ข้ามไปเนื้อหา

แบคทีเรียก่อโรค

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
แบคทีเรียก่อโรค
Neisseria gonorrhoeae (จุดสีแดงขนาดเล็ก) ที่พบในหนองจากผู้ป่วยชายที่มีตกขาวทางท่อปัสสาวะ (ย้อมแกรม)

แบคทีเรียก่อโรค (อังกฤษ: pathogenic bacteria) คือแบคทีเรียที่สามารถทำให้เกิดโรคได้[1] บทความนี้เน้นที่แบคทีเรียที่ก่อโรคในมนุษย์ โดยทั่วไปสปีชีส์ของแบคทีเรียส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตราย และหลายชนิดยังมีประโยชน์ต่อร่างกาย แต่บางชนิดสามารถก่อให้เกิดโรคติดเชื้อได้ มีการประมาณการว่าแบคทีเรียที่สามารถก่อโรคในมนุษย์มีน้อยกว่าร้อยชนิด[2] ตรงกันข้ามกับแบคทีเรียในลำไส้ซึ่งมีอยู่หลายพันชนิด โดยในแต่ละบุคคลจะมีอยู่ไม่กี่ร้อยชนิดภายในทางเดินอาหาร[3]

ร่างกายมนุษย์สัมผัสกับแบคทีเรียหลากหลายชนิดอยู่ตลอดเวลา ทั้งชนิดที่มีความสัมพันธ์แบบภาวะอิงอาศัย ซึ่งเจริญเติบโตบนผิวหนังและเยื่อเมือก และแบคทีเรียกินซาก ซึ่งมักพบในดินและสิ่งเน่าเปื่อย ร่างกายของมนุษย์มีเลือดและสารน้ำต่าง ๆ ที่มีสารอาหารเพียงพอสำหรับการเจริญเติบโตของแบคทีเรียหลายชนิด อย่างไรก็ตาม ร่างกายก็มีระบบป้องกันตนเองที่ช่วยต่อต้านการรุกรานของจุลชีพและก่อให้เกิดภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติหรือภูมิคุ้มกันโดยกำเนิดต่อจุลชีพจำนวนมาก

แบคทีเรียก่อโรคมีการปรับตัวเฉพาะและมีกลไกที่ช่วยให้สามารถเอาชนะระบบป้องกันตามธรรมชาติของร่างกาย และสามารถรุกรานอวัยวะภายใน เช่น เลือด ซึ่งโดยปกติไม่ควรมีแบคทีเรียปรากฏอยู่ บางชนิดก่อโรคเพียงที่เยื่อบุผิว ผิวหนัง หรือเยื่อเมือก แต่บางชนิดสามารถแทรกซึมลึกเข้าไปในเนื้อเยื่อ และแพร่กระจายผ่านทางระบบน้ำเหลืองและกระแสเลือด ในบางกรณีที่พบไม่บ่อย แบคทีเรียก่อโรคอาจทำให้คนที่มีสุขภาพดีติดเชื้อได้ อย่างไรก็ตาม การติดเชื้อโดยทั่วไปมักเกิดเมื่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายอ่อนแอ เช่น มีบาดแผล ภาวะเป็นพิษ มีไข้ อ่อนเพลีย หรือขาดสารอาหาร ในหลายกรณี ควรแยกความแตกต่างระหว่างการติดเชื้อ (infection) และการเพิ่มจำนวน (colonization) ซึ่งหมายถึงการมีแบคทีเรียอยู่โดยไม่ก่ออันตรายหรือก่ออันตรายน้อยมาก

จำนวนผู้เสียชีวิตทั่วโลก (A) และจำนวนปีที่สูญเสียจากการตายก่อนวัยอันควร (YLL) (B) แยกตามเชื้อโรคและภูมิภาคที่แบ่งโดย GBD ค.ศ. 2019[4]

วัณโรค ซึ่งเกิดจากแบคทีเรีย Mycobacterium tuberculosis เป็นหนึ่งในโรคที่มีภาระโรคสูงที่สุดในโลก โดยคร่าชีวิตผู้คนไปถึง 1.4 ล้านคนใน ค.ศ. 2019 โดยส่วนใหญ่เกิดในภูมิภาคแอฟริกาใต้สะฮารา[5] แบคทีเรียก่อโรคยังเป็นสาเหตุของโรคสำคัญระดับโลกอื่น ๆ เช่น ปอดบวม ซึ่งอาจเกิดจากเชื้อ Staphylococcus, Streptococcus และ Pseudomonas รวมทั้งภาวะอาหารเป็นพิษ ซึ่งเกิดจากแบคทีเรีย เช่น Shigella, Campylobacter และ Salmonella แบคทีเรียเหล่านี้ยังเป็นสาเหตุของการติดเชื้ออื่น ๆ เช่น บาดทะยัก ไข้ไทฟอยด์ คอตีบ ซิฟิลิส และโรคเรื้อน

