน (灵宝君)
- แดนไท่ชิง (บรมพิสุทธิ์ภูมิ) คือสวรรค์ต้าฉื่อ หรือมหาชาดฟ้า (大赤天) เป็นที่ประทับของเจ้าสมบัติเทพ หรือเสินเป่าจวิน (神宝君)
และเหนือกว่าสามชั้นนี้ขึ้นไปคือสวรรค์ต้าหลัว หรือมหาข่ายฟ้า (大罗天) เป็นที่ประทับของเทวราชหยวนสื่อ (元始天王) ดังปรากฏในตำราหีบเมฆาสัตบรรพ (อฺวี๋จี๋ชีเชียน) บรรพ 3 ว่าด้วยต้นกำเนิดเต๋า
แนวคิดเต๋าสายนิกายตะวันออก ผู้ก่อตั้งคือลู่ซีซิงมีผลงานคือห้องสิน กล่าวว่าปรมาจารย์หงหยวน (หงหยวนเหล่าจู่) เป็นปฐมเทพถือกำเนิดขึ้นภายหลังปรมาจารย์หุนหยวนผานกู่ ซึ่งปรมาจารย์หงหยวน (鸿元老祖) เป็นอาจารย์ของบรมเทพไตรพิสุทธิ์ นอกจากนี้ยังมีเทพอีกองค์หนึ่งคือปรมาจารย์หงจวิน (หงจวินเหล่าจู่) กล่าวกันว่าถือกำเนิดจากพฤฒาจารย์หุนหยวนเหล่าจวิน (混元老君)
ช่วงปลายราชวงศ์ซ่งเหนือ นักพรตบางกลุ่มของนิกายเสินเซียวอ้างว่าเทพเจ้าที่มีสถานะสูงสุดคือมหาชั้นฟ้าฝูหลีหยวนสื่อ[6] พระองค์เป็นเทพบิดร (พ่อ) ของมหาเทพหยวนสื่อและเจ้าดาวเทียนโซ่ว (หยกพิสุทธิ์สัจราช) อีกทั้งยังเป็นเทพอัยกา (ปู่) ของมหาเทพเต้าเต๋อ มหาเทวีของมหาเทพฝูหลีหยวนสื่อคือพระแม่เทวีอฺวี้ชิง[7] (อฺวี้ชิงเสินหมู่หยวนจวิน) นอกจากนี้ ยังมีอีกความเชื่อหนึ่งอ้างว่าเทพปฐมคือหยวนสื่อมหาราช (หยวนสื่อซั่งตี้) และยกย่องว่าพระองค์เป็นบูรพาเทพของมหาพรหม[8]
แต่ความเชื่อของประชาชนทั่วไปก็มิได้ยอมรับแนวคิดเรื่องไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์อย่างเคร่งครัด เพราะยังคงยกย่องจักรพรรดิหยกมหาราช (อฺวี้หวงซั่งตี้) ว่าเป็นจักรพรรดิเทพที่มีสถานะสูงสุดมาโดยตลอด[9]
หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์
[แก้]ไตรพิสุทธิ์ คือ สามบริสุทธิ์บรมเทพเป็นสัญลักษณ์ของหลักตรีเทวนิยม ที่คติเต๋าให้การยอมรับ โดยเต๋ามีคำกล่าวที่ว่า"หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์" (一炁化三清) คัมภีร์เต้าเต๋อจิง บันทึกว่า
เต๋าเกิดหนึ่ง หนึ่งเกิดสอง สองเกิดสาม สามเกิดหมื่นสรรพสิ่ง
เนื่องจากแนวคิดเต๋าตีความความหมายนี้ว่า "มหามรรค" (มหาเต๋า) ได้จำแลงเป็น "หุนตุ้นหยวนชี่" (ปราณต้นอันวุ่นวาย) จากนั้นปราณต้นจึงจำแนกออกเป็นหยินหยาง (ปราณคู่) และจากปราณคู่หยินหยางแปรเปลี่ยนเป็นสามประสาน หรือซันไฉ (三才) อันได้แก่ ฟ้าดินและมนุษย์ จึงเป็นต้นกำเนิดของสรรพสิ่งทั้งปวงในโลก ด้วยเหตุที่หนึ่งแปรเป็นสาม สามรากจากหนึ่ง ลัทธิเต๋าจึงถือว่าสามเทพสูงสุด (ไตรพิสุทธิ์) คือ เต๋าในรูปแบบองค์ภาคนิรมิต (บุคลาธิษฐาน)
ความเห็นจากสำนักวิชาอื่น
[แก้]ขงจื๊อดั้งเดิม
