โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศส

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศส
Coat of Arms of the Dauphin of France.svg
ตราอาร์ม
Louis-Antoine, Duke of Angouleme - Lawrence 1825.jpg
หลุยส์แห่งฝรั่งเศส
โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสพระองค์สุดท้าย
ข้อมูลทั่วไป
สถาปนา ค.ศ. 1350
สิ้นสุด 2 สิงหาคม ค.ศ. 1830
องค์แรก ชาร์ลแห่งฝรั่งเศส
องค์สุดท้าย หลุยส์แห่งฝรั่งเศส
คู่สมรส โดฟีเนแห่งฝรั่งเศส

โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศส (ฝรั่งเศส: Dauphin de France) หรือ โดแฟ็งแห่งเวียนัว (ฝรั่งเศส: Dauphin de Viennois) คืออิสริยยศที่มีไว้สำหรับทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง ผู้ซึ่งจะขึ้นครองราชบัลลังก์แห่งฝรั่งเศสในอนาคต ในประวัติศาสตร์มีผู้ดำรงอิสริยยศนี้ในช่วงปี ค.ศ. 1350 - 1791 และช่วงปี ค.ศ. 1824 - 1830 คำว่า โดแฟ็ง แปลตรงตัวจากภาษาฝรั่งเศสได้ว่า ปลาโลมา ซึ่งอ้างอิงถึงสัตว์ในตราอาร์มประจำอิสริยยศนี้

ประวัติศาสตร์[แก้]

กีกที่ 8 เคานต์แห่งเวียนัว ผู้มีสัญลักษณ์ปลาโลมาอยู่บนตราอาร์มประจำตัวจึงได้รับชื่อเล่นว่า เลอโดแฟ็ง ต่อมายศ โดแฟ็งแห่งเวียนัว จึงสืบทอดมายังทายาทในตระกูลของเจ้าชายแห่งอีฟว์โต จนกระทั่งปี ค.ศ. 1349 เมื่อเอิงแบร์ที่ 2 ขายที่ดินซึ่งเป็นแคว้นในระบบมาเนอร์ที่เรียกว่า แคว้นโดฟีเน ให้แก่พระเจ้าฟิลิปที่ 6 ในเงื่อนไขที่ว่ารัชทายาทแห่งฝรั่งเศสจะเป็นผู้สืบทอดอิสริยยศ เลอโดแฟ็ง ต่อไป ส่วนมเหสีของรัชทายาทจะได้อิสริยยศ ลาโดฟีน

เจ้าชายฝรั่งเศสพระองค์แรกที่ทรงถูกเรียกขานว่า "เลอโดแฟ็ง" คือพระเจ้าชาร์ลที่ 5 ซึ่งยศนี้ประมาณเทียบเท่าได้กับยศ "เจ้าชายแห่งเวลส์" ของอังกฤษ, "ดยุกแห่งบรากันซา" ของโปรตุเกส หรือ "เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส" ของสเปน ซึ่งพระยศเต็มของโดแฟ็งมีนามว่า "โดยพระคุณแห่งพระเจ้า, โดแฟ็งแห่งเวียนัว, เคานต์แห่งวาล็องตีนัวและดียัว" (ฝรั่งเศส: par la grâce de Dieu, dauphin de Viennois, comte de Valentinois et de Diois; ปาร์ลากรัสเดอดีเยอ, โดแฟ็งเดอเวียนัว, กงต์เดอวาล็องตีนัวเอเดอดียัว) ส่วนตราอาร์มประจำตำแหน่งจะเป็นการรวมเอาสัญลักษณ์ปลาโลมา (โดฟีเน) กับสัญลักษณ์ดอกลิลลี (เฟลอร์เดอลี) เข้าด้วยกัน และในบางกรณีอาจจะรวมเอาสัญลักษณ์ของตราอาร์มอื่นเข้าไว้ด้วย เช่น โดแฟ็งฟรานซิส (ค.ศ. 1518 - 1536) ซึ่งเป็นพระโอรสในพระเจ้าฟร็องซัวที่ 1 ทรงปกครองแคว้นเบรอตาญ ขณะทรงพระยศโดแฟ็งจึงมีเอารวมเอาสัญลักษณ์ของแคว้นดังกล่าวมาประดับไว้ในตราอาร์มประจำอิสริยยศโดแฟ็งด้วย หรือในกรณีของพระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 ผู้ทรงดำรงตำแหน่งพระมหากษัตริย์แห่งสกอตแลนด์จากการเสกสมรสกับพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์ จึงได้มีการนำเอาสัญลักษณ์ตราอาร์มของราชอาณาจักรสกอตแลนด์เข้ามารวมในตราอาร์มของโดแฟ็งแห่งฝรั่งเศส

