โคลงนิราศชุมพร

โคลงนิราศชุมพร
กวี	พระพิพิธสาลี
ประเภท	โคลงนิราศ
คำประพันธ์	โคลงสี่สุภาพ
ความยาว	193 บท
ยุค	สันนิษฐานว่าในสมัยรัชกาลที่ 1
ส่วนหนึ่งของสารานุกรมวรรณศิลป์

โคลงนิราศชุมพร เป็นนิราศประพันธ์โดยพระพิพิธสาลี แต่งเป็นโคลงสี่สุภาพ จำนวน 193 บท ไม่มีร่ายนำในตอนต้น เนื้อความในโคลงตั้งแต่บทแรกถึงโคลงบทที่ 13 กล่าวสรรเสริญพระนครและพระมหากษัตริย์ ตามประเพณีนิยมของโคลงนิราศ โคลงหลายบทได้รับอิทธิพลจากโคลงสมัยอยุธยา เช่น คล้ายกับกาพย์ห่อโคลงพระศรีมโหสถ

โคลงนิราศชุมพรกล่าวถึงการเดินทางจากกรุงเทพไปยังชุมพร เริ่มเรื่องด้วยบทยอพระเกียรติพระมหากษัตริย์และชมพระนคร จากนั้นจึงรำพันถึงนางอันเป็นที่รักตามขนบของนิราศ สถานที่ที่กวีพรรณนาเป็นแห่งแรก คือ ตำหนักน้ำหรือตำหนักแพ จากนั้นกล่าวถึงวัดอรุณราชวราราม ปากคลองบางกอก (บางหลวง) วัดราชบุรณราชวรวิหาร (วัดเลียบ) ย่านสำเพ็ง บางลำพู (ล่าง) บางรัก บางนา ออกไปยังสำโรง จังหวัดสมุทรปราการ จากนั้นออกไปยังทะเลอ่าวไทยสู่ภาคใต้ ผ่านบ้านแหลม สมุทรสาคร เพชรบุรี เขาสามร้อยยอด บางสะพาน เขาทะลุ ประจวบคีรีขันธ์ เข้าเขตอำเภอปะทิว และถึงเมืองชุมพร

เชื่อว่าพระพิพิธสาลีมีอายุอยู่ในช่วงรัชกาลที่ 1 แต่งขึ้นเมื่อใดนั้นไม่ปรากฏหลักฐาน ทั้งความในนิราศก็มิได้ระบุถึงสาเหตุของการเดินทางในครั้งนั้น