[แก้]ปรัชญาเมธีจูซี (ผู้เฒ่าหุบเขาเมฆา) เป็นนักปราชญ์ขงจื๊อซ่งหมิงผู้โด่งดัง ได้กล่าววิพากษ์ว่า แนวคิดเรื่องไตรพิสุทธิ์ของศาสนาเต๋านั้นเป็นการลอกเลียนแบบแนวคิดตรีกายของพระพุทธศาสนา แต่เป็นการลอกเลียนที่ไม่สมบูรณ์ จึงทำให้ดูประหลาดพิลึก ตัวอย่างของพระพุทธศาสนาถือว่าพระโคตมพุทธเจ้า ทรงมีพระกายทั้ง 3 คือธรรมกายหนึ่ง สัมโภคกายหนึ่ง และนิรมาณกายหนึ่ง ซึ่งทั้งสามคือหนึ่งเดียว แต่แนวคคิดเต๋าแม้จะยกย่องเล่าจื๊อเป็นหนึ่งในไตรพิสุทธิ์ กลับถือว่ามหาเทพหยวนสื่อ และไท่ซ่างเต้าจวิน (ปรมามรรคาบดี) ไม่ได้เป็นองค์เดียวกับเล่าจื๊อ สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าเต๋าทำผิดพลาดในการพยายามเลียนแบบพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ ปรัชญาเมธีจูซียังยืนยันว่าเล่าจื๊อเป็นเพียงปุถุชนธรรมดาเท่านั้น เมื่อเสียชีวิตลงก็ย่อมกลายเป็นเพียงดวงวิญญาณ (ผี) จึงไม่ควรยกย่องไท่ซ่างเหล่าจวินให้อยู่เหนือกว่ามหาชั้นฟ้าอฺวี้หวงพระผู้เป็นเจ้า ปรัชญาเมธีจูซีได้ตำหนิการกระทำของศาสนิกชนเต๋าในเรื่องนี้ด้วยความโกรธเคืองว่ากำเริบเสิบสาน บังอาจถึงที่สุด![10] อย่างไรก็ตาม อาจารย์ซุนหนานได้โต้แย้งทัศนะนี้ไว้ในผลงานที่ชื่อหลิงเป่าหลิงเจี้ยวจี้ตู้จินซู (灵宝领教济度金书) ว่าหยกพิสุทธิ์มหาเทพหยวนสื่อ (อฺวี้ชิงหยวนสื่อเทียนจุน) เป็นเทพประมุขของไตรพิสุทธิ์ และจักรพรรดิหยกมหาราชเป็นเทพประมุขของเจ็ดเทพบดี ทั้งสองพระองค์ต่างมีสถานะอันศักดิ์สิทธิ์เป็นเอกเทศ และไม่ได้มีความเหลื่อมล้ำต่ำสูง หรือแบ่งแยกฐานะระหว่างกันแต่อย่างใด[11]。
ปรัชญาเมธีจูซีเคยแสดงความเห็นไว้ว่า เหตุผลที่จักรพรรดิสวรรค์ (พระเจ้าสูงสุด) ทรงมีสถานะเป็นฟ้าได้นั้น ก็เพราะมีบัญญัติฟ้า (天理) ที่กำหนดครรลองอยู่ หากปราศจากซึ่งบัญญัติฟ้าแล้วจักรพรรดิสวรรค์ก็ไม่อาจดำรงฐานะเป็นฟ้าได้ สิ่งนี้เปรียบได้กับพระมหากษัตริย์ที่จำเป็นต้องปกครองราษฎรด้วยหลักเมตตาธรรม แม้ว่าบัญญัติฟ้าจะเป็นผู้กำหนดชะตาที่แท้จริงของท้องนภาอันไพศาล แต่ในความเป็นจริงแล้ว หาได้เป็นไปตามที่เต๋ากล่าวอ้างไม่ ที่ว่ามีไตรพิสุทธิ์มหาเทพทรงฉลองพระองค์เสด็จประทับอยู่ ณ บนฟากฟ้าสุราลัย (ราวกับมีตัวตนจริง)[12]
ความเห็นจากศาสนาอื่น
[แก้]นิกายโปรเตสแตนต์
[แก้]เหลียงฟาศิษยาภิบาลและมิชชันนารีนิกายโปรเตสแตนต์ ได้เขียนไว้ในผลงานของเขาที่ชื่อคติธรรมเตือนโลก ซึ่งวิพากษ์โจมตีการกราบไหว้บูชาไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์ และสามขุนมหาราช (เจ้าพ่อสามภพ) กล่าวว่า สถานะอันสูงส่งของเทพเจ้าเหล่านี้ถูกเปลี่ยนแปลงไปตามความพึงพอใจของพระเจ้าแผ่นดินแต่ละยุคสมัย พร้อมทั้งยืนยันว่า รูปเคารพของไตรพิสุทธิ์และตรีขุนนั้น เป็นเพียงรูปจำลองที่ปั้นจากดิน แกะสลักจากไม้ หรือวาดบนกระดาษไร้ซึ่งชีวิต ดังนั้นรูปเคารพเหล่านี้จึงย่อมไม่สามารถคุ้มครองเหล่าบนักพรตเต๋าที่กราบไหว้บูชาได้ และยิ่งไม่สามารถทำให้พวกเขาบรรลุเป็นเทพเซียนได้ นอกจากนี้ เหลียงฟายังกล่าวว่าผู้ที่ไม่ยอมเคารพต่อ พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงดำรงอยู่ด้วยพระองค์เอง แต่กลับไปบูชาเทพเจ้าปลอม ย่อมเป็นการลบหลู่พระเจ้าแท้จริงเพียงพระองค์เดียวผู้ทรงสร้างฟ้าดินและสรรพสิ่งทั้งปวง[13]