แต่เดิมแล้วผู้ทรงพระยศโดแฟ็งมีภาระรับผิดชอบปกครองแคว้นโดฟีเน ซึ่งตามกฎหมายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ และพระจักรพรรดิทรงพระราชทานอำนาจให้แก่รัชทายาทฝรั่งเศสปกครอง แต่ทรงกำหนดห้ามมิให้รวมเข้ากับฝรั่งเศส เพราะแคว้นโดฟีเนเคยบอบช้ำจากระบอบอนาธิปไตยในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14 - 15 เนื่องจากในขณะนั้นโดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสถูกมองว่าไร้ซึ่งอำนาจและเป็นเพียงแค่ตำแหน่งเล็ก ๆ

ในช่วงที่เจ้าชายหลุยส์ พระโอรสในพระเจ้าชาร์ลที่ 7 ทรงดำรงพระยศโดแฟ็ง หลุยส์ทรงท้าท้ายพระบิดาด้วยการพำนักอยู่ในแคว้นโดฟีเนนานกว่าที่พระบิดาทรงอนุญาต และยังทรงเข้าไปยุ่งเกี่ยวการเมืองในทางที่เป็นประโยชน์ต่อโดฟีเนมากกว่าต่อฝรั่งเศส เช่น การเสกสมรสกับชาร์ล็อตต์แห่งซาวอยเพื่อต่อต้านพระประสงค์ของพระบิดา ซึ่งซาวอยถือว่าเป็นพันธมิตรของโดฟีเนและเจ้าชายหลุยส์มีพระประสงค์ในการกระชับความสัมพันธ์ในการที่จะกำจัดกลุ่มกบฏและกองโจรให้หมดไปจากแคว้นของพระองค์ ต่อมาในปี ค.ศ. 1456 เจ้าชายหลุยส์ทรงถูกบังคับให้เสด็จออกจากแคว้นโดยกองทหารของพระเจ้าชาร์ลที่ 7 ทำให้ทั้งแคว้นตกอยู่ในความสับสนวุ่นวาย แต่ต่อมาเมื่อทรงขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าหลุยส์ที่ 11 แห่งฝรั่งเศส พระองค์จึงทรงผนวกเอาโดฟีเนรวมเข้ามาอยู่ใต้อำนาจฝรั่งเศสโดยสมบูรณ์

พระอิสริยยศโดแฟ็งจะถูกพระราชทานโดยอัตโนมัติแก่ทายาทผู้มีสิทธิ์โดยตรงในราชบัลลังก์ฝรั่งเศสลำดับถัดไป ซึ่งลำดับดังกล่าวก็ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขต่าง ๆ เช่น ลำดับการประสูติ, ลำดับการสืบราชสมบัติของพระราชบิดา-พระราชมารดา หรือการสิ้นพระชนม์ลงของโดแฟ็งพระองค์ก่อนหน้า โดยการพระราชทานยศโดยอัตโนมัตินี้ไม่เหมือนกับการพระราชทานยศเจ้าชายแห่งเวลส์ของอังกฤษ ที่ซึ่งพระมหากษัตริย์อังกฤษจะพระราชทานให้ในรูปของการปูนบำเหน็จอยู่เสมอ ไม่ใช่การได้รับพระยศโดยอัตโนมัติหลังทรงประสูติ

พระราชโอรสในพระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศสจะดำรงบรรดาศักดิ์ในชั้น ราชโอรสแห่งฝรั่งเศส (ฝรั่งเศส: Fils de France; ฟิสเดอฟร็องส์) ในขณะที่พระนัดดาสายพระโอรสของกษัตริย์จะดำรงบรรดาศักดิ์ในชั้น ราชนัดดาแห่งฝรั่งเศส ส่วนพระโอรส-ธิดาและพระนัดดาในโดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสจะทรงบรรดาศักดิ์ในชั้นที่สูงกว่า ซึ่งจะทรงได้รับการปรณนิบัติเทียบเท่าพระราชโอรส-ธิดาและพระราชนัดดาของพระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสตามลำดับ เช่น พระโอรสของโดแฟ็งซึ่งเป็นพระราชนัดดาในองค์กษัตริย์ (พระมหากษัตริย์เป็นพระบิดาของโดแฟ็ง โดแฟ็งเป็นพระบิดาของพระโอรสพระองค์นั้น) จะทรงบรรดาศักดิ์เป็นราชโอรสแห่งฝรั่งเศสเทียบเท่าบรรดาพระปิตุลา (ลุง, อา) พระมาตุจฉา (ป้า, น้า) แม้ในความเป็นจริงแล้วจะต้องทรงบรรดาศักดิ์เพียงแค่พระราชนัดดาก็ตาม ส่วนพระนัดดาของโดแฟ็ง (พระราชปนัดดาในพระมหากษัตริย์) ก็จะทรงบรรดาศักดิ์เป็นราชนัดดาแห่งฝรั่งเศส แม้ในความเป็นจริงแล้วจะต้องทรงบรรดาศักดิ์เพียงแค่พระราชปนัดดาเท่านั้น ในขณะที่พระราชปนัดดาในพระมหากษัตริย์พระองค์อื่น ๆ จะทรงบรรดาศักดิ์เป็นเพียง เจ้าชายสืบสายพระโลหิต (ฝรั่งเศส: Prince du sang; แพร็งส์ดูว์ซ็อง)

อิสริยยศโดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสถูกยกเลิกโดยรัฐธรรมนูญฝรั่งเศส ค.ศ. 1791 ซึ่งนิยามฝรั่งเศสให้เป็นประเทศราชาธิปไตยใต้รัฐธรรมนูญ และภายใต้รัฐธรรมนูญใหม่นี้ได้นิยามให้รัชทายาทผู้สืบราชบัลลังก์ฝรั่งเศส (ในขณะนั้นคือ โดแฟ็งหลุยส์-ชาร์ล) เปลี่ยนพระยศไปเป็น ราชกุมาร (ฝรั่งเศส: Prince royale; แพร็งส์รัวยาล) ส่วนเจ้าชายสืบสายพระโลหิตถูกเปลี่ยนพระยศไปเป็น เจ้าชายฝรั่งเศส (ฝรั่งเศส: Prince français; แพร็งส์ฟร็องแซ) การเปลี่ยนแปลงถูกประกาศรับรองโดยสภานิติบัญญัติและมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1791 ต่อมาเมื่อมีการฟื้นฟูราชวงศ์บูร์บงขึ้น และพระเจ้าหลุยส์ที่ 18 เสด็จขึ้นครองราชย์ พระยศโดแฟ็งก็ถูกนำกลับมาใช้อีกครั้ง อย่างไรก็ดีในช่วงรัชสมัยดังกล่าวกลับไม่มีผู้ได้ดำรงพระยศโดแฟ็งไปจนกระทั่งพระเจ้าหลุยส์ที่ 18 เสด็จสวรรคต ต่อมาด้วยการเสด็จขึ้นครองราชย์ของพระอนุชาในพระเจ้าหลุยส์ที่ 18 ซึ่งก็คือ พระเจ้าชาร์ลที่ 10 พระโอรสของพระเจ้าชาร์ลนามว่า หลุยส์-อ็องตวน ดยุกแห่งอ็องกูแลม ผู้เป็นรัชทายาทโดยตรง จึงได้ทรงพระยศโดแฟ็งโดยอัตโนมัติ

ต่อมาเมื่อพระเจ้าชาร์ลที่ 10 ทรงสละราชสมบัติและพระโอรสของพระองค์ก็ทรงปฏิเสธที่จะขึ้นครองราชย์ ทำให้ราชวงศ์บูร์บงพ้นจากการปกครองฝรั่งเศส ตำแหน่งนี้ก็ถูกล้มเลิกไปอีกครั้ง (รัชทายาทของพระเจ้าหลุยส์-ฟิลิปป์ที่ 1 กษัตริย์แห่งฝรั่งเศสพระองค์ต่อมา ทรงบรรดาศักดิ์เป็น "ราชกุมาร") ในภายหลังพระยศโดแฟ็งยังถูกใช้โดยเชื้อพระวงศ์บูร์บงในสเปนในฐานะผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์สเปนสายสืบสิทธิโดยนิติธรรมอีกด้วย

