ไข่ของโคลัมบัส
_by_William_Hogarth.jpg)
ไข่ของโคลัมบัส (อังกฤษ: egg of Columbus หรือ Columbus's egg; อิตาลี: uovo di Colombo [ˈwɔːvo di koˈlombo]) เป็นสำนวนที่มีความหมายถึงภารกิจที่ดูเหมือนจะเป็นไปไม่ได้กลายเป็นเรื่องง่ายดายเมื่อเข้าใจอย่างถ่องแท้แล้ว สำนวนนี้มีที่มาจากเรื่องเล่าที่ไม่ได้รับการยืนยัน ซึ่งมีมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นอย่างน้อย โดยเล่าว่าเมื่อคริสโตเฟอร์ โคลัมบัสถูกสบประมาทว่าการค้นพบเส้นทางการค้าใหม่เป็นเรื่องที่ใคร ๆ ก็ทำได้และไม่ใช่ความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่อะไร โคลัมบัสจึงท้าทายผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์ให้ตั้งไข่โดยใช้ส่วนปลายไข่ หลังผู้ถูกท้าทายยอมแพ้ โคลัมบัสจึงตั้งไข่ให้ดูโดยการเคาะไข่บนโต๊ะให้ส่วนปลายบุบลง
เรื่องเล่านี้มักถูกอ้างถึงเมื่อมีการพูดคุยเกี่ยวกับการสร้างสรรค์[1] คำว่า "เอ็กออฟโคลัมบัส" หรือ "ไข่ของโคลัมบัส" ยังถูกใช้เป็นชื่อการค้าของปริศนาตัวต่อและปริศนาเชิงกลหลายอย่าง
ที่มาของเรื่องเล่า
[แก้]
เรื่องราวเกี่ยวกับไข่ของโคลัมบัสอาจมีที่มาจากจีโรลาโม เบนโซนี (Girolamo Benzoni) นักประวัติศาสตร์และนักเดินทางชาวอิตาลี ในหนังสือ ประวัติศาสตร์ของโลกใหม่ (Historia del Mondo Nuovo) ของเบนโซนีซึ่งตีพิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1565[2] เขียนไว้ว่า:
Trovandosi adunque Colombo in un convito con molti nobili Spagnuoli, dove si ragionaua (come si costuma,) dell'Indie; uno di loro hebbe a dire. Signor Christofano ancora che voi non haveste trovato l'Indie, non sarebbe mancato ch'il simile hauesse tentanto, come voi, quà nella nostra Spagna; come quella che è de grand'huomini giudiciosi ripiena, cosmografi, & letterati. Non rispose Colombo à queste parole cosa alcuna, ma fattosi portare un'ovo, lo pose in tavola, dicendo; io voglio, Signori, con qual si voglia di voi giuocare una scomessa chen non farete stare quest'ovo in piedi come farò io, ma nudo senza cosa alcuna. Pruovaronsi tutti, & à nessuno successe il farlo stare in piedi; come alle mani del Colombo egli venne, dandogli una battuta su la tavola lo fermò, stricciando cosi un poco della punta; onde tutti restarono smarriti, intendendo che voleva dire; che dopo il fatto ciascuno sà fare, che dovevano prima cercare l'Indie, & non ridersi di chi le cercava innanzi, come un pezzo s'erano risi, & maravigliati, come cosa impossibile à essere. |
ขณะที่โคลัมบัสกำลังร่วมงานเลี้ยงกับขุนนางสเปนจำนวนมาก กำลังสนทนากันตามธรรมเนียมถึงเรื่องอินเดียตะวันออก หนึ่งในนั้นได้กล่าวขึ้นว่า "ท่านคริสโตเฟอร์ ต่อให้ท่านไม่พบอินเดียตะวันออก ก็ใช่ว่าจะไม่มีคนอื่นในสเปนของเราที่พยายามทำแบบเดียวกันกับท่าน เพราะที่นี่เต็มไปด้วยมหาบุรุษที่เชี่ยวชาญด้านวิชาแผนที่และอักษรศาสตร์" โคลัมบัสไม่โต้ตอบใด ๆ ต่อคำพูดนั้น กลับขอไข่มาฟองหนึ่งแล้ววางมันลงบนโต๊ะพูดว่า "ท่านสุภาพบุรุษทั้งหลาย ข้าพเจ้าขอเดิมพันกับพวกท่านว่าไม่มีใครที่จะทำให้ไข่ฟองนี้ตั้งตรงได้เหมือนที่ข้าพเจ้าจะทำ ตั้งไว้โดยไม่มีสิ่งใดมาช่วยค้ำ" ทุกคนต่างลองทำ แต่ไม่มีผู้ใดเลยที่สามารถตั้งไข่ได้ จนกระทั่งไข่นั้นมาถึงมือของโคลัมบัส เขาก็เคาะไข่นั้นบนโต๊ะจนส่วนปลายบุบลงเล็กน้อยทำให้ไข่นั้นตั้งตรงได้ ทุกคนต่างประหลาดใจและเข้าใจในสิ่งที่โคลัมบัสต้องการสื่อ นั่นคือหลังจากที่การใด ๆ ได้ถูกกระทำแล้ว ทุกคนก็รู้วิธีที่จะกระทำการนั้น ๆ พวกเขาควรหาทางไปอินเดียตะวันออกเสียก่อนที่จะหัวเราะเยาะโคลัมบัสผู้ที่หาทางไปก่อน และก่อนหน้านี้พวกเขาก็เคยหัวเราะเยาะและสงสัยว่าเรื่องนี้เป็นไปไม่ได้ |