ด้านวรรณกรรม
[แก้]ห้องสิน
[แก้]ห้องสินนิยายจีนแนวเทพปกรณัมอันโด่งดัง มีเนื้อเรื่องว่าไท่ซ่างเหล่าจวิน หยวนสื่อเทียนจุน และประมุขนิกายทงเทียน (ทงเทียนเจี้ยวจู่) ทั้งสามมรรคาจารย์ ต่างสังกัดอยู่ในสำนักเดียวกัน มีอาจารย์คือนักพรตหงจวิน[14] (หงจวินเต้าเหริน) ตามเนื้อเรื่องมีตอนที่ไท่ซ่างเหล่าจวินได้ใช้เคล็ดวิชา"หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์" (一炁化三清) เพื่อสร้างร่างแยกออกมาสามร่างในการเอาชนะทงเทียนเจี้ยวจู่[15] ต่อมานักพรตหงจวินได้ใช้อุบายบังคับให้ลูกศิษย์ทั้งสามหยุดการต่อสู้เข่นฆ่ากันเอง[16] ซึ่งแผนการสถาปนาเทพ (เฟิงเสิน) ทั้งหมดนี้ ถูกมองว่าเป็นผลผลิตจากการตกลงแลกเปลี่ยนกันระหว่างจักรพรรดิสวรรค์ กับปรมาจารย์หงจวินผู้เป็นร่างอวตารของมรรคาฟ้า (เทียนเต้า)[17] นอกจากนี้ โครงเรื่องเกี่ยวกับการต่อสู้ระหว่างสามมรรคาจารย์ ยังถูกวิเคราะห์ว่าเป็นการ"ฉายภาพสะท้อน"ถึงการต่อสู้แก่งแย่งชิงดีในโลกแห่งความเป็นจริงระหว่างสามนิกายหลักในประวัติศาสตร์ของเต๋า ได้แก่ นิกายซ่างชิง (上清派), นิกายหลิงเป่า (灵宝派) และนิกายเจิ้งอีเต้า (正一道)[18]
ข้อที่ควรสังเกตคือวรรณกรรมเรื่องห้องสิน มีการบรรยายลักษณะของเทพเจ้าบางองค์ที่แตกต่างไปจากทัศนะของศาสนาเต๋าโดยสิ้นเชิง ตัวอย่างเช่น ในโลกแห่งความเป็นจริงตามหลักคำสอนของเต๋าหยวนสื่อเทียนจุน และเต้าเต๋อเทียนจุน เป็นเทพสูงสุดและเป็นสองในไตรพิสุทธิ์ แต่ในโลกของนวนิยาย ทั้งสององค์กลับถูกเขียนให้เป็นเพียงศิษย์ของหงจวินเหล่าจู่เท่านั้น นอกจากนี้ ฉบับนวนิยายยังไม่มีการปรากฏตัวของหลิงเป่าเทียนจุน แต่กลับปรากฏตัวละครที่ถูกเรียกว่าธรรมาจารย์หลิงเป่า (灵宝法师) ขึ้นมาแทน และนอกเหนือจากเต้าเต๋อเทียนจุนแล้ว ยังมีตัวละครที่เรียกว่าเต้าเต๋อเจินจวิน หรือสัจเซียนเต้าเต๋อ (道德真君) ปรากฏขึ้นมาอีกด้วย ส่วนสิ่งที่เรียกว่าไตรพิสุทธิ์ของนวนิยายเรื่องนี้ แท้จริงแล้วคือร่างแยกที่ไท่ซ่างเหล่าจวิน (เล่าจื๊อ) ใช้พลังลมปราณ (ชี่) เนรมิตขึ้นมา ซึ่งถูกเรียกว่าเซียนเต๋าซั่งชิง (ซั่งชิงเต้าเหริน) เซียนเต๋าอฺวี้ชิง (อฺวี้ชิงเต้าเหริน) และเซียนเต๋าไท่ชิง (ไท่ชิงเต้าเหริน) ส่วนตัวละครอย่างหงจวินเหล่าจู่ ทงเทียนเจี้ยวจู่ และสัจเซียนจฺวี้หลิวซุน ไม่เคยถูกกล่าวถึงในหลักศาสนจักรเต๋าโลกแห่งความเป็นจริงเลย แต่เป็นตัวละครที่ผู้เขียนจินตนาการและสร้างสรรค์ขึ้นมาเองทั้งสิ้น[19]
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Taoist Terms Explanation (道教義樞)
- ↑ World Religions: Eastern Traditions. Edited by Willard Gurdon Oxtoby (2nd ed.). Don Mills, Ontario: Oxford University Press. 2002. p. 393. ISBN 0-19-541521-3. OCLC 46661540.