ตราอาร์ม[แก้]

รายพระนามโดแฟ็งแห่งฝรั่งเศส[แก้]

รูปภาพ พระนาม รัชทายาทใน ประสูติ เริ่มเป็นโดแฟ็ง สิ้นสุดเป็นโดแฟ็ง สิ้นพระชนม์ พระนามอื่นๆ/ในขณะที่โดแฟ็ง พระนามภายใต้กษัตริย์ โดฟีเน
Charles V France.jpg ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 1 พระเจ้าจอห์นที่ 2 21 มกราคม 1338 22 สิงหาคม 1350 8 เมษายน 1364
เสวยราชสมบัติ
16 กันยายน 1380 ดยุกแห่งนอร์มังกี พระเจ้าชาร์ลที่ 5 โจอันน่าแห่งบูบงส์
จอห์น, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 2 พระเจ้าชาร์ลที่ 5 7 มิถุนายน 1366 21 ธันวาคม 1366
Young Charles VI of France.jpg ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 3 พระเจ้าชาร์ลที่ 5 3 ธันวาคม 1368 16 กันยายน 1380
เสวยราชสมบัติ
21 ตุลาคม 1422 พระเจ้าชาร์ลที่ 6
ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 4 พระเจ้าชาร์ลที่ 6 26 กันยายน 1386 28 ธันวาคม 1386
Charles, 6th Dauphin.jpg ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 5 6 กุมภาพันธ์ 1392 13 มกราคม 1401 ดยุกแห่งกอนเลน
Louis de Guyenne, dauphin of France.jpg หลุยส์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 6 22 มกราคม 1397 13 มกราคม 1401 18 ธันวาคม 1415 ดยุกแห่งกอนเลน มาร์กาเร็ตแห่งเบอร์กันดี
Jean de Touraine, dauphin of France.jpg จอห์น , โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 7 31 สิงหาคม 1398 18 ธันวาคม 1415 5 เมษายน 1417 ดยุกแห่งเทอเรนจ์ แจแควสไลแห่งแอโน
Charles7.jpg ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 8 22 กุมภาพันธ์ 1403 5 เมษายน 1417 21 ตุลาคม 1422
เริ่มเป็นกษัตริย์
22 กรกฎาคม 1461 เคาน์แห่งพรอเทน พระเจ้าชาร์ลที่ 7
Louis-XI-dauphin.jpg หลุยส์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 9 พระเจ้าชาร์ลที่ 7 3 กรกฎาคม 1423 22 กรกฎาคม 1461
เสวยราชสมบัติ
30 สิงหาคม 1483 พระเจ้าหลุยส์ที่ 9 มาร์กาเร็ตแห่งสก็อตแลนด์;
ชาร์ล็อตแห่งซาวอย
ฟร็องซัว, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 10 พระเจ้าหลุยส์ที่ 9 4 ธันวาคม 1466
Charles VIII de france.jpg ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 11 พระเจ้าหลุยส์ที่ 9 30 มิถุนายน 1470 30 สิงหาคม 1483
เสวยราชสมบัติ
7 เมษายน 1498 พระเจ้าชาร์ลที่ 8
Master of Moulins - The Dauphin Charles-Orlant - WGA14467.jpg ชาร์ล-ออแลนด์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 12 พระเจ้าชาร์ลที่ 8 11 ตุลาคม 1492 16 ธันวาคม 1495
Charles (1496).jpg ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 13 พระเจ้าชาร์ลที่ 8 8 กันยายน 1496 2 ตุลาคม 1496
ฟร็องซัว, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 14 พระเจ้าชาร์ลที่ 8 กรกฎาคม 1497
Francis Dauphin Bretagne.jpg Francis, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 15 พระเจ้าฟร็องซัวที่ 1 28 กุมภาพันธ์ 1518 10 สิงหาคม 1536 Duke of Brittany
Henri II of France - Limoges.jpg อ็องรี, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 16 พระเจ้าฟร็องซัวที่ 1 31 มีนาคม 1519 10 สิงหาคม 1536 31 มีนาคม 1547
เสวยราชสมบัติ
10 กรกฎาคม 1559 ดยุกแห่งออเลอองส์, ดยุกแห่งบริตทานี พระเจ้าอ็องรีที่ 2 แคทเธอรีน เดอ เมดีชี
Francois II de france.jpg ฟร็องซัว, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 17 พระเจ้าอ็องรีที่ 2 19 มกราคม 1544 31 มีนาคม 1547 10 กรกฎาคม 1559
