โรคลมชักที่เริ่มต้นจากกลีบขมับ
| โรคลมชักที่เริ่มต้นจากกลีบขมับ | |
|---|---|
 | |
| กลีบสมอง โดยกลีบขมับแสดงเป็นสีเขียว | |
| สาขาวิชา | ประสาทวิทยา, จิตเวชศาสตร์ |
ในสาขาประสาทวิทยา โรคลมชักที่เริ่มต้นจากกลีบขมับ (อังกฤษ: temporal lobe epilepsy) เป็นโรคของสมองเรื้อรังที่ทำให้เกิดอาการชักโดยไม่มีสิ่งกระตุ้นจากบริเวณกลีบขมับ โรคลมชักชนิดนี้เป็นรูปแบบที่พบบ่อยที่สุดของโรคลมชักแบบเริ่มต้นเฉพาะจุดในผู้ใหญ่[1] อาการชักและพฤติกรรมสามารถใช้แยกความแตกต่างระหว่างอาการชักที่เกิดจากกลีบขมับส่วนใน (mesial/medial) กับที่เกิดจากกลีบขมับด้านข้าง (lateral/neocortical) ได้[2] อาจพบปัญหาความจำและความผิดปกติทางจิตเวชร่วมด้วย การวินิจฉัยอาศัยการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมองและการสร้างภาพประสาท[3][4] การรักษาด้วยยากันชัก การผ่าตัดโรคลมชัก และการปรับอาหาร อาจช่วยควบคุมอาการชักได้[5][6][7][8]
ชนิด
[แก้]ตามการจำแนกโรคลมชัก ค.ศ. 2017 ของสหพันธ์ต่อต้านโรคลมชักระหว่างประเทศ โรคลมชักแบบเริ่มต้นเฉพาะจุดเกิดจากอาการชักที่มีต้นกำเนิดจากเครือข่ายประสาทชีวภาพภายในสมองซีกใดซีกหนึ่ง[9][10] โรคลมชักกลีบขมับเกิดจากอาการชักที่เริ่มต้นภายในกลีบขมับ[10] และเป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุดของโรคลมชักแบบเริ่มต้นเฉพาะจุด โดยประมาณ 80% ของโรคลมชักที่เริ่มต้นจากกลีบขมับเป็นชนิดกลีบขมับส่วนใน (mesial/medial) ซึ่งเกิดจากบริเวณด้านในของกลีบขมับ และอาจเกี่ยวข้องกับฮิปโปแคมปัส รอยนูนรอบฮิปโปแคมปัส หรืออะมิกดาลา[2][11] ส่วนโรคลมชักกลีบขมับด้านข้าง (lateral หรือ neocortical) ซึ่งพบได้น้อยกว่า จะมีต้นกำเนิดจากบริเวณด้านนอกของกลีบขมับ[2] ชนิดนี้พบได้น้อยมาก และมักเกี่ยวข้องกับสาเหตุทางพันธุกรรมหรือความผิดปกติ เช่น เนื้องอก ความพิการแต่กำเนิด หรือความผิดปกติของหลอดเลือดในกลีบขมับ[12]
การจำแนกของสหพันธ์ต่อต้านโรคลมชักระหว่างประเทศ ค.ศ. 2017 แยกอาการชักแบบเริ่มเฉพาะจุดออกเป็นชนิดที่ยังคงมีความรู้สึกตัว (focal aware) และชนิดที่มีความบกพร่องของการรับรู้ (focal impaired awareness)[10] อาการชักกลีบขมับแบบที่ยังคงมีความรู้สึกตัวจะเกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยยังตระหนักรู้ถึงสิ่งที่เกิดขึ้นตลอดช่วงของการชัก โดยอาจยังคงมีความรู้สึกตัวได้แม้ว่าการตอบสนองจะบกพร่องในระหว่างการชักก็ตาม[10] ส่วนอาการชักกลีบขมับแบบที่มีความบกพร่องของการรับรู้จะเกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยสูญเสียการรับรู้ในช่วงใดช่วงหนึ่งของการชัก[10]
ประมาณ 80% ของอาการชักในกลีบขมับเริ่มต้นที่บริเวณส่วนในของกลีบขมับ (mesial temporal region) โดยมักเริ่มต้นในหรือรอบ ๆ ฮิปโปแคมปัส[13] ฮิปโปแคมปัสซึ่งพบอยู่ในกลีบขมับทั้งสองข้าง มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความจำและการเรียนรู้[12]
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Muhlhofer et al. 2017.
- 1 2 3 Chowdhury et al. 2021.
- ↑ Javidan 2012.
- ↑ Duncan 2019.
- ↑ Wiebe et al. 2001.
- ↑ Touma et al. 2022.
- ↑ Freeman, Kossoff & Hartman 2007.
- ↑ Rezaei et al. 2019.
- ↑ Scheffer et al. 2017.
- 1 2 3 4 5 Fisher et al. 2017.
- ↑ Tatum 2012.
- 1 2 "Temporal Lobe Epilepsy (TLE)". Temporal Lobe Epilepsy (TLE).
- ↑ Nayak, Chetan S.; Bandyopadhyay, Susanta (2025), "Mesial Temporal Lobe Epilepsy", StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 32119319, สืบค้นเมื่อ 2025-03-25