{{cite book}}: CS1 maint: others (ลิงก์) - ↑ Dell, Christopher (2012). Mythology: The Complete Guide to our Imagined Worlds. New York: Thames & Hudson. p. 341. ISBN 978-0-500-51615-7.
- ↑ 見《魏書·釋老誌》
- ↑ 李國深. "第十冊 宗教概說 第七課 道教概說". 星雲大師. 《佛光教科書》 (ภาษาจีน). สืบค้นเมื่อ 2024-12-06.
{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์) - ↑ "鍾國發，《道教神靈譜系簡論》，第3頁" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2016-03-04. สืบค้นเมื่อ 2015-10-03.
{{cite web}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์|dead-url=ถูกละเว้น แนะนำ (|url-status=) (help) - ↑ "《無上九霄玉清大梵紫微玄都雷霆玉經》，道教學術資訊網站". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-09-16. สืบค้นเมื่อ 2015-10-04.
{{cite web}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์|dead-url=ถูกละเว้น แนะนำ (|url-status=) (help) - ↑ 佚名. "高上神霄紫書大法序". 《高上神霄玉清真王紫書大法》. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-06-11. สืบค้นเมื่อ 2022-08-20.
{{cite book}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์|dead-url=ถูกละเว้น แนะนำ (|url-status=) (help) - ↑ "世人懵懵懂懂拜"三清"". 鳳凰網. 2014-09-28. สืบค้นเมื่อ 2025-09-13 – โดยทาง 广州日报.
- ↑ 朱熹. "朱子語類 : 陸氏 : 莊子書 : 論道教". 中國哲學書電子化計劃 (ภาษาจีนกลางสำเนียงไต้หวัน). สืบค้นเมื่อ 2025-08-15.
- ↑ 道教的神 เก็บถาวร 19 พฤษภาคม 2010 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
- ↑ 朱熹. "朱子語類 : 論語七 : 八佾篇 : 與其媚於奧章". 中國哲學書電子化計劃 (ภาษาจีนกลางสำเนียงไต้หวัน). สืบค้นเมื่อ 2025-08-15.
- ↑ 楊碧玉 (2000). "梁發《勸世良言》一書及其對洪秀全的影響" (PDF). 復興崗學報 (80): 273-298.
- ↑ 刘勃 (2025-02-16). 李夏恩; 刘亚光 (บ.ก.). "从《哪吒》到《封神》：国民传说中的阐截二教之争". 新京报. สืบค้นเมื่อ 2025-09-13.
道教的最高神是三清，排序是元始天尊、灵宝天尊、道德天尊（大差不差可以认为是老子），《封神演义》却变成了老子、元始天尊、通天教主师兄弟三个。老子由最末跃居首位，通天教主则显然并不是灵宝天尊，至于说三兄弟还有个共同的老师鸿钧道人，更简直有点大逆不道。
- ↑ 石濤 (2022-01-16). 李梅 (บ.ก.). "【濤哥侃封神】 第七十七回 老子一氣化三清". 大紀元 (ภาษาจีนกลางสำเนียงไต้หวัน). สืบค้นเมื่อ 2025-09-13.
- ↑ 江明月好 (2022-08-02). "封神：封神里打得不可开交的三兄弟与道家三清". 搜狐. สืบค้นเมื่อ 2025-09-13.
- ↑ 董江波 (2025-08-12). "《封神演义》宇宙棋局中的困兽：通天教主的反抗与妥协". 北京日報. สืบค้นเมื่อ 2025-09-13 – โดยทาง 北京号.
- ↑ chuersong (2020-04-13). 愛楚爾文化觀止 (บ.ก.). "道教起源由來：《封神演義》暗藏的道教上清派、靈寶派、正一道歷史發展 | The Source and History of Taoism (Daoism)". ichuer.com (ภาษาจีนกลางสำเนียงไต้หวัน). สืบค้นเมื่อ 2025-09-13.
- ↑ 朱越利. "《封神演義》與宗教". 道教學術資訊網站. สืบค้นเมื่อ 2025-09-13.