เสวยราชสมบัติ
5 ธันวาคม 1560 King-consort of Scotland พระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 สมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์
Louis XIII.jpg หลุยส์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 18 พระเจ้าอ็องรีที่ 4 27 กันยายน 1601 14 พฤษภาคม 1610
เสวยราชสมบัติ
14 พฤษภาคม 1643 พระเจ้าหลุยส์ที่ 13
LouisXIV-child.jpg หลุยส์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 19 พระเจ้าหลุยส์ที่ 13 5 กันยายน 1638 14 พฤษภาคม 1643
เสวยราชสมบัติ
1 กันยายน 1715 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14
The Grand Dauphin by Rigaud.jpg หลุยส์ , โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 20 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 1 พฤศจิกายน 1661 14 เมษายน 1711 ดัชเชสมาเรีย อันนา วิกตอเรียแห่งบาวาเรีย
Louis Duc de Bourgogne.jpg หลุยส์ , โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 21 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 16 สิงหาคม 1682 14 เมษายน 1711 18 กุมภาพันธ์ 1712 ดยุกแห่งบูร์กอญ เจ้าหญิงมารี อเดเลดแห่งซาวอย
Louis de bourbon (1707-1712).jpg หลุยส์ , โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 22 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 8 มกราคม 1707 18 กุมภาพันธ์ 1712 8 มีนาคม 1712 ดยุกแห่งบริตทานี
Louis XV while Dauphin of France in Ceremonial Robes and Armour before a Parapet by a member of the circle of Jean Baptiste van Loo.jpg หลุยส์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 23 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 15 กุมภาพันธ์ 1710 8 มีนาคม 1712 1 กันยายน 1715
เสวยราชสมบัติ
10 พฤษภาคม 1774 ดยุกแห่งอองชู พระเจ้าหลุยส์ที่ 15
Louis de France, dauphin (MV 6583).jpg หลุยส์-เฟอร์ดินานด์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 24 พระเจ้าหลุยส์ที่ 15 4 กันยายน 1729 20 ธันวาคม 1765 อินฟานตา มาเรีย เทเรส ราฟีลาแห่งสเปน;
มาเรีย โจเซฟาแห่งแซกโซนี
Louis Auguste Dauphin.jpg หลุยส์-ออกุสต์, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 25 พระเจ้าหลุยส์ที่ 15 23 สิงหาคม 1754 20 ธันวาคม 1765 10 พฤษภาคม 1774
เสวยราชสมบัติ
ถูกโค่นราชบัลลังก์/ถูกสำเร็จโทษ 21 มกราคม 1793 จากการการปฏิวัติฝรั่งเศส ดยุกแห่งแบล็กเบอร์ พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 อาร์ชดัสเชสมาเรีย แอนโทเนียแห่งออสเตรีย
Louis Joseph of France.jpg หลุยส์-โจเซฟ , โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 26 พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 22 ตุลาคม 1781 4 มิถุนายน 1789
Louis Charles of France6.jpg หลุยส์-ชาร์ล, โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 27 พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 27 มีนาคม 1785 4 มิถุนายน 1789 1 ตุลาคม 1791
ในฐานะ เจ้าชายพระราชกุมาร
8 มิถุนายน 1795 ดยุกแห่งนอร์มังกี พระเจ้าหลุยส์ที่ 17
Louis Antoine d'Artois.jpg หลุยส์ อ็องตวน , โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสที่ 28 พระเจ้าชาร์ลที่ 10 6 สิงหาคม 1775 16 กันยายน 1824 2 สิงหาคม 1830
เสวยราชสมบัติ/สละราชบัลลังก์
3 มิถุนายน 1844 ดยุกแห่งอ็องกูแลม พระเจ้าหลุยส์ที่ 19 มารี-เตแรซแห่งฝรั่งเศส

ดูเพิ่ม[แก้]