โรคทอกโซพลาสโมซิส
| โรคทอกโซพลาสโมซิส | |
|---|---|
 | |
| tachyzoite ของ T. gondii | |
| สาขาวิชา | โรคติดเชื้อ |
| อาการ | มักไม่มีอาการ หรือในระหว่างตั้งครรภ์อาจทำให้เกิดความพิการแต่กำเนิดได้[1][2] |
| สาเหตุ | Toxoplasma gondii[3] |
| ปัจจัยเสี่ยง | การรับประทานอาหารที่ปรุงไม่สุก, การสัมผัสอุจจาระแมวที่ติดเชื้อ[3] |
| วิธีวินิจฉัย | การตรวจเลือด, การตรวจน้ำคร่ำ[4] |
| การรักษา | ในระหว่างตั้งครรภ์ อาจใช้ยาสไปรามัยซิน หรือไพริเมทามีน/ซัลฟาไดอะซีน ร่วมกับกรดโฟลินิก[5] |
| ความชุก | พบได้มากถึง 50% ของประชากร และมีผู้ป่วยโรคทอกโซพลาสโมซิสแต่กำเนิดประมาณ 100,000 รายต่อปี[6][7] |
โรคทอกโซพลาสโมซิส (อังกฤษ: toxoplasmosis) เป็นโรคที่เกิดจากปรสิตชนิดหนึ่งชื่อ Toxoplasma gondii ซึ่งอยู่ในกลุ่มอะพิคอมเพล็กซา[3] การติดเชื้อชนิดนี้มีความเกี่ยวข้องกับภาวะทางระบบประสาท จิตเวช และพฤติกรรมที่หลากหลาย[8] บางครั้งผู้ติดเชื้ออาจมีอาการเล็กน้อยคล้ายไข้หวัดเป็นเวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน เช่น ปวดกล้ามเนื้อ และต่อมน้ำเหลืองกดเจ็บ[1] ในผู้ป่วยจำนวนน้อย อาจเกิดปัญหาทางดวงตาได้[1] และในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง อาจมีอาการรุนแรง เช่น การชัก และการประสานงานของร่างกายบกพร่อง[1] หากผู้หญิงติดเชื้อในระหว่างตั้งครรภ์ อาจทำให้ทารกได้รับผลกระทบ ซึ่งเรียกว่า โรคทอกโซพลาสโมซิสแต่กำเนิด (congenital toxoplasmosis)[1]
โรคทอกโซพลาสโมซิสมักแพร่กระจายผ่านการรับประทานอาหารที่ปรุงไม่สุกซึ่งมีซีสต์ของเชื้อ การสัมผัสอุจจาระแมวที่ติดเชื้อ หรือการถ่ายทอดจากแม่สู่ทารกในระหว่างตั้งครรภ์[3] ในบางกรณีที่พบได้น้อย โรคอาจแพร่ผ่านการถ่ายเลือดหรือการปลูกถ่ายอวัยวะ[3] นอกจากนี้ โดยทั่วไปเชื่อว่าโรคนี้ไม่ได้แพร่จากคนสู่คนด้วยวิธีอื่น แต่ความสามารถในการแพร่กระจายที่กว้างกว่านั้นยังคงเป็นประเด็นที่อยู่ระหว่างการถกเถียงทางวิทยาศาสตร์ มีการศึกษาที่รายงานการพบเชื้อ T. gondii ในน้ำอสุจิของมนุษย์ และเสนอว่าการติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจเป็นอีกช่องทางหนึ่ง อย่างไรก็ตาม ยังไม่ได้รับการยืนยันว่าเป็นวิธีการแพร่หลัก[9] ปรสิตชนิดนี้สามารถสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศได้เฉพาะในสัตว์วงศ์เสือและแมวเท่านั้น[10] แต่สามารถติดเชื้อในสัตว์เลือดอุ่นได้เกือบทุกชนิด รวมถึงมนุษย์[10] การวินิจฉัยมักทำโดยการตรวจเลือดเพื่อหาแอนติบอดี หรือในหญิงตั้งครรภ์อาจตรวจน้ำคร่ำเพื่อหาดีเอ็นเอของปรสิตนี้[4]
การป้องกันโรคทำได้โดยการเตรียมและปรุงอาหารให้สุกอย่างเหมาะสม[11] นอกจากนี้ ยังมีการแนะนำให้หญิงตั้งครรภ์หลีกเลี่ยงการทำความสะอาดกระบะทรายแมว หรือหากจำเป็นต้องทำ ควรสวมถุงมือและล้างมือให้สะอาดหลังจากนั้น[11] โดยทั่วไป ผู้ที่มีสุขภาพแข็งแรงมักไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา[5] แต่ในระหว่างตั้งครรภ์ อาจใช้ยาเช่น สไปรามัยซิน หรือไพริเมทามีน/ซัลฟาไดอะซีน ร่วมกับกรดโฟลินิกในการรักษา[5]
ประชากรโลกมากถึงครึ่งหนึ่งอาจติดเชื้อ T. gondii แต่ไม่มีอาการใด ๆ[7] มีรายงานผู้ป่วยโรคท็อกโซพลาสโมซิสแต่กำเนิดประมาณ 200,000 รายต่อปี[6] เชื้อนี้ถูกอธิบายครั้งแรกโดย ชาร์ล นีกอล และหลุยส์ ม็องโซ ในปี ค.ศ. 1908[12] และในปี ค.ศ. 1941 ได้มีการยืนยันว่าการติดเชื้อสามารถถ่ายทอดจากแม่สู่ทารกระหว่างตั้งครรภ์ได้[12] นอกจากนี้ ยังมีหลักฐานเบื้องต้นที่บ่งชี้ว่าการติดเชื้อที่ไม่แสดงอาการอาจมีผลต่อพฤติกรรมของมนุษย์ได้[13]
อ้างอิง
[แก้]- 1 2 3 4 5 "Parasites – Toxoplasmosis (Toxoplasma infection) Disease". July 10, 2014. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 22 August 2015. สืบค้นเมื่อ 22 August 2015.