แบคทีเรียก่อโรคยังเป็นสาเหตุของอัตราการเสียชีวิตของทารกที่สูงในประเทศกำลังพัฒนา[6] งานวิจัยจากโครงการการศึกษาภาระโรคทั่วโลก (Global Burden of Disease Study, GBD) ประเมินว่าอัตราการเสียชีวิตทั่วโลกจากการติดเชื้อจากแบคทีเรีย (33 ชนิด) ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตถึงหนึ่งในแปดของจำนวนผู้เสียชีวิตทั้งหมด (หรือประมาณ 7.7 ล้านคน) ซึ่งอาจทำให้การติดเชื้อแบคทีเรียเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับสองของโลกใน ค.ศ. 2019 เมื่อเปรียบเทียบกับสาเหตุแท้จริงของการตายของ GBD ระดับ 3[7][4]

แบคทีเรียก่อโรคส่วนใหญ่สามารถเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการได้ และสามารถระบุชนิดได้ด้วยวิธีการย้อมแกรมและวิธีอื่น ๆ แบคทีเรียที่เพาะเลี้ยงได้เหล่านี้มักถูกนำไปทดสอบความไวต่อยาปฏิชีวนะ เพื่อเลือกใช้ยาที่เหมาะสมในการรักษาการติดเชื้อ สำหรับเชื้อโรคที่ยังไม่เคยรู้จักมาก่อน สมมติฐานของค็อค (Koch's postulates) ยังเป็นมาตรฐานในการพิสูจน์ความสัมพันธ์แบบเหตุและผลระหว่างจุลชีพกับโรคที่เกิดขึ้น

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Ryan, Kenneth J.; Ray, C. George; Ahmad, Nafees; Drew, W. Lawrence; Lagunoff, Michael; Pottinger, Paul; Reller, L. Barth; Sterling, Charles R. (2014). "Pathogenesis of Bacterial Infections". Sherris Medical Microbiology (6th ed.). New York: McGraw Hill Education. pp. 391–406. ISBN 978-0-07-181826-1.
  2. ↑ McFall-Ngai, Margaret (2007-01-11). "Adaptive Immunity: Care for the community". Nature (ภาษาอังกฤษ). 445 (7124): 153. Bibcode:2007Natur.445..153M. doi:10.1038/445153a. ISSN 0028-0836. PMID 17215830. S2CID 9273396.
  3. ↑ Leviatan, Sigal; Shoer, Saar; Rothschild, Daphna; Gorodetski, Maria; Segal, Eran (2022). "An expanded reference map of the human gut microbiome reveals hundreds of previously unknown species". Nature Communications. 13: 3863. สืบค้นเมื่อ 29 April 2025.
  4. 1 2 Ikuta, Kevin S.; Swetschinski, Lucien R.; Aguilar, Gisela Robles; Sharara, Fablina; Mestrovic, Tomislav; Gray, Authia P.; Weaver, Nicole Davis; Wool, Eve E.; และคณะ (21 November 2022). "Global mortality associated with 33 bacterial pathogens in 2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019". The Lancet (ภาษาอังกฤษ). 400 (10369): 2221–2248. doi:10.1016/S0140-6736(22)02185-7. ISSN 0140-6736. PMC 9763654. PMID 36423648.
  5. ↑ "Tuberculosis (TB)". www.who.int (ภาษาอังกฤษ).
  6. ↑ Santosham, Mathuram; Chan, Grace J.; Lee, Anne CC; Baqui, Abdullah H.; Tan, Jingwen; Black, Robert E. (2013). "Risk of Early-Onset Neonatal Infection with Maternal Infection or Colonization: A Global Systematic Review and Meta-Analysis". PLOS Medicine. 10 (8): e1001502. doi:10.1371/journal.pmed.1001502. ISSN 1549-1676. PMC 3747995. PMID 23976885.
  7. ↑ Hou, Chia-Yi (23 November 2022). "Bacterial infections linked to 1 in 8 deaths in 2019". The Hill. สืบค้นเมื่อ 12 December 2022.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
การจำแนกโรค
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=แบคทีเรียก่อโรค&oldid=12457156"