ความถูกต้องทางข้อเท็จจริงของเรื่องเล่านี้ถูกตั้งข้อสงสัย เนื่องจากมีความคล้ายคลึงกับอีกเรื่องเล่าหนึ่งซึ่งตีพิมพ์เมื่อก่อนหน้านั้น 15 ปี (ในขณะที่เบนโซนียังคงเดินทางในอเมริกา) โดยจอร์โจ วาซารี (Giorgio Vasari) จิตรกรและสถาปนิกชาวอิตาลี[3][4] เรื่องเล่าของวาซารีเล่าว่า ฟีลิปโป บรูเนลเลสกี (Filippo Brunelleschi) สถาปนิกชาวอิตาลีได้ออกแบบโดมที่มีขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมากเป็นพิเศษให้กับอาสนวิหารฟลอเรนซ์ในเมืองฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี เจ้าหน้าที่ของเมืองขอดูแบบจำลองของฟีลิปโป แต่ฟีลิปโปปฏิเสธและเสนอแทนว่า:
...che chi fermasse in sur un marmo piano un uovo ritto, quello facesse la cupola, che quivi si vedrebbe lo ingegno loro. Fu tolto uno uovo, e da tutti que' maestri provato a farlo star ritto, nessuno sapeva il modo. Fu da loro detto a Filippo ch'e' lo fermasse, et egli con grazia lo prese e datoli un colpo del culo in sul piano del marmo, lo fece star ritto. Romoreggiando gl'artefici che similmente arebbono fatto essi, rispose loro Filippo ridendo che egli averebbono ancora saputo voltare la cupola, vedendo il modello o il disegno. E cosí fu risoluto che egli avessi carico di questa opera, e ne informasse meglio i Consoli e gli operai. |
...ใครก็ตามที่สามารถทำให้ไข่ตั้งตรงบนแผ่นหินอ่อนได้ควรเป็นผู้ได้สร้างหลังคาโดม เพราะวิธีนี้จะทำให้มองเห็นสติปัญญาของแต่ละคนได้ เหล่านายช่างต่างหยิบไข่มาลองตั้งให้ตรง แต่ไม่มีใครทำได้ เหล่านายช่างบอกให้ฟีลิปโปลองทำดูบ้าง ฟีลิปโปจึงหยิบไข่ด้วยท่วงท่าสง่า แล้วเคาะส่วนปลายไข่กับแผ่นหินอ่อน จนทำให้ไข่ตั้งตรงได้ เหล่านายช่างท้วงว่าพวกตนก็ทำแบบนี้ได้ แต่ฟีลิปโปหัวเราะและตอบกลับว่าพวกเขาก็สามารถสร้างหลังคาโดมได้เช่นกันหากได้เห็นแบบจำลองหรือแบบร่างมาก่อน ดังนั้นจึงได้ข้อสรุปว่าฟีลิปโปควรได้รับมอบหมายให้ทำงานนี้ |
เมื่อโบสถ์สร้างแล้วเสร็จ มีรูปร่างคล้ายไข่ครึ่งฟองที่ส่วนปลายบุบลงเล็กน้อย[5]
ดูเพิ่ม
[แก้]
- ปมกอร์เดียน ปมที่เป็นไปไม่ได้ในตำนาน
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Kant, Immanuel (2013[1790]), Critique of Judgement, Book II, "Analytic of the Sublime", Simon and Schuster: "In my part of the country, if you set a common man a problem like that of Columbus and his egg, he says, 'There is no art in that, it is only science': i.e. you can do it if you know how; and he says just the same of all the would-be arts of jugglers."
- ↑ Girolamo Benzoni (1572[1565]), Historia del Mondo Nuovo, Venice, pp. 12–3; English translation: History of the New World by Girolamo Benzoni, Hakluyt Society, London, 1857, p. 17.
- ↑ Giorgio Vasari (1550), Lives of the Most Excellent Painters, Sculptors, and Architects: "Filippo Brunelleschi." Florence.
- ↑ The similarity of Vasari's story to the egg of Columbus story was first pointed out in Our Paper, vo. 10, Massachusetts Reformatory, 1894, p. 285.
- ↑ Martin Gardner (พฤษภาคม–มิถุนายน 1996). "The great egg-balancing mystery". Skeptical Inquirer. 20 (3). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2007-02-21.
{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
บรรณานุกรม
[แก้]- Baldwin, James. Columbus and the egg, 1903.