- ↑ Hunter, CA; Sibley, LD (November 2012). "Modulation of innate immunity by Toxoplasma gondii virulence effectors". Nature Reviews Microbiology. 10 (11): 766–78. doi:10.1038/nrmicro2858. PMC 3689224. PMID 23070557.
- 1 2 3 4 5 "Parasites – Toxoplasmosis (Toxoplasma infection) Epidemiology & Risk Factors". March 26, 2015. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 August 2015. สืบค้นเมื่อ 22 August 2015.
- 1 2 "Parasites – Toxoplasmosis (Toxoplasma infection) Diagnosis". January 10, 2013. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 22 August 2015. สืบค้นเมื่อ 22 August 2015.
- 1 2 3 "Parasites – Toxoplasmosis (Toxoplasma infection) Resources for Health Professionals". April 14, 2014. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 13 September 2015. สืบค้นเมื่อ 22 August 2015.
- 1 2 Torgerson, Paul R; Mastroiacovo, Pierpaolo (2013). "The global burden of congenital toxoplasmosis: a systematic review". Bulletin of the World Health Organization. 91 (7): 501–508. doi:10.2471/BLT.12.111732. PMC 3699792. PMID 23825877.
- 1 2 Flegr J, Prandota J, Sovičková M, Israili ZH (March 2014). "Toxoplasmosis—a global threat. Correlation of latent toxoplasmosis with specific disease burden in a set of 88 countries". PLOS ONE. 9 (3). Bibcode:2014PLoSO...990203F. doi:10.1371/journal.pone.0090203. PMC 3963851. PMID 24662942.
Toxoplasmosis is becoming a global health hazard as it infects 30–50% of the world human population.
- ↑ Milne G, Webster JP, Walker M (December 2020). "Toxoplasma gondii: An Underestimated Threat?". Trends in Parasitology. 36 (12): 959–969. doi:10.1016/j.pt.2020.08.005. PMID 33012669.
Accumulating evidence suggests that latent infection of Toxoplasma gondii is associated with a variety of neuropsychiatric and behavioral conditions.
- ↑ Flegr, Jaroslav (2014). "Toxoplasmosis can be a sexually transmitted infection with serious clinical consequences. Not all routes of infection are created equal". Medical Hypotheses. 83 (3): 286–289. doi:10.1016/j.mehy.2014.05.019. PMID 24986706.
- 1 2 "Parasites – Toxoplasmosis (Toxoplasma infection) Biology". March 17, 2015. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 August 2015. สืบค้นเมื่อ 22 August 2015.
- 1 2 "Parasites – Toxoplasmosis (Toxoplasma infection) Prevention & Control". January 10, 2013. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 22 August 2015. สืบค้นเมื่อ 22 August 2015.
- 1 2 Ferguson DJ (2009). "Toxoplasma gondii: 1908–2008, homage to Nicolle, Manceaux and Splendore". Memórias do Instituto Oswaldo Cruz. 104 (2): 133–48. doi:10.1590/S0074-02762009000200003. hdl:1807/57623. PMID 19430635.
- ↑ Tyebji, S; Seizova, S; Hannan, AJ; Tonkin, CJ (January 2019). "Toxoplasmosis: A pathway to neuropsychiatric disorders". Neuroscience and Biobehavioral Reviews. 96: 72–92. doi:10.1016/j.neubiorev.2018.11.012. PMID 30476506. S2CID 53726244.